Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Z. Z. (dalej: strona, skarżący) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 kwietnia 2021 r. nr SKO (...) utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Świdnica z dnia 26 stycznia 2021 r. nr (...) oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.; dalej "k.p.a."), art. 18, art. 33 § 1 i § 2 pkt 1 i art. 34 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 z późn. zm.; dalej "u.p.e.a.").
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 27 grudnia 2020 r. skarżący złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Dzierżoniowie zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez Prezydenta Miasta Świdnicy: nieistnienia obowiązku zapłaty i błędu co do osoby zobowiązanej.
Wierzyciel w ww. postanowieniu z dnia 26 stycznia 2021 r. oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej zobowiązanego. Organ w zakresie pierwszego zarzutu wskazał, że skarżący zobowiązany był do dokonania dodatkowej opłaty za czas nieopłaconego postoju bowiem w dniu (...) maja 2019 r. kontroler BSPP wystawił wezwanie do uiszczenia opłaty dodatkowej za parkowanie samochodem na ul. K. w Ś. i umieścił je w sposób prawidłowy za wycieraczką przedniej szyby samochodu (w aktach sprawy załączona dokumentacja fotograficzna). Następnie skarżący, po ustaleniu przez organ że jest właścicielem zaparkowanego pojazdu otrzymał w dniu 8 czerwca 2020 r. upomnienie.
Skarżący nie uiścił opłaty dodatkowej. W świetle powyższego organ uznał zatem za chybiony zarzut o nieistnieniu obowiązku. Organ oddalił drugi zarzut skarżącego dotyczący błędu co do osoby zobowiązanej, wskazując, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych skarżący jako korzystający z dróg publicznych był obowiązany do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, w tym opłaty dodatkowej. Organ podkreślił, że skarżący mógł uwolnić się od odpowiedzialności, gdyby udowodnił, że inna – skonkretyzowana osoba użytkowała wówczas pojazd. Skarżący innej osoby nie wskazał.
Po rozpatrzeniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu ww. postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2021 r. utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela, podzielając jego argumentację. Dodatkowo organ podniósł, że jest uprawniony do stosowania domniemania faktycznego zgodnie, z którym za zobowiązanego do zapłaty uważa się właściciela pojazdu aż do chwili gdy ten zwolni się z obowiązku wskazując faktycznego użytkownika samochodu. To na właścicielu pojazdu spoczywa zatem ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne. Dowód ten musi zaś polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby.
W skardze skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 105, art. 107, art. 126, art. 105, art. 107 § 3, art. 138, art. 156 k.p.a. zarzucając przeprowadzenie postępowania w sposób rażący i bez podstawy prawnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie należy zauważyć, że w myśl art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
- 1) nieistnienie obowiązku;
- 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
- a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
- b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
- c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
- 3) błąd co do zobowiązanego;
- 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
- 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
- 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
- a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
- b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
- c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Podkreślić należy, że wnosząc zarzut, zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji.
Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutu ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie zarzutu, w którym oddala zarzut, uznaje zarzut w całości lub w części, albo stwierdza niedopuszczalność zarzutu.
W niniejszej sprawie strona skarżąca zgłosiła pierwszy zarzut z art. 33 § 2 ust. 1 u.p.e.a. Jak podnosi się w judykaturze, pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Przez nieistnienie obowiązku należy rozumieć nie tylko brak należności głównej lub odsetek za zwłokę, lecz również brak innych należności objętych tytułem wykonawczym, w tym kosztów egzekucyjnych (zob. np. wyrok WSA w Łodzi z 6 grudnia 2022 r., I SA/Łd 664/22; powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOSA).
Przyjmuje się, że podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku, zobowiązany powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (zob. wyrok NSA z 13 grudnia 2022 r., III FSK 1222/22).
Postępowanie egzekucyjne w realiach tej sprawy zostało wszczęte w oparciu o tytuł wykonawczy z 23 listopada 2020 r. Podstawą do wydania tytułu egzekucyjnego było natomiast nieuiszczenie w stosownym czasie należności wynikającej z przesłanego upomnienia oraz braku wskazania użytkownika jako osoby odpowiedzialnej za przedmiotowe zdarzenie.
