Uzasadnienie
W niniejszej sprawie decyzją Starosty Dzierżoniowskiego z dnia 12 lutego 2021 r., na podstawie art. 102 ust. 2 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b oraz art. 49 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2019 r., poz. 341 ze zm., dalej: u.k.p.) odmówiono A. S. (dalej: strona, skarżący, strona skarżąca) zwrotu prawa jazdy kategorii B bez kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 24 października 2019 r. wpłynęło z Prokuratury Rejonowej w Dzierżoniowie postanowienie (...) z dnia 6 września 2019 r. o zatrzymaniu w dniu 2 września 2019 r. skarżącemu dokumentu prawa jazdy kategorii B. Następnie w dniu 3 lutego 2021 r. do organu wpłynęło postanowienie Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie w sprawie o sygn. akt II K 875/19 z dnia 16 września 2020 r. o umorzeniu postępowania karnego wobec skarżącego. Jak wskazał organ, z powyższego wynika, że skarżący miał zatrzymane uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi na okres przekraczający jeden rok, stąd należało orzec o odmowie zwrotu prawa jazdy.
W odwołaniu strona zarzuciła naruszenie art. 102 ust. 2 zd. 2 u.k.p. poprzez nietrafne przyjęcie, że warunkiem zwrotu stronie prawa jazdy kategorii B jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, pomimo, iż od dnia zatrzymania stronie prawa jazdy, z uwzględnieniem zawieszenia terminów procesowych i sądowych w sprawach karnych i administracyjnych, wynikającego z przepisu art. 15 zzs ust. 1 pkt 3 i 6 ustawy 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374, ze zm., dalej ustawa COVID-19), do dnia wydania przez Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie postanowienia o umorzeniu postępowania, nie upłynął okres przekraczający jeden rok.
Po rozpoznaniu wniesionego przez stronę odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu decyzją z dnia 31 marca 2021 r., nr (...) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia SKO przywołało treść przepisów art. art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b i art. 102 ust. 2 u.k.p., wskazując, iż skoro okres zatrzymania skarżącemu prawa jazdy przekroczył rok (bowiem trwał od 6 września 2019 r. do 16 września 2020 r.), to zwrot zatrzymanego prawa jazdy uzależniony jest od wcześniejszego sprawdzenia kwalifikacji w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nie uwzględnienia okresu zawieszenia biegu terminów sądowych w sprawach karnych, organ uznał, iż jest on nieuzasadniony, ponieważ przepis art. 15 zzs ust. 1 pkt 3 i 6 ustawy COVID-19 dotyczy terminów procesowych i sądowych w postępowaniach karnych i administracyjnych, a więc terminów, od których zależy podjęcie określonych czynności procesowych przez strony tych postępowań. Zatem zdaniem organu bieg terminu zatrzymania prawa jazdy skarżącemu nie mógł być zawieszony w oparciu o powyższy przepis.
W skardze na rozstrzygnięcie organu II instancji skarżący opisał przebieg sprawy i wskazał m.in., że wielokrotnie próbował dowiedzieć się w Starostwie Powiatowym w Dzierżoniowie, jak odzyskać zatrzymane mu prawo jazdy. Został wówczas poinformowany, że ma oczekiwać na wyrok sądu karnego. Następnie skarżący podał, że w styczniu 2020 r. otrzymał zawiadomienie z Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie o terminie rozprawy, która miała odbyć się 27 maja 2020 r. ale ze względu na rozpowszechnianie się na terenie kraju wirusa COVID-19, Sąd ten przesunął rozprawę na dzień 16 września 2020 r. Gdyby rozprawa odbyła się 27 maja 2020 r., nie minąłby okres dwunastu miesięcy od czasu zatrzymania prawa jazdy.
Skarżący podniósł również, iż nie minąłby rok, gdyby Starostwo wysłało mu decyzję o zatrzymaniu dokumentu. Wskazał, że poprzez błędne informacje od pracowników Starostwa, czekał na przesuniętą rozprawę, podczas gdy mógł się domagać zwrotu prawa jazdy już po zawiadomieniu o pierwszym terminie rozprawy, ponieważ prokurator wniósł o umorzenie postępowania i zastosowanie środka zabezpieczającego. Podał również, że w dniu 1 marca 2021 r. przeszedł pozytywnie badania lekarskie. Końcowo skarżący podniósł, że bez prawa jazdy nie może podjąć pracy i nie może nigdzie dojechać, zmuszony jest pozostawać na utrzymaniu matki.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie zwrotu prawa jazdy, organ odwoławczy powołał się na treść przepisów art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b i art. 102 ust. 2 u.k.p., wskazując, iż skoro okres zatrzymania skarżącemu prawa jazdy przekroczył rok (okres ten trwał od 6 września 2019 r. do 16 września 2020 r.), to zwrot zatrzymanego prawa jazdy uzależniony jest od wcześniejszego sprawdzenia kwalifikacji w zakresie posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami. Organ nie uwzględnił również argumentacji skarżącego podniesionej w odwołaniu, zgodnie z którą od dnia zatrzymania stronie prawa jazdy nie upłynął okres przekraczający jeden rok, a to z powodu zawieszenia terminów procesowych i sądowych w sprawach karnych i administracyjnych, wynikającego z przepisu art. 15 zzs ust. 1 pkt 3 i 6 ustawy COVID-19.
