Uzasadnienie
Wojewoda D. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu fragment § 1 o treści: "Z dniem 1 stycznia 2010 r.", uchwały Rady Gminy w C. B. Nr [...] z dnia [...] w sprawie wystąpienia Gminy C. B. z W. Związku Wodociągów i Kanalizacji. Wojewoda zarzucił, że przepis ten uchwalono z istotnym naruszeniem art. 67 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm., zwanej także u.s.g.) oraz wniósł o stwierdzenie jego nieważności.
Wojewodzie przekazano uchwałę w dniu [...]. Wobec upływu trzydziestodniowego terminu na wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego, Wojewoda wniósł skargę na uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
W uzasadnieniu skargi Wojewoda stwierdził, że uchwałą nr [...] Rada Gminy w C. B. wyraziła wolę Gminy rezygnacji z członkostwa w W. Związku Wodociągów i Kanalizacji (§ 1). Wojewoda powołał się na art. 67 ust. 2 pkt 7 u.s.g., według którego zasady występowania członków związku międzygminnego powinien określać statut związku. W W. Związku Wodociągów i Kanalizacji (WZWiK) jest to uregulowane w § 35 statutu (Dz. Urz. Woj. W.ego z dnia 4 grudnia 1995 r. Nr 15, poz. 82 ze zm.), według którego "Zamiar wystąpienia ze związku gmina zobowiązana jest zgłosić z rocznym wyprzedzeniem. Wystąpienie następuje z końcem roku budżetowego" (ust. 2). Statut wprowadza zatem: okres wypowiedzenia członkostwa; moment w którym okres ten rozpoczyna swój bieg – jest to dzień zgłoszenia organom związku zamiaru wystąpienia; moment w którym wypowiedzenie odnosi skutek, w postaci utraty członkostwa, czyli na koniec roku budżetowego, ale nie wcześniej niż po upływie roku od dnia zawiadomienia.
W § 1 uchwały - przez wskazanie daty wystąpienia - Rada Gminy określiła natomiast samodzielnie moment utraty członkostwa Gminy w Związku, ewentualnie rozpoczęcia biegu okresu wypowiedzenia. Według Wojewody, przepis § 1 uchwały narusza w sposób istotny zasady określone w statucie Związku.
Z informacji uzyskanych przez Wojewodę w toku postępowania nadzorczego wynika, że przekazanie uchwały stanowiło jednocześnie zgłoszenie wypowiedzenia członkostwa Związku. Zgłoszenie nastąpiło [...] Sformułowanie przepisu § 35 ust. 1 statutu: "Wystąpienie członka ze związku następuje na mocy uchwały rady gminy" oznacza, że podstawą wystąpienia członka jest złożenie oświadczenia o rezygnacji w postaci uchwały rady gminy. Nie można więc przyjąć, że podjęcie uchwały przez organ stanowiący gminy powoduje ustanie stosunku członkostwa w związku.
Wojewoda stwierdził, że Rada Gminy w C. B. nie miała podstaw prawnych modyfikacji zasad wystąpienia z W. Związku Wodociągów i Kanalizacji, określonych w statucie. Biorąc to pod uwagę, w ocenie Wojewody § 1 uchwały we fragmencie "Z dniem 1 stycznia 2010 r.", podjęto z istotnym naruszeniem art. 67 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Stanowi to podstawę stwierdzenia nieważności tego przepisu uchwały. Wojewoda stwierdził, że z uwagi na doniosłość przedstawionego uchybienia, wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należy uznać za uzasadnione.
W odpowiedzi na skargę Gmina C. B. uznała skargę za zasadną w całości, wnosząc o stwierdzenie nieważności wskazanej uchwały w części objętej § 1 we fragmencie "Z dniem 1 stycznia 2010 r.".
Pismem, które wpłynęło do Sądu dnia [...]. Wojewoda D. poinformował, że nie cofa skargi z uwagi na to, że Rada Gminy W C.B. nie podjęła uchwały uchylającej zaskarżony przepis. Na zapytanie Sądu Wójt Gminy C. B. pismem z dnia [...] potwierdził, że taka uchwala nie została podjęta przez Radę Gminy C. B..