Stanowisko strony zawarte w skardze jest zatem błędne. Z akt sprawy wynika, że skarżący zobowiązany był do dokonania dodatkowej opłaty za czas nieopłaconego postoju bowiem w dniu (...) maja 2019 r. kontroler BSPP wystawił wezwanie do uiszczenia opłaty dodatkowej za parkowanie i umieścił je w sposób prawidłowy za wycieraczką przedniej szyby samochodu. Ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji fotograficznej, w tym biletu parkingowego wynika jakiego dnia i do jakiej godziny opłacony był postój zaparkowanego samochodu. Bezsporne jest również to, że po otrzymaniu upomnienia skarżący nie uiścił opłaty dodatkowej za parkowanie.
Zatem prawidłowo organ oddalił zarzut skarżącego co do nieistnienia obowiązku bowiem zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych skarżący jako korzystający z dróg publicznych był obowiązany do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania, w tym opłaty dodatkowej. W tym miejscu należy wskazać, że skarżący mógł uwolnić się od odpowiedzialności, gdyby udowodnił, że inna – skonkretyzowana osoba użytkowała wówczas pojazd. Skarżący poza ogólnymi zarzutami skargi nie powołał się na żadne okoliczności, które wskazywałyby, że to nie on użytkował wówczas pojazd.
W sprawie nie można zatem dopatrzeć się okoliczności uzasadniających zaistnienie przesłanki z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Bez wątpienia jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego w tym dokumentacji fotograficznej pojazd należący do skarżącego był zaparkowany bez stosownej wymaganej opłaty.
Skarżący podniósł także zarzut wskazany art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a., tj. błąd co do zobowiązanego polegający na nieustaleniu przez organ kto faktycznie nie uiścił opłaty za parkowanie
W odniesieniu do tak postawionego zarzutu Sąd podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie którym organ postąpił prawidłowo oddalając zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.
Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone w doktrynie prawniczej, zgodnie którym: "Przez błąd co do zobowiązanego rozumie się sytuacje dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, chodzi o sytuację, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego, w związku z czym doręczyli jej tytuł wykonawczy oraz pouczyli o prawie zgłoszenia zarzutów. Ponieważ w konsekwencji zobowiązany został pozbawiony możliwości obrony swych interesów, należy odstąpić od czynności egzekucyjnych wobec osoby błędnie uznanej za zobowiązanego i podjąć je wobec zobowiązanego.
Należy zastrzec, że czynności egzekucyjne mogą być podejmowane wobec każdego, w czyim posiadaniu znajduje się majątek zobowiązanego (w przypadku egzekucji należności pieniężnych) lub rzecz podlegająca wydaniu. Osoba taka nie może bronić się przed egzekucją, twierdząc, że nie jest zobowiązanym, może natomiast zgłosić wniosek o wyłączenie spod egzekucji tych rzeczy lub praw majątkowych, które stanowią część jej majątku (art. 38 u.p.e.a.). Po drugie, chodzi o wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu, stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Różnica w tym zakresie może być zarówno wynikiem popełnienia przez wierzyciela błędu przy sporządzaniu tytułu wykonawczego, jak również skutkiem przejścia obowiązku na inny podmiot przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.
W tym drugim przypadku wierzyciel może wystawić tytuł wykonawczy na nowego zobowiązanego, a zobowiązany, wnosząc zarzut, może kwestionować twierdzenie wierzyciela o przejściu obowiązku na tę, a nie inną osobę. Stwierdzenie braku podstaw do wskazania w tytule wykonawczym danego podmiotu jako zobowiązanego prowadzi do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a." (por. P. M. Przybysz (w:) Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 33).
Oznacza to, że organ prawidłowo ustalił, że stwierdzenie takiej sytuacji następuje przez porównanie danych osoby wskazanej w tytule wykonawczym z danymi adresata orzeczenia lub innego dokumentu, stanowiącego podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z wyższej opisaną sytuacją, gdyż upomnienie stanowiące podstawę prawną obowiązku było wystawione na skarżącego.
Wbrew twierdzeniom skargi zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie wierzyciela wskazuje podstawy prawne rozstrzygnięcia. Za chybione należało uznać ogólnie sformułowane zarzuty naruszenia przepisów postępowania wynikających z k.p.a.
Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.).