Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiuz 31 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 270/22

Uzasadnienie

A. B. (skarżący, strona skarżąca) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na rozstrzygnięcie dysponenta Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych z dnia (...) października 2021 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia należności z tytułu odsetek za opóźnienie w związku z wypłaconymi świadczeniami na zaspokojenie roszczeń pracowników, w którym stwierdzono, że nie wystąpiły przesłanki umorzenia należności wobec Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, określone w art. 23 ust. 3 pkt 3 lub w art. 23 ust 8 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 2020 r., poz. 7). W skardze zarzucono naruszenie art. 23 ust. 3 pkt 3 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy oraz:

1. - pozbawienie skarżącego prawa do korzystania z uprawnień ustawowych, co stanowi bezprawne działanie na szkodę obywatela,
2. - pozbawienie skarżącego możliwości prawnych dochodzenia swoich uprawnień poprzez brak uzasadnienia podjętej decyzji w sprawie,
3. - działanie dysponenta Funduszu bez kompetencji ustawowych, co stanowi naruszenie praw obywatelskich.

W odpowiedzi na skargę Marszałek Województwa Dolnośląskiego, działający przez Dolnośląski Wojewódzki Urząd Pracy, reprezentujący Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wniósł o jej odrzucenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego podkreślając, że skarga jest niedopuszczalna – jej przedmiot nie należy bowiem do właściwości sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

W myśl art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych. Stosownie do treści art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1) decyzje administracyjne;
2. 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postepowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4. 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;

1. 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
5. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Ponadto z godnie z art. 3 § 2a p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.)

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Ze względu na to, każdą wniesioną skargę sąd administracyjny poddaje kontroli pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny zaskarżonego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Odnosząc treść przywołanych przepisów do przedmiotu niniejszej skargi należy wskazać, że nie mieści się on w żadnej z wymienionych kategorii spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych.

Powołany w zaskarżonym piśmie przepis art. 23 ust. 3 pkt 3 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy stanowi, że dysponent Funduszu może określić warunki zwrotu należności, w szczególności rozłożyć na raty, odroczyć termin spłaty należności lub odstąpić w całości lub w części od dochodzenia zwrotu należności, lub umorzyć w całości lub w części należności, gdy dochodzi zwrotu należności lub prowadzi postępowanie egzekucyjne w stosunku do osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej albo przedsiębiorców, którzy trwale zaprzestali prowadzenia działalności gospodarczej z uwagi na pozostawanie w stanie likwidacji lub upadłości, jeżeli podjęcie takiej decyzji przez dysponenta Funduszu w przypadku osób fizycznych - gdy osoba ta wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną, w tym uzyskiwanie dochodu uniemożliwiającego spłacenie należności do Funduszu, nie jest w stanie spłacić należności jednorazowo lub w całości, ponieważ spowodowałoby to zbyt dotkliwe skutki dla niej i jej rodziny, w szczególności pozbawiłoby tę osobę i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Jak podkreśla się w piśmiennictwie, w art. 23 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawodawca wprowadził mechanizm przejścia wierzytelności zaspokojonych przez Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych do wysokości dokonanej przez Fundusz spłaty na marszałka województwa. Skutek ten następuje z mocy prawa - marszałek województwa działający w imieniu dysponenta Funduszu "wchodzi" w miejsce pracownika i może dochodzić zwrotu wypłaconego świadczenia. Fundusz nabywa wierzytelność wobec pracodawcy, likwidatora lub innej osoby zarządzającej majątkiem pracodawcy lub roszczenia do masy upadłości o zwrot wypłaconych świadczeń (Monika Latos-Miłkowska, Ochrona roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Komentarz, 2017 za: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 14 września 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 1246/17, LEX nr 2353082)

Sąd stwierdza, że czynność rozpatrzenia wniosku dotyczącego umorzenia należności Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych nie stanowi żadnego z aktów i czynności, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a., dlatego też na taką czynność nie będzie przysługiwać skarga do sądu administracyjnego. Stosunek prawny, jaki zachodzi na podstawie art. 23 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, jest stosunkiem cywilnoprawnym. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 18 kwietnia 2007 r. sygn. akt V CZ 31/07, zauważył, że przysługujące Funduszowi Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych roszczenie regresowe ma charakter cywilnoprawny (regres ustawowy), a spory dotyczące zwrotu wypłaconych przez Fundusz świadczeń, w tym i spory, dla których podstawę stanowi uprawnienie Funduszu do określenia warunków zwrotu wypłaconych świadczeń, odstąpienia od dochodzenia ich zwrotu należą do sądów powszechnych i rozpoznawane są w postępowaniu cywilnym zwykłym [...].Takie stanowisko pozostaje aktualne w stanie prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie.

Przepisy ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy nie przewidują sądowoadministracyjnej kontroli orzeczeń w zakresie umarzania należności Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Wobec powyższego nie można uznać, że przedmiot skargi dotyczy sprawy z zakresu administracji publicznej.

Ponadto przepisy k.p.a. mają odpowiednie zastosowanie tylko w postępowaniu o wypłatę świadczeń ze środków Funduszu - z wyjątkiem przepisów dotyczących wydawania decyzji i postanowień, czyli w bardzo ograniczonym zakresie. Przepis art. 18 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy stanowi, że w postępowaniu, o którym mowa w art. 12a i art. 15-17, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730 i 1133), z wyjątkiem przepisów dotyczących wydawania decyzji i postanowień.

Powołane przepisy jednoznacznie wskazują na niedopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej. W związku z tym należało uznać, że rozpoznawana skarga nie mieści się w granicach właściwości sądów administracyjnych.

Skarga podlegała zatem odrzuceniu, gdyż zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. O zwrocie wpisu Sąd postanowił na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.