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne są między innymi właściwe do badania zgodności z prawem aktów organów jednostek samorządu terytorialnego. Sąd nie może opierać kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Ani ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani ustawa o samorządzie gminnym nie wprowadzają innych kryteriów oceny sądu administracyjnego niż zgodność zaskarżonego aktu organu gminy z przepisami prawa. Akt organu jednostki samorządu terytorialnego jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej oraz z ustawami. Stwierdzenie nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy przez sąd następuje tylko w przypadku istotnego naruszenia prawa (art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zasługiwała zatem na uwzględnienie.
Podstawy nieważności aktu organu gminy określa art. 91 ust. 1 u.s.g., według którego uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Zgodnie z art. 91 ust. 4 u.s.g., w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Przepisy art. 91 ust. 1 oraz ust. 4 u.s.g. wyróżniają zatem dwie kategorie wad prawnych uchwał lub zarządzeń organów gminy: istotne naruszenie prawa i nieistotne naruszenie prawa. Podstawą rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały lub zarządzenia organu gminy może być tylko istotne naruszenie prawa. Według stanowiska piśmiennictwa oraz ustalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, do istotnego naruszenia prawa zalicza się naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej czy wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu.
O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia w trybie określonym w art. 90 u.s.g. Według art. 93 ust. 1 u.s.g., po upływie 30-dniowego terminu organ nadzoru nie może już we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. Może je tylko zaskarżyć do sądu administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie upłynął ów ustawowy 30-dniowy termin stwierdzenia nieważności uchwały. Organ nadzoru zaskarżył ją więc do Sądu.
Ocenie Sądu podlega legalność przepisu § 1 ust. 1 uchwały Rady Gminy w C. B. Nr [...] z dnia [...] w sprawie wystąpienia Gminy C. B. z W. Związku Wodociągów i Kanalizacji, we fragmencie: "Z dniem 1 stycznia 2010 r.". Sąd podziela stanowisko organu nadzoru, że zacytowany fragment § 1 narusza w sposób istotny art. 67 ust. 2 pkt 7 u.s.g. w zw. z § 35 statutu W. Związku Wodociągów i Kanalizacji (WZWiK). Powołany przepis art. 67 ust. 2 pkt 7 u.s.g. stanowi, że zasady występowania członków związku międzygminnego powinien określać statut związku. Statut WZWiK w § 35 ust. 2 stanowi w tej materii: "Zamiar wystąpienia ze związku gmina zobowiązana jest zgłosić z rocznym wyprzedzeniem. Wystąpienie następuje z końcem roku budżetowego". Statut wprowadza zatem obligatoryjny roczny termin wypowiedzenia członkostwa, który rozpoczyna bieg w dniu zgłoszenia zamiaru wystąpienia właściwemu organowi związku. Termin ustania członkostwa wyznaczony jest statutowo na koniec roku budżetowego, ale nie wcześniej niż po upływie roku od dnia zawiadomienia.
W § 1 uchwały - przez wskazanie daty wystąpienia ze związku sprzecznej z ustaleniami statutowymi do których odsyła ustawa, jak trafnie stwierdził Wojewoda, Rada Gminy określiła bez podstawy prawnej, samodzielnie termin ustania członkostwa Gminy w Związku czy rozpoczęcia biegu okresu wypowiedzenia.
Według Sądu zasadne jest zatem stanowisko Wojewody, że w świetle powołanego przepisu ustawy o samorządzie gminnym oraz regulacji statutowej wiążącej gminę, brak jest podstawy prawnej do wystąpienia z W. Związku Wodociągów i Kanalizacji bez zachowania rocznego okresu wypowiedzenia członkostwa przez Gminę C. B.. Sprawia to, że zaskarżony fragment § 1 uchwały w sposób istotny narusza prawo jako podjęty bez podstawy prawnej.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonego fragmentu § 1uchwały.