Uzasadnienie
Decyzją z dnia 18 maja 2004 r., Nr [...] - skierowaną do Z. W. - Naczelnik Urzędu Celnego w O. stwierdził powstanie - z mocy prawa - długu celnego (wraz z obowiązkiem uiszczenia odsetek za zwłokę), wynikającego z faktu nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny, z naruszeniem art. 39 Kodeksu celnego, części samochodowych, ujętych w fakturach Nr 773 z dnia 19 października 2001 r., Nr 778 z dnia 24 października 2001 r. oraz nr 788 z dnia 1 listopada 2001 r. Decyzję oparto na ustaleniach kontroli dokonanej przez organ celny jeszcze w 2002 r. w Prywatnym Biurze Podróży A w G. (firmy, pod która prowadził działalność gospodarczą Z. W.).
Wobec nie wniesienia odwołania w ustawowym terminie decyzja ta stała się ostateczna.
Z. W. wystąpił do Dyrektora Izby Celnej we W. o uchylenie - w trybie nadzoru - opisanej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w O. W dniu 22 września 2004 r. Dyrektor Izby Celnej we W. wydał decyzję Nr [...], w której odmówił stwierdzenia nieważności zakwestionowanej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w O. Z. W. odwołał się od pierwszo instancyjnego orzeczenia Dyrektora Izby Celnej, który - po ponownym rozpatrzeniu sprawy - decyzją z dnia 16 grudnia 2004 r., Nr [...] podtrzymał swoje pierwotne stanowisko.
Tę ostatnią decyzję Z. W. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Skarżący zmarł jednak w dniu 5 stycznia 2005 r. (odpis aktu zgonu Nr [...], sporządzony w USC w O.), jeszcze przed merytorycznym rozpoznaniem skargi przez Sąd.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Ze względu na dokonaną w 2004 r. zmianę przepisów celnych, istotna była przede wszystkim kwestia określenia właściwego stanu normatywnego, na podstawie którego powinny były orzekać organy celne obu instancji, co - pośrednio -miało także znaczenie dla kierunku załatwienia sprawy przez Sąd.
W przywołanych okolicznościach sprawy nie powinno budzić wątpliwości, że rozpatrywana sprawa dotyczyła długu celnego powstałego już w latach 2001-2002. Okoliczność ta jest ważna z punktu widzenia art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. z 2004 r., Nr 68, poz. 623), po myśli którego, przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Skoro dług celny Z. W., o którym orzekał Naczelnik Urzędu Celnego w O., powstał przed dniem 1 maja 2004 r., czyli przed wejściem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej, organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (jednolity tekst - Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.). Zasadnie też Dyrektor Izby Celnej we W. dokonał oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji - w nadzwyczajnym trybie postępowania o stwierdzenie jej nieważności - przez pryzmat przepisów Kodeksu celnego z 1997 r., skoro standardem jest dokonywanie takiej oceny z uwzględnieniem stanu prawnego obowiązującego w dniu wydawania orzeczenia weryfikowanego w tym nadzwyczajnym trybie.
Konstatacje te mają istotne znaczenie dla postępowania sądowoadministracyjnego w rozpoznawanej sprawie. Wskazać bowiem należy, że Kodeks celny regulował kwestię następstwa prawnego strony tylko w odniesieniu do osób prawnych powstałych w wyniku przekształcenia innej osoby prawnej lub połączenia osób prawnych oraz w odniesieniu do jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej (art. 264 Kodeksu celnego). Nie zawierał natomiast odesłania, jakie znajduje się w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne (Dz. U. z 2004 r., Nr 68, poz. 622 ze zm.). Przepis art. 74 ostatnio przywołanego aktu prawnego odsyła mianowicie także do rozdziału 14 w dziale III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), a w tym zakresie - między innymi - do art. 97 § 1 tej ustawy, zgodnie z którym spadkobiercy podatnika, z zastrzeżeniem § 2, przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy.
Pod rządami Prawa celnego z 2004 r. ustawodawca przewiduje już zatem następstwo prawne także w odniesieniu do osób fizycznych, jednakże - co wymaga raz jeszcze silnego zaakcentowania - rozwiązania normatywne obowiązujące w chwili powstania długu celnego, o którym mowa w niniejszej sprawie, nie przewidywały wprost takiego następstwa w odniesieniu do osób fizycznych. Artykuł 262 Kodeksu celnego z 1997 r. odsyłał bowiem jedynie do art. 12 oraz do przepisów działu IV Ordynacji podatkowej, w której to grupie przepisów nie mieścił się art. 97 § 1 tejże Ordynacji. Dlatego też w orzecznictwie przyjęto słuszne zapatrywanie, że zasady ówcześnie obowiązującego prawa celnego nie dopuszczały umownego przenoszenia obowiązków publicznoprawnych, a należności celne nie mogły być spełnione przez osoby trzecie. Osoby trzecie mogą bowiem odpowiadać za zobowiązania celne i podatkowe tylko w przypadkach ściśle określonych prawem (niepubl. wyrok NSA z dnia 7 marca 2001 r., I SA/Gd 1798/98, LEX Nr 48960).
Skoro dług celny stanowiący przedmiot sprawy rozpatrywanej przez organy celne był ściśle związany z osobą zmarłego Z. W., jako że nie mógł przejść - co wyżej wykazano - w drodze następstwa prawnego na inne osoby, postępowanie przed Sądem należało umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).