Jak stanowi przepis art. 49 ust. 1 pkt 3 u.k.p., sprawdzeniu kwalifikacji w formie egzaminu państwowego podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający rok. Z kolei w myśl przepisu art. 102 ust. 2 u.k.p., zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, z tym, że jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem zwrotu prawa jazdy jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji (art. 102 ust. 2 zdanie drugie u.k.p.). Warunek nie dotyczy prawa jazdy zatrzymanego w związku z nieprzedłożeniem w wymaganym terminie odpowiedniego orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego.
W ocenie Sądu rację należy przyznać organowi, że brak jest podstaw do uwzględnienia, przy obliczaniu okresu zatrzymania prawa jazdy, przepisu art. 15 zzs ust. 1 pkt 3 i 6 ustawy COVID-19, a tym samym uwzględnienia zawieszenia biegu terminów procesowych i sądowych w sprawach karnych i administracyjnych w okresie zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Słusznie stwierdza organ, że zawieszenie to dotyczyło zasadniczo terminów na podjęcie czynności przez stronę lub organ, z pewnością nie może ono natomiast być zastosowane w terminach o charakterze materialnym. Okres zatrzymania prawa jazdy z art. 49 ust. 1 pkt 3 u.k.p., wynoszący powyżej roku, ma właśnie taki charakter. W razie jego upływu powstaje bowiem obowiązek sprawdzenia kwalifikacji, zaś uzyskanie pozytywnego wyniku w tym zakresie jest z kolei (w myśl art. 102 ust. 2 zdanie drugie u.k.p.) warunkiem zwrotu zatrzymanego prawa jazdy.
Kwestie te mają niewątpliwie charakter materialnoprawny, skoro wpływają na sferę praw i obowiązków osób kierujących pojazdami. Stąd też do okresu zatrzymania prawa jazdy określonego w art. 49 ust. 1 pkt 3 u.k.p., nie może mieć zastosowania przepis art. 15 zzs ust. 1 pkt 3 i 6 ustawy COVID-19, w związku z czym okres ten nie mógł być zawieszony na podstawie tego przepisu. Wobec tego zasadnie stwierdził organ, że w niniejszej sprawie zatrzymanie prawa jazdy skarżącemu trwało od 6 września 2019 r. do 16 września 2020 r., a więc dłużej niż rok.
Mimo dokonania właściwej oceny prawnej w powyższym względzie, organ nie ustrzegł się jednak naruszenia przepisów prawa materialnego. Mianowicie, organ nie wziął w ogóle pod uwagę treści przepisu art. 49 ust. 3 u.k.p., zgodnie z którym przepisów art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b tej ustawy nie stosuje się do osób, wobec których zapadł wyrok uniewinniający albo postępowanie zostało bezwarunkowo umorzone. Wobec tego, w przypadku tych osób brak jest wymogu sprawdzenia kwalifikacji w formie egzaminu państwowego. W konsekwencji, nie znajdzie wówczas zastosowania także przepis art. 102 ust. 2 zdanie drugie u.k.p. (powiązany z treścią art. 49 ust. 1 pkt 3 u.k.p.), który przewiduje, że jeżeli od dnia zatrzymania prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem upłynął okres przekraczający rok, warunkiem zwrotu prawa jazdy jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji.
Mając na względzie treść przytoczonych przepisów prawa, trzeba stwierdzić, że na ich podstawie zwrot prawa jazdy osobom, wobec których umorzono postępowanie karne, powinien nastąpić od razu po ustaniu przyczyny zatrzymania, nawet jeśli okres zatrzymania prawa jazdy przekroczył rok. W przypadku skarżącego mamy do czynienia właśnie z taką sytuacją. Skarżącemu zatrzymano dokument prawa jazdy w dniu 2 września 2019 r. (postanowienie Prokuratury Rejonowej w Dzierżoniowie w sprawie o sygn. akt PR 2 Ds. 1094.2019 z dnia 6 września 2019 r.). Postanowieniem Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie w sprawie o sygn. akt II K 875/19 z dnia 16 września 2020 r. postępowanie karne wobec skarżącego zostało umorzone.
Wskazać jednocześnie należy, że omawiany przepis art. 49 ust. 3 u.k.p. nie precyzuje w żaden sposób przyczyny umorzenia postępowania karnego. Zatem wymogu sprawdzenia kwalifikacji w razie zatrzymania prawa jazdy na okres dłuższy niż rok nie stosuje się w każdym przypadku umorzenia tego postępowania określonym w przepisach procedury karnej. W niniejszej sprawie jedynie informacyjnie należy wskazać, że, jak wynika z akt sprawy, umorzenie nastąpiło na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 31 § 1 k.k. Zgodnie z brzmieniem art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo ustawa stanowi, że sprawca nie popełnia przestępstwa.
Nie ulega zatem wątpliwości, że organ nieprawidłowo zastosował w sprawie prawo materialne i naruszył wyżej wskazany przepis art. 49 ust. 3 u.k.p. poprzez jego niezastosowanie w sprawie. Jednocześnie organ naruszył przepisy art. 49 ust. 1 pkt 3 lit. b i art. 102 ust. 2 zdanie drugie u.k.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy. Podsumowując, trzeba jednoznacznie wskazać, że w przypadku skarżącego nie zaistniała - wskazana przez organ - podstawa prawna do odmowy zwrotu prawa jazdy.
Sąd nie wypowiada się natomiast o kwestiach związanych ze skierowaniem skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (decyzja Starosty Dzierżoniowskiego w tym przedmiocie z dnia 11 lutego 2021 r. znajduje się w aktach administracyjnych), ponieważ nie należało to do przedmiotu niniejszej sprawy.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Dzierżoniowskiego z dnia 12 lutego 2021 r.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy winien uwzględnić ocenę prawną zawartą w wyroku.