Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. (nr [...]), Starosta L. orzekł o cofnięciu M. W. (dalej: skarżący) uprawnień do kierowania pojazdami kat. B. Decyzja ta została wydana na skutek wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji we W., w którym wskazano, że w okresie dwóch lat od uzyskania po raz pierwszy uprawnień do kierowania pojazdami, skarżący popełnił trzy wykroczenia w ruchu drogowym: w dniu [...] października 2015 r. – spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego (kolizja drogowa), tj. wykroczenie z art. 86 § 1 lub 2 kodeksu wykroczeń, w dniu [...] października 2016 r. – przekroczenie prędkości od 31 do 40 km/h, tj. wykroczenie z art. 92 a kodeksu wykroczeń, w dniu [...] listopada 2016 r. – przekroczenie prędkości od 31 do 40 km/h, tj. wykroczenie z art. 92a kodeksu wykroczeń.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji. Podkreślił, że art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym został dodany ustawą z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustawy (art. 4 pkt 9) i obowiązuje od dnia 18 maja 2015 r. Powołał się na zasadę lex retro non agit, stwierdzając, że nowy przepis dotyczy kierujących pojazdami mechanicznymi, którzy nabyli uprawnienia po wejściu w życie ustawy, tj. po 18 maja 2015 r., on tymczasem nabył uprawnienia w dniu 15 maja 2015 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2017 r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: k.p.a.) oraz art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 128, dalej: p.r.d.), utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.
Kolegium przywołało przepisy regulujące zasady i tryb orzekania o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w sytuacji popełniania wykroczeń, określonych w art. 86 § 1 lub 2 Kodeksu wykroczeń. Wskazało, że zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b) p.r.d., decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił trzy wykroczenia określone w art. 86 § 1 lub 2, art. 87 § 1, art. 92a w przypadku przekroczenia dopuszczalnej prędkości o ponad 30 km/h lub art. 98 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń, przy czym decyzja o cofnięciu uprawnienia jest wydawana na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji. Organ II instancji podkreślił, że art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b p.r.d. został wprowadzony przez art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 541) i wszedł w życie w dniu 18 maja 2015 r. Kolegium zauważyło, że w niniejszej sprawie wykroczenia zostały popełnione w okresie dwóch lat od otrzymania przez skarżącego po raz pierwszy uprawnienia do kierowania pojazdami (tj. od 15 maja 2015 r.).
Jednocześnie Kolegium nie przychyliło się do zawartej w odwołaniu argumentacji odnośnie obowiązywania wprowadzonych nowelizacją przepisów wyłącznie wobec osób, które uzyskały uprawnienia po dniu 18 maja 2015 r. Kolegium stanęło na stanowisku, że datę początkową, od której przepis art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b znajduje zastosowanie, odnosić należy do popełnionych po tym dniu wykroczeń drogowych i kierowania na tej podstawie wniosków przez Komendanta Wojewódzkiego Policji. Niedopuszczalną zatem w ocenie Kolegium byłaby sytuacja, w której podstawę wniosku stanowią wykroczenia sprzed daty wejście w życie powyższej regulacji, ale już nie stanowi to przeszkody, odnośnie cofnięcia uprawnień wydanych przed 18 maja 2015 r. Należy bowiem kierować się celem wprowadzonej regulacji, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym poprzez wprowadzenie dodatkowego, istotnego wymogu zachowania bezpieczeństwa przez młodych kierowców, posiadających prawo jazdy krócej niż dwa lata.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i umorzenie postępowania w niniejszej sprawie, zarzucając naruszenie:
- - prawa materialnego, tj. art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez niewłaściwe zastosowanie;
- - art. 107 § 3 k.p.a. wobec braku wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji.
W uzasadnieniu skargi podkreślił, że art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b p.r.d. obowiązuje od dnia 18 maja 2015 r. Mając natomiast na względzie zasadę lex retro non agit, tj. niedziałania prawa wstecz wskazał, że ten nowy przepis dotyczy tych kierujących pojazdami mechanicznymi, którzy uprawnienia do kierowania nabyli po dniu 18 maja 2015 r. Skarżący nabył natomiast uprawnienia pod rządem dawnych przepisów, tj. w dniu 15 maja 2015 r. Podkreślił, że nowa ustawa obowiązuje na przyszłość, a zatem jej mocy obowiązującej nie należy rozciągać na okres poprzedzający jej wejście w życie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie. W szczególności Kolegium podkreśliło, że datę początkową, od której art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b znajduje zastosowanie, należy odnieść do popełnionych po tym dniu wykroczeń drogowych, nawet jeżeli nabycie uprawnień do kierowania pojazdami nastąpiło przed dniem 18 maja 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Podstawę prawną zaskarżonych decyzji stanowił art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b) p.r.d. Zgodnie z tym przepisem decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie stwierdzenia, na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć, że kierujący pojazdem silnikowym w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy popełnił trzy wykroczenia określone w art. 86 § 1 lub 2, art. 87 § 1, art. 92a w przypadku przekroczenia dopuszczalnej prędkości o ponad 30 km/h lub art. 98 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń. Podkreślić przy tym należy, że art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b) p.r.d. został dodany na mocy art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 541) i obowiązuje od dnia 18 maja 2015 r.
