Uzasadnienie
M. K. w 2011 r. podjęła zobowiązanie rolnośrodowiskowe, deklarując jedną z pięciu posiadanych działek do płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 3.1.2. Identyczną deklarację złożyła w 2012 r. W obu przypadkach stronie wydano pozytywną decyzję, uwzględniającą jej wnioski. We wniosku o płatność na 2013 r. strona dołączyła do programu działki A, B, C, D. Zadeklarowała na nich realizację wariantów 5.1 i 4.1. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. uznał, że zmiany zobowiązania dokonano zgodnie z mającym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie § 6 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "program rolnośrodowiskowy" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. poz.361, dalej także rozporządzenie rolnośrodowiskowe), zezwalającym na jednorazowe dodanie w drugim albo trzecim roku realizacji podjętego zobowiązania poszczególnych wariantów pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4, 5, 6 lub 7. Ponadto strona zadeklarowała wariant 5.1. na działce rolnej E, na której od 2011 r. realizowała wariant 3.1.2.
Według Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. taka zmiana zobowiązania nie została przewidziana w rozporządzeniu rolnośrodowiskowym. Zatem decyzją z dnia [...] marca 2014 r. Nr [...] organ I instancji przyznał stronie płatności rolnośrodowiskowe w łącznej kwocie 2.701,50 zł, częściowo wykluczając z naliczania pakiet: wariant 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 realizowany na działce rolnej E. Po rozpoznaniu odwołania strony, decyzją z dnia [...] maja 2014 r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem, M. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, wnosząc o jego uchylenie.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że w 2011 r. przystąpiła do programu rolnośrodowiskowego w oparciu o rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 33, poz. 262), wybierając Pakiet 3 "Ekstensywne trwałe użytki zielone", wariant 3.1.2. "Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000".
Stwierdziła, że zgodnie ze stanem prawnym zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest 5-letnie. W tym czasie prowadzona jest działalność rolnicza według wymagań w ramach określonych pakietów i ich wariantów. Zobowiązanie należy realizować zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Obowiązujące zalecenia w znacznym stopniu ograniczają konkurencyjność ekonomiczną gospodarstwa. Nie można przeprowadzać wielu zabiegów agrotechnicznych. Należy skrupulatnie przestrzegać terminów wypasu zwierząt. Nie jest możliwa zbiórka biomasy jako karmy wykorzystywanej w okresie zimowym. W wyniku tego skarżąca poszukiwała możliwości lepszego rozwiązania, bardziej korzystnego dla jej gospodarstwa. Zgodnie z ustawą rolnośrodowiskową, w ramach realizowanego programu rolnośrodowiskowego, chciała zamienić zgłoszony wariant 3.1.2 na wariant 5.1. Zamiana ta dotyczy działki rolnej w gminie S. oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...], zaznaczonej we wniosku o przyznanie dopłat rolnośrodowiskowych jako działka E. W 2012 r. skarżąca zlikwidowała hodowlę owiec i przeprowadziła wstępne ustalenia ornitologiczne potwierdzające siedliska ptaków chronionych.
Likwidacja stada owiec była podyktowana warunkami, jakie powstały po wprowadzeniu programu rolnośrodowiskowego. Były to utrudnienia w wypasach oraz brak paszy dla zwierząt, jaką mogła dotychczas produkować. Przystąpienie do pakietu 5.1 umożliwiało skarżącej rekompensatę strat za utracone zyski. Stwierdziła, że przekształcenie gospodarstwa jest procesem długim i wymagającym odpowiedniego przygotowania. Dlatego uważa, że ustawodawca tę sytuację przewidział i dopuścił w ramach ustawy zamianę wariantu 3 na 4 lub 5 w drugim lub trzecim roku realizacji programu. W 2011 r. taka możliwość istniała. Poinformowana ją o tym, że w następnych latach w ramach ustawy może przekształcić wybrany wariant 3.1.2. na pakiety 4 lub 5. Złożyła więc wniosek i przystąpiła do programu rolnośrodowiskowego. W 2013 r. została sporządzona wymagana dokumentacja, czyli plan działalności rolnośrodowiskowej na lata 2011-2016 oraz dokumentacja przyrodnicza ornitologiczna na potrzeby programu rolnośrodowiskowego PROW 2007-2013.
