Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2019 r. (nr [...]) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej – "k.p.a."), art. 10 ust. 1 i 2, art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2137, dalej ustawa o ARiMR), Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. (dalej Dyrektor ARiMR, organ II instancji, organ odwoławczy) – po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej Kierownik ARiMR, organ I instancji) z [...] maja 2019 r. (nr [...]) o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego PROW 2007 - 2013 dla Z. A. (dalej skarżący, strona) w łącznej wysokości [...] zł – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że skarżący wnioskiem z dnia [...] maja 2012 r. zwrócił się do Biura Powiatowego BP ARiMR o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2012. W sekcji VII. Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych wniosku strona zadeklarowała 40 działek ewidencyjnych położonych w woj. D., powiecie wałbrzyskim, gminie M., obrębie R.L. i U.Ś. Natomiast w sekcji VIII. Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych strona zadeklarowała 29 działek rolnych, na których zadeklarowano:
- 1. Pakiet 2 – rolnictwo ekologiczne: wariant 2.1 – Uprawy rolnicze, dla których zakończono okres przestawiania na powierzchni 19,64 ha i wariant 2.3 – Trwałe użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania na powierzchni 23,09 ha;
- 2. Pakiet 5. – Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarze Natura 2000: wariant 5.1 – ochrona siedlisk lęgowych ptaków na powierzchni 192,69 ha.
Dodatkowo producent rolny zawnioskował o zwrot kosztów sporządzenia dokumentacji przyrodniczej tzw. kosztów transakcyjnych dla powierzchni siedliska powyżej 50 ha w wysokości 4 000 zł. Do wniosku strona dołączyła oznaczone załączniki graficzne.
Po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym w dniu [...] stycznia 2015 r. Kierownik BP ARiMR w W., wydał decyzję nr [...] przyznającą płatności rolnośrodowiskowe na rok 2012 w wysokości [...] zł w tym:
- 1. płatność do wariantu 2.1 do powierzchni deklarowanej wynoszącej 19,62 ha w kwocie 12027,84 zł;
- 2. płatność do wariantu 2.3 do powierzchni 21,57 ha wynikającej z pomiarów kontroli na miejscu w kwocie 3738,61 zł;
- 3. płatność do wariantu 5.1 do powierzchni 184,79 ha wynikającej z pomiarów kontroli na miejscu w kwocie 180305,83 zł;
- 4. zwrot kosztów transakcyjnych w kwocie wnioskowanej 4000 zł.
Od wymienionej decyzji skarżący wniósł w dniu [...] stycznia 2015 r. odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego we W., który w dniu [...] kwietnia 2015 r. orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Wyrokiem z 24 listopada 2015 r. o sygn. akt III SA/Wr 456/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. uchylił wyżej opisaną decyzję wskazując, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenia mogły mieć wpływ na sposób załatwienia sprawy. W dniu 15 marca 2016 r. Dyrektor OR ARiMR we W., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydał decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości za rok 2012 dla skarżącego.
Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę, która została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z dnia 14 grudnia 2016 r. o sygn. akt III SA/Wr 610/16.
Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. Kierownik BP ARiMR w W. zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego, W dniu [...] maja 2019 r. Kierownik BP ARiMR w W. wydał decyzję nr [...], na mocy której ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości [...] zł. Od wyżej wymienionej decyzji skarżący wniósł odwołanie, którym zarzucił organowi I instancji, że zaskarżona decyzja wydana została po upływie terminu przedawnienia, a ponadto organ nie rozpatrzył należycie materiału dowodowego, bowiem zmniejszenie płatności nastąpiło bez winy rolnika i nie mógł on wykryć błędu w zwykłych okolicznościach, co stanowi przesłankę uwalniającą rolnika od obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności.
Odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. nie znalazł podstaw do załatwienia sprawy w trybie samokontroli, o którym mowa w art. 132 § 1 k.p.a. i w dniu 17 czerwca 2019 r. przekazał wniesione ponaglenie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. celem jego rozpatrzenia zgodnie z kompetencjami. Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2019 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy omówił warunki i tryb ustalania i uzyskiwania kwot nienależnie pobranych płatności.
Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu nieuwzględnienia terminu przedawnienia, organ II instancji wskazał, iż w realiach niniejszej sprawy, przy ustalaniu okresu przedawnienia zastosowanie mają regulacje zawarte w art. 3 rozporządzenia (WE, EURATOM) 2988/95. W analizowanym przypadku organ uznał, że nieprawidłowość popełniona została w dniu 8 maja 2012 r., czyli w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, bowiem rolnik zadeklarował w tym wniosku powierzchnie większe od kwalifikujących się do płatności. Stąd zgodnie z art. 3 ust. 1 omawianej regulacji, czteroletni okres przedawnienia rozpoczął swój bieg w dniu 8 maja 2012r. Jednak zgodnie z art. 3 ust. 1 akapit 3 i 4 tegoż rozporządzenia przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości.
Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust.
1. Odnosząc powyższe do realiów badanej sprawy należy zauważyć, że po raz pierwszy bieg terminu przedawnienia przerwany został 17 kwietnia 2013 r., poprzez doręczenie raportu z kontroli na miejscu stwierdzającego nieprawidłowości, a następnie okres ten przerwany był wielokrotnie poprzez wydawanie kolejnych decyzji administracyjnych przez organy ARiMR w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. Ostatnim takim aktem jest decyzja Dyrektora OR ARiMR we W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., zatem okres przedawnienia rozpoczął swój bieg na nowo w dniu doręczenia tej decyzji tj. [...] marca 2016 r. i kończył się będzie w dniu [...] marca 2020 r. Termin ten nie przekroczy całkowitego dopuszczalnego okresu przedawnienia (8lat), który upłynie w dniu [...] maja 2020 r. Zaskarżona decyzja została doręczona adresatowi w dniu [...] maja 2019 r., stwierdzić należy, iż termin przedawnienia, przewidziany wyżej wskazanymi przepisami prawa nie został przekroczony. Organ odnosząc się do argumentów odwołującego wyjaśnił, że w niniejszej sprawie, do okresu wyliczenia przedawnienia nie ma zastosowania art. 68 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, bowiem jak wyżej wskazano normy regulujące to zagadnienie w przypadku środków wypłacanych z funduszy unijnych zawarte są w art. 3 rozporządzenia (WE, EURATOM) 2988/95.
Odnosząc się do twierdzenia strony, iż wypłata nienależnych środków nastąpiła z winy organu, bowiem środki te zostały wypłacone na podstawie nieostatecznych decyzji, przy czym organ w sposób nieuprawniony przypisał rolnikowi działanie w złej wierze, Dyrektor OR ARiMR we W., stwierdził że takie stanowisko jest błędne. Po pierwsze bowiem, podstawą wypłaty kwot uznanych za nienależne, były decyzje Kierownika BP ARiMR w W. wydane w dniach [...] czerwca 2013 r. i [...] lipca 2011 r. na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy PROW 2007-2013, zgodnie z którym właściwym w sprawach dotyczących przyznawania pomocy w drodze decyzji administracyjnej jest 1) kierownik biura powiatowego Agencji - w przypadku działań, o których mowa w art. 5 ust. 1pkt 3, 9 oraz 11-15. Stosownie natomiast do art. 21 ust. 4 pkt 2 powołanej ustawy odwołanie od decyzji w sprawie przyznania pomocy nie wstrzymuje jej wykonania, a zatem ARiMR, po wydaniu wymienionych decyzji, miał prawo, a nawet obowiązek, wypłaty przyznanych środków.
Ponadto, przyczyną uchylenia i zmiany decyzji przyznających skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na rok 2012 były nieprawidłowości popełnione przez rolnika, które organ stwierdził podczas kontroli na miejscu, a zatem nie może być w tym przypadku mowy o winie organu. Odnosząc się do pozostałych argumentów odwołania oraz pisma procesowego, złożonego przez pełnomocnika strony w dniu [...] lipca 2019 r., organ stwierdził, ze dotyczą one ustaleń dokonanych w toku postępowania jakie miało miejsce przed wydaniem decyzji z [...] stycznia 2015 r. nr [...], a wskazana decyzja jest prawomocna i pozostaje w obrocie prawnym korzystając z domniemania prawidłowości, co oznacza, że ustalenia dokonane przez organ w trakcie postępowania poprzedzającego jej wydanie, stanowiące zarazem podstawę podjętego przez organ rozstrzygnięcia są prawidłowe.