W sprawie bezspornym było, że skarżący uzyskał po raz pierwszy prawo jazdy w dniu 15 maja 2015 r. Niekwestionowaną okolicznością było również popełnienie przez skarżącego w okresie 2 lat od dnia wydania mu po raz pierwszy prawa jazdy trzech wykroczeń, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b) p.r.d. Niewątpliwie również wykroczenia te zostały popełnione po dniu 18 maja 2015 r., czyli już po wejściu w życie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b) p.r.d.
Wobec powyższego, biorąc pod uwagę, że nabycie po raz pierwszy uprawnień do prowadzenia pojazdów nastąpiło przed dniem wejścia w życie art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b) p.r.d., natomiast do popełnienia wykroczeń doszło po 18 maja 2015 r., czyli już w czasie obowiązywania powołanego przepisu i wobec braku stosownych regulacji intertemporalnych, kwestią wymagającą rozważenia było ustalenie czy art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b) p.r.d. ma zastosowanie do kierujących pojazdem silnikowym, którym wydano po raz pierwszy prawo jazdy przed jego wejściem w życie.
Podkreślić należy, że cofnięcie uprawnień do prowadzenia pojazdów jest sankcją administracyjną za określone w przepisach prawa zachowania, w tym m.in. za popełnienie określonych wykroczeń drogowych. Oczywistym jest, że – co do zasady – niedopuszczalne jest nałożenie sankcji, jeżeli nie była ona przewidziana w przepisach obowiązujących w dacie określonego naruszenia prawa. W niniejszej sprawie do naruszeń prawa, czyli zachowań (zdarzeń) skutkującego określoną sankcją administracyjną w postaci cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami doszło jednak już w dacie obowiązywania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b) p.r.d., tj. po dniu 18 maja 2015 r. Przyjąć natomiast należy, że moment zaistnienia zdarzenia wyznacza jako prawo właściwe, prawo obowiązujące w dniu jego realnego wystąpienia. O zakresie praw i obowiązków decydują zatem przepisy prawa materialnego w brzmieniu obowiązującym w dacie powstania określonego zdarzenia.
Z datą zdarzenia, którego skutkiem jest sankcja administracyjna, dochodzi bowiem do nawiązania stosunku administracyjnoprawnego pomiędzy stroną a organem administracji publicznej, ponieważ ten moment wyznacza treść obowiązku administracyjnoprawnego – w omawianym przypadku w postaci zwrotu dokumentu prawa jazdy. Decyzja orzekająca zatem o cofnięciu uprawnienia do prowadzenia pojazdów i nakładająca obowiązek zwrotu dokumentu prawa jazdy jest decyzją o charakterze deklaratoryjnym, konkretyzującym stosunek administracyjnoprawny. Decyzja taka i sankcja nią nałożona jest konsekwencją zdarzenia naruszającego prawo.
W związku z powyższym, skoro do popełnienia wykroczeń drogowych doszło już w czasie obowiązywania art. 140 ust. 1 pkt 3a lit. b) p.r.d., to tym samym przepis ten znajdował zastosowanie wobec skarżącego. Data uzyskania po raz pierwszy uprawnienia do prowadzenia pojazdów nie miała przy tym znaczenia, ponieważ sankcja administracyjnoprawna była konsekwencją określonych zachowań, a te miały miejsce po dniu 18 maja 2015 r. W konsekwencji zatem w rozpoznawanej sprawie nie doszło do sytuacji zastosowania prawa nowego do zdarzenia, które miało miejsce jeszcze przed jego wejściem w życie, nie nastąpiło zastosowanie prawa z mocą wsteczną. Organy obu instancji prawidłowo więc orzekły na podstawie przepisów obowiązujących w dacie popełnionych wykroczeń drogowych, nie naruszając zasady lex retro non agit i słusznie orzekły o cofnięciu skarżącemu uprawnień do prowadzenia pojazdów kategorii B. Zarzuty skargi okazały się zatem nieuzasadnione.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżona decyzja była dotknięta jakimikolwiek innymi uchybieniami, które uzasadniałyby jej uchylenie. Wobec powyższego skargę należało oddalić, stosownie do art. 151 p.p.s.a.