Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [..] r. nr [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we [..] (dalej też jako "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta [..] z dnia [..] r. znak: ([..]) orzekającą o skierowaniu na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami przez T. S. (dalej: strona, skarżący).
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy podniósł, że z materiału dowodowego rozpoznawanej sprawy wynika, iż podstawą wydania decyzji przez organ I instancji był wniosek Prokuratura Prokuratury [..] [..] z dnia [..]r. W uzasadnieniu tego wniosku Prokurator wyjaśnił, że Prokuratura prowadzi wobec skarżącego postępowanie przygotowawcze, w toku którego ustaliła, że posiada on uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii [..] oaz uprawnienia do prowadzenia [..] i przewozu [..]. Jednocześnie przeprowadzone przez biegłych lekarzy psychiatrów badanie ujawniło, że skarżący cierpi na zaburzenia [..], z takimi cechami jak [..]. W sytuacjach dla siebie frustrujących podejmuje on działania [..], [..], które rodzą konflikt z prawem. Taki sposób działania jest u niego utrwalony. Ze względu na bezpieczeństwo innych istnieją uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia strony jako kierowcy, a tym bardziej osoby trudniącej się przewozem [..], jako [..].
Mając powyższe okoliczności na względzie organ I instancji uznał, że wobec skarżącego istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia i wpływu na zdolność do kierowania pojazdami, co uzasadnia skierowanie go na badania lekarskie w trybie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. z 2019 r., poz. 341 ze zm.- dalej jako ustawa).
Po rozpatrzeniu odwołania – w którym skarżący zakwestionował możliwość wykorzystania w sprawie administracyjnej opinii sądowo – psychiatryczno- psychologicznej sporządzonej w postępowaniu karnym - Kolegium utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium powołało niesporną treść przepisów ustawy o kierujących pojazdami i wyjaśniło, że uprawnienie starosty do skierowania na badania osoby przysługuje niezależne od jakichkolwiek innych okoliczności - za wyjątkiem powzięcia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy. Uprawnienie to należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza. Skierowanie na badania lekarskie może nastąpić, gdy jest prawdopodobne, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, nie jest natomiast wymagana pewność w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii powierzone zostało bowiem uprawnionym w tym postępowaniu lekarzom.
W rozpoznawanej sprawie, jak wyjaśnił organ II instancji, wystąpiły uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, usprawiedliwiające skierowanie kierowcy na badania lekarskie. Informacja co do takich zastrzeżeń, o której mowa w art. 99 ust. 2 pkt 1 lit a) ustawy zawarta została w piśmie Prokuratury [..] [..] z dnia [..] r. Potwierdzona załączoną do tego pisma "Opinią sądowo-psychiatryczno-psychologiczną" z dnia [..] r. Kolegium nie podzieliło zarzutu odwołania dotyczącego braku związku pomiędzy zarzucanym skarżącemu czynem a skierowaniem na badania lekarskie. Ustawowa przesłanka skierowania na takie badania stanowi o istnieniu uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia, nie wskazując, że muszą one wystąpić w bezpośrednim związku z uczestnictwem osoby kierowanej na takie badania w ruchu drogowym.
W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wywiedzioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o jej uchylenie, zarzucając organowi, że oparł swoje rozstrzygnięcie na opinii, z której nie wynika, że cechy osobowości strony powodowałyby zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
W piśmie procesowym z dnia [..]r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu, będący jednocześnie kuratorem wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji zarzucił zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania:
1.naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 k.p.a w związku z art. 80 k.p.a. polegającego na dowolnej, sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego ocenie materiału dowodowego polegającego na uznaniu, że pozwala on na wydanie decyzji w przedmiocie skierowania na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonych w sprawie dokumentów winna prowadzić do wniosku, że brak jest podstaw do wydania zaskarżonej decyzji;
2.naruszenie przepisów prawa materialnego a to art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami przez ich błędne zastosowanie w sprawie podczas gdy stan zdrowia skarżącego nie uzasadnia wydania decyzji w przedmiocie skierowania na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, podobnie jak decyzja organu I instancji, nie naruszają prawa w stopniu, który powodowałby konieczność wyeliminowania tych aktów z obrotu prawnego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, jak również decyzji wydanej przez organ I instancji, stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 r. poz. 341 z późn. zm., dalej jako "ustawa"). Stosownie do art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4: osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia.
Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ww. ustawy, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Przesłanka ta, jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 września 2016 r., sygn. I OSK 1051/16 (LEX nr 2118707), powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, powodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zatem zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie "uzasadnione zastrzeżenia" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Wydanie decyzji na podstawie tego przepisu nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Nie jest zatem konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarcza wysokie prawdopodobieństwo ich wystąpienia.