W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że organ I instancji błędnie ustalił równowartość kwoty 100 euro stanowiącej odniesienie do odstąpienia od ustalania kwot nienależnie pobranych. Ponadto organ odwoławczy doszedł do przekonania, że uzasadnienie decyzji organu I instancji zawiera szereg mankamentów, jednak nie miały one wpływu na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia, a zatem zdaniem organu II instancji możliwe jest ich sanowanie w uzasadnieniu niniejszej decyzji. W dalszej części uzasadnienia organ drugiej instancji wskazał, które regulacje wskazane w uzasadnieniu decyzji I instancji nie mają zastosowania.
W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego:
- 1. art. 59 § 1 pkt 9 w zw. Z art. 68 § 1 O.p. i nieuwzględnienie, że zobowiązanie do zwrotu nienależnych płatności wygasło wskutek przedawnienia. Z uwagi na upływ terminu nastąpiło przedawnienie okresu, w którym można ustalić kwoty nienależnie pobranych płatności;
- 2. przepisów prawa materialnego tj. art. 3 rozporządzenia 2988/95 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji błędne ustalenie, że roszczenie o zwrot nienależne pobranych płatności nie uległo przedawnieniu;
- 3. przepisów prawa materialnego tj. art. 3 rozporządzenia 2988/95 poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w stosunku do należności wypłaconych z budżetu krajowego;
- 4. przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 59 § 1 pkt 9 w zw. z art. 68 § 1 O.p. do zwrotu i ustalenia przedawnienia środków pobranych z budżetu krajowego, a w konsekwencji błędne nieuwzględnienie, że roszczenie o zwrot środków wypłaconych z budżetu krajowego uległo przedawnieniu;
- 5. przepisów prawa materialnego i nie uwzględnienie, ze termin przedawnienia już upłynął, ponieważ dopiero decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego stanowi pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności;
- 6. przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie normy art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, a w konsekwencji Organ II instancji nie uwzględnił okoliczności, że wypłata świadczenia nastąpiła z winy organu, a tym samym brak było po stronie Beneficjenta wiedzy, iż świadczenie mu się nie należy i że zostało ono pobrane niezgodnie z prawem.
- 7. przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 7, 9, 77 § 1 oraz 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i błędną ocenę materiału zgromadzonego w sprawie w szczególności:
- - zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji pominął, że środki zostały wypłacone z dwóch źródeł: z budżetu UE oraz krajowego i nawet jeśli (z czym skarżący się nie zgadza) zwrot i przedawnienie należności z budżetu UE regulują przepisy wspólnotowe, to do zwrotu i ustalenia przedawnienia środków pobranych z budżetu krajowego zastosowanie mają w/w przepisy Ordynacji podatkowej. Skarżący podnosi, więc że co najmniej roszczenie o zwrot środków wypłaconych z budżetu krajowego uległo przedawnieniu;
- - organ nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, a ustalony stan faktyczny w zakresie przesłanki uwalniającej Beneficjenta od obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności, nie jest dokonany i nie stanowi wystarczającej podstawy do załatwienia sprawy;
- 8. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 7, 8 i 9 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie obowiązujących w postępowaniu administracyjnym zasad zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej oraz obowiązku organu administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalanie ich praw i obowiązków oraz czuwania nad tym aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa udzielając jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, a w szczególności w związku z zastosowaniem w sprawie art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w zakresie przypisanie stronie złej wiary przy pobieraniu płatności, okoliczności obowiązku jej zwrotu i przypisanie stronie złej wiary;
- 9. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 11 k.p.a., art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. polegającym na pominięciu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowego wyjaśnienia dlaczego nie uwzględniono argumentów Strony co do spełnienia przesłanki uwalniającej beneficjenta od obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności;
W związku z powyższym, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji. Powyższe zarzuty zostały szczegółowo opisane w obszernym uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje.
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jednolity tekst Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z treści zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając sprawę w tak oznaczonym zakresie Sąd uznał, ze skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd zauważa, że niniejsza skarga opiera się na zarzutach przedawnienia oraz naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
W pierwszej kolejności, Sąd odniesie się do zarzutu wydania decyzji o ustalenie kwot nienależnie pobranych płatności po upływie przedawnienia. Kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu należności w niniejszej sprawie reguluje art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L 1995. 312.
