Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 27 października 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę D. D. na opisane w osnowie postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego we W. z dnia [...] Na skutek złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 listopada 2006 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W dniu 31 stycznia 2007 r. skarżący złożył do akt sądowych pełnomocnictwo udzielone dla r. pr. A. S., wyznaczonego przez Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych we W..
Pismem z dnia 28 marca 2007 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, wnosząc jednocześnie o zasądzenie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 kwietnia 2007 r. przyznano radcy prawnemu A. S. kwotę [...] złotych z VAT tytułem kosztów zastępstwa prawnego oraz kwotę [...] złotych, tytułem zwrotu poniesionych wydatków. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 20 kwietnia 2007 r.
Pismem z dnia 26 września 2007 r. skarżący wniósł o doręczenie mu orzeczenia w przedmiocie opłacenia pomocy prawnej (postanowienia z dnia 12 kwietnia 2007 r.). Odpis powyższego postanowienia doręczono skarżącemu w dniu 9 października 2007 r. wraz z pouczeniem, że nie przysługuje już od niego żaden środek zaskarżenia.
Pismem z dnia 16 października 2007 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 kwietnia 2007 r. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2007 r. Sąd powyższy sprzeciw odrzucił jako spóźniony. Pismem z dnia 7 grudnia 2007 r. D. D. wywiódł na postanowienie zażalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jako niedopuszczalne podlega odrzuceniu.
Przepisy art. 194 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) zwanej w dalszych wywodach w skrócie jako p.p.s.a. określają szczegółowo zasady wnoszenia zażalenia jako środka odwoławczego przewidzianego od orzeczeń wydanych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W § 1 przywołanego przepisu wprost wyrażone jest, że zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, oraz na postanowienia których przedmiot dotyczy spraw taksatywnie wyliczonych w powołanym przepisie.
W powołanym przepisie postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu nie figuruje. Dopuszczalności takiego zażalenia nie można również wywieść z analizy przepisów rozdziału 2 ustawy proceduralnej, albowiem nie przewiduje on wprost takiej możliwości, stanowiąc jedynie w art. 259 § 2 p.p.s.a., że sprzeciw wniesiony po terminie sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.
Wskazać przy tym należy, że problematyka dopuszczalności zażalenia na postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu była przedmiotem orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 27 września 2004 r. FZ 336/04 rozpatrując zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 czerwca 2004 r. SA/Rz 2051/03 w przedmiocie odrzucenia zażalenia uznał takie zażalenie za niedopuszczalne stwierdzając w motywach orzeczenia, iż przepisy powołanej wyżej ustawy nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu, a w myśl art. 194 § 1 w/w ustawy zażalenie na postanowienie sądu wojewódzkiego przysługuje wyłącznie w przypadkach określonych w ustawie. Podobne stanowisko NSA zajął w kolejnych postanowieniach: z dnia 10 października 2005 r. II FZ 606/05, z dnia 14 listopada 2005 r. II FZ 712/05 oraz 5 grudnia 2005 r. II FZ 713/05 (niepublikowane).
Na takim samym stanowisku stanął autor komentarza do ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., wywodząc, że jeżeli ustawa przewiduje wydanie postanowienia
Sygn. akt III SA/Wr 463/06 czy zarządzenia i równocześnie nie stanowi, że na takie postanowienie lub zarządzenie przysługuje prawo wniesienia zażalenia, to wniesienie tego środka odwoławczego jest niedopuszczalne (por. Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi-Komentarz, 2005r., str. 581, 654).
W ocenie Sądu ustawodawca przewidując możliwość zaskarżenia niektórych czynności podejmowanych w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy, ze względu na specyfikę przedmiotu zagwarantował w wystarczającym stopniu stronie prawo do rozpatrzenia sprawy przez sąd II instancji, nie powodując jednocześnie zbytniej przewlekłości postępowania, która mogłaby mieć miejsce w przypadku dopuszczenia zażalenia na postanowienie w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu. Co prawda wykładnia literalna sformułowania zawartego w art. 259 § 3, - "sprzeciw został prawomocnie odrzucony" wskazywałaby możliwość wniesienia środka zaskarżenia od postanowienia odrzucającego sprzeciw wniesiony po terminie, jednakże przyjęcie takiej interpretacji przepisu stoi w sprzeczności z postanowieniami art. 194 § 1, nie stanowiąc zdaniem sądu wystarczającej podstawy prawnej do złożenia zażalenia. Podobnie odwołanie się do wykładni systemowej w tym zakresie i próby uzasadnienia możliwości wniesienia zażalenia na przedmiotowe postanowienie przepisem art. 227 § 1 wspomnianej ustawy nie wydają się trafne.
