Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej organ II Instancji, DIAS, Dyrektor IAS) z [...] ([...]) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. (dalej organ I instancji, NUS, Naczelnik Urzędu) z [...] ([...]) w sprawie obciążenia D. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej wierzyciel, skarżący, strona) kosztami sporządzenia uwierzytelnionych odpisów dokumentów potwierdzających zastosowanie ostatniego skutecznego środka egzekucyjnego przerywającego bieg przedawnienia w postępowaniu prowadzonym wobec K. S. (dalej dłużnika) w kwocie 7,40 zł.
Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym.
Pismami z 28 sierpnia 2019 r. wierzyciel wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z zapytaniem o czynności podjęte podczas postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec dłużnika K. S. oraz z wnioskiem o wydanie uwierzytelnionych odpisów dokumentów potwierdzających zastosowanie ostatniego skutecznego środka egzekucyjnego przerywającego bieg terminu przedawnienia.
W uzasadnieniu wniosku Wierzyciel wskazał, iż zwraca się z prośbą o dokumenty potwierdzające dokonanie skutecznej czynności, o której stanowi art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, ze zm., dalej o.p.) w związku z planowanym wszczęciem przeciwko zobowiązanemu postępowania o nakazanie wyjawienia majątku. Zgodnie z wnioskiem żądane dokumenty powinny obejmować zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego, potwierdzenie doręczenia zawiadomienia dłużnikowi zajętej wierzytelności oraz zobowiązanemu oraz oświadczenie dłużnika zajętej wierzytelności o uznaniu zajęcia czyli istnieniu więzi prawnej łączącej dłużnika zajętej wierzytelności i zobowiązanego.
W odpowiedzi na powyższy wniosek organ I instancji sporządził uwierzytelnione kopie zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego wraz z odpowiedzią dłużnika zajętej wierzytelności i zwrotnym potwierdzeniem odbioru i przekazał ww. dokumenty wierzycielowi.
Postanowieniem z [...] wydanym na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 i 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. - dalej: k.p.a.). Naczelnik Urzędu obciążył wierzyciela kosztami sporządzenia uwierzytelnionych odpisów dokumentów potwierdzających zastosowanie skutecznego środka egzekucyjnego w postępowaniu prowadzonym wobec dłużnika w wysokości 7,40 zł. Uzasadniając swoje rozstrzygniecie organ I instancji powołał się na art. 73 § 2 k.p.a. oraz na ustalenia odpłatności za sporządzenie kserokopii z akt sprawy wynikające z przepisów zarządzenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] i wyjaśnił, że odpowiadają one kosztowi jaki organ ponosi za dokonanie takich czynności.
Pismem z 14 października 2019 r. wierzyciel wniósł zażalenie na ww. postanowienie, zarzucając organowi egzekucyjnemu wydanie orzeczenia z naruszeniem:
- - art. 6 i art. 124 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji wydanie zaskarżonego orzeczenia w sposób naruszający zasadę legalizmu
- - art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Postanowieniem z [...] Dyrektor IAS, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu przywołał treść: art. 18 k.p.a., at 144 k.p.a., 138 § 1 pkt 1 k.p.a., 262 §1 k.p.a., 264 §1 k.p.a. oraz 73 § 2 k.p.a.
DIAS podkreślił, że pojęcie "ważnego interesu strony" w rozumieniu art. 73 §2 k.p.a. nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę. Organ II instancji przypomniał, że zarówno w orzecznictwie jak i w piśmiennictwie panuje podgląd, że ważnym interesem strony może być posiadanie uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, tak dla potrzeb prowadzonego postepowania w sprawie, jak i w celu ich wykorzystania w innych postepowaniach prawnych. DIAS podkreślił jednak, że podstawową przesłanką obciążenia strony kosztami postępowania jest stwierdzenie, że są to koszty, które nie powstały w wyniku działań organu administracji w zakresie jego ustawowych obowiązków (art. 262 §1 pkt 2 k.p.a.) W opinii Dyrektora IAS koszty sporządzenia żądanych przez wierzyciela uwierzytelnionych kopii nie pozostają w bezpośrednim związku z rozstrzygnięciem sprawy, a tylko przez ten pryzmat odczytywać należy ustawowe obowiązki organu, o których mowa w tym przepisie, co w konsekwencj wyklucza obciążenie nimi organu.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skardze wierzyciel zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:
- • art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie okoliczności, że skarżący podejmował czynności niezbędne do dokładnego, wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w związku z tym dokonanie dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do nierozpatrzenia wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie,
- • art. 73 § 1 i §2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że z przepisu tego wynika, iż wydanie uwierzytelnionych odpisów stanowi koszt postępowania, który obciąża wierzyciela,
- • art. 262 § 1 pkt 2 i art. 264 § 1 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie w sytuacji, gdy w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie było podstaw do wyliczenia i obciążenia organu opłatą za sporządzenie uwierzytelnionych odpisów dokumentów potwierdzających zastosowanie ostatniego skutecznego środka egzekucyjnego przerywającego bieg przedawnienia.
W oparciu o powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.
W obszernym uzasadnieniu strona przedstawiła argumentację mającą popierać zgłoszone zarzuty.
W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał swoje stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjne zważył, co następuje;
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz.2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 dalej p.p.s.a.), odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.