1) oraz art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Na podstawie art. 288 zdanie 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, przepisy unijnych rozporządzeń mają bezpośrednie zastosowanie w krajowym porządku prawnym. Oznacza to, że przepis krajowy sprzeczny z przepisem rozporządzenia unijnego nie może być stosowany. W związku z tym nie można przyjmować, że krajowe przepisy regulujące kwestię przedawnienia, np. art. 68 o.p., czynią to odmiennie niż powyższe przepisy unijne. Należy stwierdzić, że ww. przepisy rozporządzeń unijnych są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów krajowych. Również art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji odsyła do "odpowiedniego" stosowania przepisów działu III o.p., gdzie znajduje się art.
68. Dlatego też ww. przepis nie może być stosowany w niniejszej sprawie ze względu na szczególną regulację wynikającą z ww. przepisów rozporządzeń unijnych. Odpowiednie stosowanie przepisu prawa oznacza bowiem jak już wielokrotnie w orzecznictwie zostało wyjaśnione stosowanie go wprost, z modyfikacjami lub niestosowanie danego przepisu. (Wyrok NSA z 14.03.2018 r., II GSK 317/16, LEX nr 2480761.) Ponadto, należy podkreślić, że strona skarżąca otrzymała środki zarówno z funduszu krajowego jak i funduszu Unii Europejskiej. W związku z powyższym, termin przedawnienia liczy się na podstawie art. 3 rozporządzenia 2988/95. Art. 68 O.p. ma zastosowanie w przypadku wyliczenia okresu przedawnienia, gdy kwota nienależnie pobranych środków pomocowych pochodzi w całości z funduszy krajowych.
Według art. 3 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, w przypadku przerwania okresu przedawnienia, a w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu. Przerwanie okresu przedawnienia następuje każdym aktem właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu, okres przedawnienia biegnie na nowo. Upływ terminu przedawnienia (uwzględniając jego przerwanie) następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia (tj. osiem lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości), jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wydał decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności.
W rozpoznawanej sprawie, prawidłowo w ocenie Sądu, za datę dopuszczenia się nieprawidłowości przez skarżącego organy uznały datę złożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok, w których zawarta została nieprawidłowa deklaracja powierzchni kwalifikujących się do płatności., tj. dzień 8 maja 2012 r. Trafnie jednak, wbrew zarzutom Strony podkreślił organ, że zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 bieg terminu przedawnienia w niniejszej sprawie został przerwany poprzez doręczenie w dniu 17 kwietnia 2013 r. raportu z kontroli na miejscu stwierdzającego nieprawidłowości, a następnie okres ten był przerywany przez wydawanie kolejnych decyzji administracyjnych przez organy ARiMR w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2012. Należy uznać, że ostatnim takim aktem jest decyzja Dyrektora OR ARiMR we W. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości za rok 2012 dla skarżącego, zatem okres przedawnienia rozpoczął swój bieg na nowo w dniu doręczenia tej decyzji tj. [...] marca 2016 r. i kończył się będzie [...] marca 2020 r. Jak wynika z akt sprawy, powyższy termin nie przekroczy całkowitego dopuszczalnego okresu przedawnienia (8lat), który przypada na dzień [...] maja 2020 r.
Tak więc zasadnie stwierdzono, że nie doszło w badanej sprawie do przedawnienia należności, dlatego też Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zasadnie wszczął pismem z dnia 4 listopada 2015 r. (zawiadomienie doręczone w dniu 6 listopada 2015 r.) postępowanie w celu ustalenia wysokości ww. należności i w dniu 21 maja 2019 r. wydał decyzję ustalającą kwotę wymaganą. Decyzja ta została zaskarżona, a następnie utrzymana w mocy w dniu [...]lipca 2019 r.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi Sąd stwierdza, że organy zbadały, czy nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od ustalenia należności ze względu na art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. W myśl ww. przepisu nie ma obowiązku zwrotu płatności uznanej za nienależną, gdy dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności występuje wtedy, jeśli decyzja o odzyskaniu kwoty nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności.