Podstawą skierowania przez Prokuratora wniosku do organu I instancji były ustalenia opinii sądowo-psychiatryczno-psychologicznej sporządzonej w dniu [..] r. w ramach postępowania karnego. Ustalenia tej opinii są jednoznaczne. Stwierdzono u skarżącego zaburzenia [..]", z takimi cechami jak [..]. W sytuacjach dla siebie frustrujących podejmuje on działania [..], [..], które rodzą konflikt z prawem. Taki sposób działania jest u niego utrwalony.
Należy przy tym wyjaśnić, że ani organy administracji orzekające w postępowaniu administracyjnym, jak również obecnie Sąd, nie mają kompetencji do podważania ustaleń i wniosków zawartych w powyższej opinii sporządzonej przez biegłych psychiatrów. Jednocześnie opinia ta stanowi bez wątpienia wiarygodny, obiektywny dowód, w oparciu o który zasadnie organy obu instancji uznały, że istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego mogące mieć wpływ na jego zdolność kierowania pojazdami.
Dlatego, w ocenie Sądu, organy administracji prawidłowo oceniły stan faktyczny i trafnie uznały, iż zaistniała w sprawie przesłanka, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami. Celem tego rozwiązania prawnego jest dokonanie oceny stanu zdrowia kierującego pojazdem w celu wykluczenia mogących pojawiać się zagrożeń w ruchu drogowym stąd wynikających.
Sąd, a wcześniej organy orzekające w postępowaniu administracyjnym, nie ocenia, czy skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne, czy nie, gdyż wymaga to wiedzy specjalistycznej. Zgodnie bowiem z § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (t.j. Dz. U. z 2017. 250) - jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3-5 ustawy są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Wojewódzkie ośrodki medycyny pracy są wyspecjalizowanymi jednostkami powołanymi do dokonywania oceny stanu zdrowia kierowcy i zweryfikowania występujących wątpliwości. W tym celu wydano zaskarżony akt, by osoba kompetentna dokonała stosownych ustaleń. Jeśli skarżący jest zdrowy i sprawny, to będzie mógł dalej prowadzić pojazdy. Stąd obawy skarżącego wyrażone twierdzeniami, że zaskarżona decyzja przesądza o jego niemożliwości kierowania pojazdami, są przedwczesne i nieuzasadnione.
Z podanych wyżej przyczyn nie mogły przynieść zamierzonego przez stronę skutku - w postaci uchylenia kwestionowanej decyzji - zarzuty i argumentacja skargi na ich poparcie dotyczące treści wydania opinii, z której nie wynika, że cechy osobowości strony powodowałyby zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Wystarczającą podstawą skierowania kierowcy na badania lekarskie jest opinia psychiatryczna sporządzona w postępowaniu sądowym, w tym przypadku - w postępowaniu karnym (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2015 r., I OSK 605/14, lex nr 1999926). Uprawnienie starosty do skierowania na badania osoby, której stan zdrowia nasuwa uzasadnione zastrzeżenia, nie wymaga, aby osoba ta dopuściła się któregokolwiek z wykroczeń bądź przestępstw. W rezultacie przysługuje ono niezależne od jakichkolwiek innych okoliczności - za wyjątkiem powzięcia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, opartych na wiarygodnych źródłach. Uprawnienie to należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza zanim wydarzy się coś co ją, jak też innych użytkowników drogi narazi na utratę zdrowia bądź życia (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 5 grudnia 2013 r., II SA/Ke 905/13, lex nr 1406955 i wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 czerwca 2013 r., II SA/Gl 77/13, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA). Zdiagnozowane przez opiniujących cechy osobowości skarżącego jak [..], jak trafnie zauważyło Kolegium, mogą mieć istotny wpływ na zachowanie skarżącego podczas kierowania przez niego pojazdami.
Wbrew zarzutom strony zawartym w piśmie procesowym z dnia [..] r. organ prowadząc postępowanie nie naruszył art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. Organ podjął wszelkie niezbędne czynności do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w sposób wyczerpujący zabrał i rozpatrzył materiał dowodowy sprawy a dokonana przez niego ocena tego materiału nie nosi znamion dowolności.
Z powyższych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjnych, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu Sąd przyznał pełnomocnikowi wynagrodzenie w wysokości 625, 80 (w tym kwotę 110,40 tytułem podatku od towarów i usług). Na kwotą składa się opłata w zwiększonej wysokości z uwagi na duży nakład pracy radcy prawnego ustalona na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 4 ust. 2, § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez skarb Państwa nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715) oraz kwota opłat pocztowych w wysokości 35,40 zł.