Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiuz 7 października 2019 r., sygn. akt III SA/Wr 400/19

Uzasadnienie

Pismem z [..] r. skarżąca wywiodła skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [..] r. Nr [..] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w sprawie przyznania prawa do emerytury w związku z ukończeniem powszechnego wieku emerytalnego.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o odrzucenie skargi podnosząc, iż niniejsza sprawa jako sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych należy do właściwości sądów powszechnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna.

Podstawą merytorycznego rozpoznania skargi jest stwierdzenie, że jej przedmiot nie podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Uznanie, że nie mieści się ona w zakresie kognicji sądów administracyjnych powoduje odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, co wynika z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), dalej p.p.s.a.

Przedmiotem skargi, jak to wynika z jej treści, jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [..] r. Nr [..] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w sprawie przyznania prawa do emerytury w związku z ukończeniem powszechnego wieku emerytalnego. Z pouczenia zawartego w decyzji wynika, że skarżąca może "wnieść odwołanie do właściwego za względu na miejsce zamieszkania sądu okręgowego (...)".

Dla oceny dopuszczalności rozpoznawanej skargi, podstawowym zagadnieniem jest zatem ustalenie sposobu ukształtowania przez ustawodawcę prawa do sądu w tego rodzaju sprawach. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 45 ust 1 oraz art. 77 ust 2 gwarantuje każdemu prawo do sądu, stwarzając domniemanie kompetencji sądu powszechnego we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów (art. 177 Konstytucji). Tym samym konstytucyjny model sądownictwa zakłada całkowitą odrębność sądownictwa powszechnego i innych sądów (np. sądów administracyjnych) oraz konieczność wyraźnego rozgraniczenia zadań i właściwości pomiędzy tymi sądami z zastrzeżeniem, iż w przypadku wątpliwości to po stronie sądów powszechnych leży domniemanie kompetencji w rozstrzygnięciu danej sprawy.

W myśl art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz.1460., dalej jako kpc) kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne).

Zgodnie z art. 476 § 2 kpc przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących:

1. 1) ubezpieczeń społecznych;
2. 2) emerytur i rent;
3. 3) (uchylony);
4. 4) innych świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;
5. 5) świadczeń odszkodowawczych przysługujących w razie wypadku lub choroby pozostających w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służbie Celno-Skarbowej, Państwowej Straży Pożarnej, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Ochrony Państwa, Służbie Więziennej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego oraz Centralnym Biurze Antykorupcyjnym.

§ 3. Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie, a także sprawy, w których wniesiono odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, sprawy o roszczenia ze stosunków prawnych między członkami otwartych funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub ich organami oraz sprawy ze stosunków między emerytami lub osobami uposażonymi w rozumieniu przepisów o emeryturach kapitałowych a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych.

W art. 83 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U z 2019 r., poz. 300 ze zm., dalej jako usus) przewidziano, że:

Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności:

1. 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych;

1a) ustalania płatnika składek;

1. 2) przebiegu ubezpieczeń;
2. 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek;

3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek;

1. 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych;
2. 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
3. 2. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.
4. 3. Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia.
5. 4. Od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Zatem, mając na uwadze treść ww. art. 83 usus wskazać należy, że decyzje ZUS w indywidualnych sprawach, co do zasady podlegają kontroli sądów powszechnych na zasadach określonych w kodeksie postępowania cywilnego. Od takiej decyzji przysługuje, bowiem odwołanie do sądu powszechnego w terminie i na zasadach określonych w przepisach tego kodeksu. Wyjątek dotyczy decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, od których przysługuje stronie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy kierowany do Prezesa ZUS.

Natomiast od decyzji Prezesa ZUS, wydanej po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, służy skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego wnoszona w trybie i na zasadach określonych przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Przechodząc do oceny wniesionej skargi, wskazać należy, że skarżąca kwestionuje decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w sprawie przyznania prawa do emerytury w związku z ukończeniem powszechnego wieku emerytalnego. Innymi słowy treść żądania skarżącej dotyczy sprawy (emerytury), która zgodnie z wskazywanymi przepisami należy do właściwości sądu powszechnego, o czym zresztą skarżąca została już prawidłowo pouczona w zaskarżonej decyzji.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że przedmiot niniejszej sprawy nie mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych, gdyż przypisany jest do kognicji sądów powszechnych, dlatego też skarga podlega odrzuceniu stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach oparto na art. 232 §1 p.p.s.a.