Trafnie uznano w niniejszej sprawie, że nie wystąpiły żadne okoliczności wskazujące na zastosowanie powyższego artykułu. Płatność rolnośrodowiskowa za 2012 została prawidłowo wypłacona skarżącemu. Płatność ta nie wynikała z błędu organu. Powodem dokonania nienależnej płatności była niewłaściwa deklaracja wielkości powierzchni kwalifikujących się do płatności w obszarze części działek referencyjnych zgłaszanych do przyznania pomocy. Należy podkreślić, że za wypełnienie wniosku odpowiada rolnik i to na nim spoczywa obowiązek wypełnienia tego wniosku zgodnie ze stanem rzeczywistym. Dlatego też organ prawidłowo ocenił brak wystąpienia wskazanych powyżej przesłanek i nie odstąpił od ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności w Programie Rolnośrodowiskowym wymaganej do zwrotu.
W zakresie zarzutów naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie nie zostały naruszone żadne gwarancje strony w sposób mogący mieć wpływ na wynik postępowania i nie doszło też do uchybień w zakresie gromadzenia i ustalenia stanu faktycznego oraz oceny dowodów, w szczególności nie została naruszona zasada prawdy obiektywnej określona w art. 7 k.p.a. Odnosząc się generalnie do zarzutów stawianych organom dotyczących naruszenia art. 7 k.p.a. wskazać należy, że w postępowaniu dotyczącym płatności bezpośrednich obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych znajdujących zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów k.p.a. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Wedle ust. 2 tego artykułu w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
- 1) stoi na straży praworządności;
- 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
- 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
- 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.
Zgodnie z art. 21 ust. 3 wskazanej ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Porównanie przytoczonej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw uczynił pewien wyjątek od zasady inkwizycyjności wyrażonej w art. 7 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą organy administracji publicznej, w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W przypadku pomocy przyznawanej choćby w postaci płatności do programu rolnośrodowiskowego obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przy czym chodzi tu przede wszystkim o dowody wskazane we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i ewentualnie innych uczestników postępowania. Organy administracji publicznej nie mają natomiast obowiązku działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ograniczono również stosowanie zasady informowania stron i innych uczestników postępowania przez organ administracji publicznej (art. 9 k.p.a.) Takie ograniczenie wynika z charakteru przyznawanych środków, które są przyznawane bezzwrotnie, jeśli beneficjenci zrealizują warunki pomocy.
Ta konstatacja zasadniczo zmienia ocenę prawną, której skarżący dokonuje na gruncie kodeksowym zarzucając niedopełnienie obowiązków wynikających z art.7 k.p.a., które nie obciążają w tak szerokim zakresie jak twierdzi strona, organu. Tym bardziej nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa procesowego. Decyzje i zawiadomienia je poprzedzające zostały doręczone stronie skarżącej. Z akt sprawy wynika, że skarżący zachował wszelkie gwarancje procesowe i wykorzystał dostępne środki prawne oraz składał pisma w odpowiedzi na decyzje procesowe organu.
Odnosząc się do naruszenia przez organ przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego – art. 8, art. 11, art. 77, art.
80. Organ przeprowadził postępowanie zgodnie z tymi przepisami, zebrał pełny materiał dowodowy i rozważył go należycie, prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, organ w zaskarżonej decyzji wskazał, że pobrane płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego zostały wypłacone z dwóch źródeł: z budżetu Unii Europejskiej oraz z budżetu krajowego, a także wyjaśnił, które przepisy mają zastosowanie w zakresie przedawnienia pobranych środków. Dodać należy, że uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie narusza art. 107 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, wyjaśnia bowiem prawidłowo podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, dokonanej ocenie zebranego materiału dowodowego nie sposób zarzucić dowolności. Wyciągnięte w sprawie wnioski są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione. Zaskarżona decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne. Organ przeanalizował każdy aspekt sprawy. Ustalił nie tylko czy skarżący pobrał nienależnie płatności, ale również czy w sprawie zaistniały przesłanki pozwalające na odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania dostatecznie wyjaśniając zajęte stanowisko w odniesieniu do każdego z zarzutów.
Sąd badając sprawę nie stwierdził także naruszeń skutkujących koniecznością uchylenia decyzji nie objętych skargą.
Wobec powyższego, nie znajdując zatem podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem wskazywanych w skardze lub innych przepisów prawa materialnego bądź prawa procesowego w stopniu skutkującym koniecznością jej uchylenia, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako niezasadną.