Zgodnie z brzmieniem art. 227 § 1 zażalenie przysługuje na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych. Należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na charakter postanowień, o których mówi komentowany przepis. Postanowienia w przedmiocie kosztów sądowych zawierają merytoryczne rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów i w związku z tym przysługuje od nich środek zaskarżenia, który gwarantuje stronie kontrolę rozstrzygnięcia – takim postanowieniem jest niewątpliwie postanowienie wydane przez sąd w trybie art. 260 ustawy procesowej. Odmienny charakter ma natomiast orzeczenie o odrzuceniu sprzeciwu. Ustawa nie określa formy tego orzeczenia, lecz skoro jest ono wydawane przez sąd, należy przyjąć, iż zapada w formie postanowienia. Postanowienie to nie zawiera merytorycznych rozstrzygnięć w przedmiocie kosztów, a jedynie jest wynikiem badania przez sąd sprzeciwu pod kątem wymagań formalnych - w tym dochowania
Sygn. akt III SA/Wr 463/06 ustawowego terminu wniesienia sprzeciwu- czyli badania jego dopuszczalności. Niedopuszczalność zażalenia na powyższe postanowienie nie odbiera stronie prawa do weryfikacji rozstrzygnięcia, gdyż w przypadku uchybienia terminowi strona może wnioskować o przywrócenie terminu, w przedmiocie którego sąd zgodnie z przepisami art. 86 ustawy procesowej orzeka postanowieniem, na które służy zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Nie sposób zgodzić się również z wykładnią systemową art. 259 § 3 w związku z art. 227 § 1 stosowaną przez niektórych autorów komentarzy, którzy wnioskują dopuszczalność zażalenia ze względu na zamieszczenie art. 227 w przepisach ogólnych rozdziału II (koszty sądowe) (por. B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, 2005 r., str.617). Zdaniem Sądu jest to pogląd nieuprawniony, gdyż z konstrukcji ustawy w żaden sposób nie wynika, iż przepisy ogólne rozdziału 2 (koszty sądowe), jak i również przepisy ogólne rozdziału 3 (zwolnienie od kosztów sądowych) odnoszą się do całego działu V zatytułowanego koszty postępowania, a ponadto tak rozdział 2 jak i 3 wspomnianego działu V są równorzędnymi jednostkami redakcyjnymi aktu prawnego. Za takim rozumieniem aktu prawnego przemawia również rozbudowanie systemu środków zaskarżenia przez wprowadzenie szczególnej instytucji sprzeciwu, gdzie w dalszej kolejności po przeprowadzeniu - spowodowanego wniesionym skutecznie sprzeciwem - postępowania przysługuje zainteresowanym podmiotom prawo do wniesienia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 260 w związku z art. 194 § 1 ustawy procesowej (por. Jan Kacprzak, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zagadnienia wybrane, Warszawa 2003r., str. 147).
Zgodnie z powyższym w myśl art. 260 wymienionej ustawy na postanowienie wydane w wyniku wniesienia sprzeciwu zażalenie przysługuje ale tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy sprzeciw nie został odrzucony. W przedmiotowej sprawie sprzeciw został wniesiony z uchybieniem ustawowego terminu, bowiem postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawej, zostało doręczone – zgodnie z art. 67 § 5 do rąk ustanowionego pełnomocnika – w dniu 20 kwietnia 2007 r. I od tej daty należy liczyć ustawowy siedmiodniowy termin do wywiedzenia skutecznego sprzeciwu. Skoro zaś skarżący
Sygn. akt III SA/Wr 463/06 wniósł sprzeciw dopiero w dniu 16 października 2007 r. i nie zawierał on wniosku o przywrócenie terminu do jego złożenia, Sąd stosownie do treści art. 259 § 2 p.p.s.a. odrzucił.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zażalenie za niedopuszczalne i na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji postanowienia.