Sprawa dotyczy obciążenia wierzyciela kosztami postępowania w sprawie, w wysokości sporządzenia i wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt sprawy, w sytuacji, gdy wydanie nastąpiło na prośbę strony ujętą we wnioskach z 28 sierpnia 2019 r., w których zwróciła się ona o wydanie uwierzytelnionych odpisów dokumentów potwierdzających zastosowanie ostatniego skutecznego środka egzekucyjnego przerywającego bieg terminu przedawnienia jej wierzytelności wobec K. S. - dłużnika.
W opinii Sądu samo żądanie wierzyciela, w zakresie dostarczenia uwierzytelnionych odpisów żądanych dokumentów, było w pełni uzasadnione, bowiem w myśl art. 73 § 2 k.p.a., strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Prawo to nie było przez organy kwestionowane, niezrozumiałym dla Sądu jest więc podnoszony przez skarżącego zarzut naruszenia tej regulacji prawnej.
Odmiennym zagadnieniem jest natomiast kwestia poniesienia kosztów za sporządzenie uwierzytelnionych odpisów wykonanych zgodnie z prośbą strony. W rozpoznawanej sprawie należy rozważyć kwestię podmiotu zobowiązanego do poniesienia tych kosztów.
Artykuł 262 § 1 k.p.a. stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony, 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W myśl art. 263 § 1 k.p.a. do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Zgodnie z § 2 ww. artykułu - organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy. Z treści art. 262 § 1 k.p.a. wynika, że podstawową przesłanką obciążenia strony kosztami postępowania jest stwierdzenie, że są to koszty, które nie powstały w wyniku działań organu administracji w zakresie jego ustawowych obowiązków.
Zasadą jest zatem, że koszty postępowania administracyjnego ponosi organ w takich granicach, w jakich wypełnia swoje ustawowe obowiązki. Dopiero uznanie, że dane koszty nie zostały poniesione wskutek wypełniania przez organ jego ustawowych obowiązków, pozwala na podjęcie rozważań, czy koszty te zostały poniesione "w interesie" lub "na żądanie" strony postępowania. Tylko w przypadku ustalenia, że także któraś z tych przesłanek zachodzi możliwe jest obciążenie kosztami postępowania strony.
Zakres czynności, które powinien podjąć organ administracji w ramach ustawowych obowiązków, określa art. 77 § 1 k.p.a. Stosownie do treści tego przepisu organ administracji jest zobowiązany w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy (art. 7 k.p.a.). W doktrynie przyjmuje się, że wykładnia art. 262 § 1 k.p.a. powinna być wąska, bowiem omawiane uregulowanie prawne jest istotnym wyjątkiem od zasady, że koszty postępowania ponosi organ administracji publicznej (por. A. Mudrecki (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Gdańsk 2008, str. 578).
Przytoczony wyżej art. 262 k.p.a. ustala zasadę rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę a organ administracji (Skarb Państwa, budżet jednostki samorządu terytorialnego czy innego podmiotu). Brakuje jednak regulacji wskazującej, przy pomocy jakich narzędzi rozgraniczyć te koszty, które zostały poniesione rzeczywiście w interesie strony, a które wyniknęły z realizacji zasady prawdy obiektywnej oraz zasady oficjalności, zobowiązujących organ prowadzący postępowanie do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
W świetle przywołanych regulacji Sąd w pełni zgadza się z Dyrektorem IAS, który uznał, ze że Naczelnik Urzędu realizując obowiązek wynikający z art. art. 73 § 2 k.p.a. prawidłowo obciążył wierzyciela kosztami wydania uwierzytelnionych kserokopii wnioskowanych przez niego dokumentów. Koszty te nie pozostawały bowiem w bezpośrednim związku z rozstrzygnięciem sprawy toczącej się w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec dłużnika skarżącego. Uwierzytelnione dokumenty, zostały wydane skarżącemu już po zakończeniu postępowania egzekucyjnego w celu wykorzystania w innym postępowaniu (postępowaniu sądowym w sprawie o nakazanie wyjawienia majątku dłużnika). Bezspornym jest, że wydanie uwierzytelnionych odpisów dokumentów nastąpiło na żądanie strony zawarte w jej wnioskach z sierpnia 2019 r.
W konsekwencji organy prawidłowo zastosowały art. 264 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia. Organy obciążając stronę spornymi kosztami w wysokości 7,40 zł powołały się na zarządzenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w sprawie wprowadzenia Instrukcji w sprawie zasad wymiaru, poboru i rejestracji opłat za wydanie stronie kserokopii dokumentów oraz uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy lub elektronicznego zapisu informacji na nośnikach elektronicznych. Zdaniem Sądu organy w prawidłowy sposób uzasadniły wysokość żądanej kwoty przejrzyście przedstawiając koszt wykonania kserokopii, przedstawiając ilość i format wykonanych kopii i powołując się na akt wewnętrzy obowiązujący pracowników organu ujednolicający stawki.
Sąd zauważa przy tym, że wysokość opłaty żądanej przez organy odpowiada rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 2015 r. w sprawie wysokości opłaty za sporządzenie kopii oraz odpisu dokumentów. Zdaniem Sądu wysokość żądanej kwoty została ustalona w granicach rozsądku i bez pokrzywdzenia dla wierzyciela została ustalona w granicach wartości materiałów i pracy przy sporządzaniu kopii z akt.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a., ustanawiającego zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązującego organy administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, ani art. 77 § 1 k.p.a. rozwijającego ww. zasadę, nakładającego na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organy prawidłowo zastosowały również art. 80 k.p.a. oraz art. 262 § 1 pkt 2 i art. 264 § 1 k.p.a.
Z powyższych przyczyn należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalić skargę w całości.