Skarżąca spełniła wszelkie wymogi nałożone na beneficjenta. Pomimo tylu nakładów finansowych i wykazanej staranności Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa powołując się na § 52 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013 r. odmówiła jej należnych dopłat wydając decyzję nr [...], którą podtrzymał Dyrektor Oddziału Regionalne we W. Skarżąca czuje się pokrzywdzona. Została oszukana mimo sprostania wymaganiom, jakie nałożono na nią jako rolnika biorącego udział w programach ekologicznych, zachęty w wielu programach telewizyjnych oraz w szerokiej kampanii propagandowej prowadzonej przez Ministerstwo Rolnictwa. W 2013 r. to ministerstwo wydało rozporządzenie, w którym na mocy § 52 jedynie rolnikom przystępującym w 2011 r. uniemożliwiło zmianę pakietów w 2013 r. Paragraf ten został wycofany w 2014 r., co jest jeszcze bardziej niezrozumiałe. Dla skarżącej jest to działanie wybiórcze i nie traktujące wszystkich rolników jednakowo.
Zatraca poczucie sprawiedliwości, wprowadza niechęć do instytucji państwowych i pozostawia posmak braku poszanowania prawa. W trakcie realizacji programu zmieniono zasady, które w sposób drastyczny uderzają ekonomicznie w roInika. Agencja w związku z wydaną decyzją wystąpiła o zwrot płaconych świadczeń za poprzednie lata. Skarżąca podkreśliła, że sposób użytkowania gruntów rolnych zgodnie z planem rolnośrodowiskowym jest taki sam jak w pakiecie 3, 4 i 5. Różnica polega tylko na kwotach dopłat, które są bardziej korzystne w pakietach 4 i 5. W związku z tym skarżąca czuje się skrzywdzona przez instytucję państwową, która w momencie przystąpienia do programu w 2011 r. i w 2013 r. na mocy § 6 daje możliwość zamiany wariantów, natomiast w dalszej części § 52 tego samego rozporządzenia nie dopuszcza do takiej zamiany i wyłącznie dotyczy to osób składających wnioski w 2011 r. Rozporządzenie z 2014 r. wykreśla natomiast § 52, czyli żywotność jego była tylko jeden rok. W tym stanie rzeczy skarżąca uważa skargę za zasadną.
Organ II instancji w odpowiedzi na skargę podtrzymał natomiast argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Według art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa materialnego i przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.).
Podstawą prawną rozpatrywanej sprawy jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "program rolnośrodowiskowy" objętego programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U poz.361). Zgodnie z § 58 w z zw. z § 59 rozporządzenie to weszło w życie z dniem 15 marca 2013 r. i z tym dniem utraciło moc rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262), na podstawie którego skarżąca podjęła zobowiązania w ramach programu rolnośrodowiskowego.
W rozpatrywanej sprawie skarżąca złożyła dnia [...] maja 2013 r. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na 2013 r. w dniu [...] maja 2013 r., a więc już w okresie obowiązywania rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r. Według § 52 tego rozporządzenia, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjęte w 2012 r. na podstawie rozporządzenia, o którym jest mowa w § 58 (czyli rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r.), w zakresie pakietu 3. Ekstensywne trwałe użytki zielone, może z dniem 15 marca 2013 r. zmienić to zobowiązanie przez zamianę realizowanego pakietu, w całości lub w części, na pakiet wymieniony w § 4 ust. 1 pkt 5, jeżeli rolnik ten spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach tego pakietu lub jego wariantów określone w niniejszym rozporządzeniu. Przepis § 52 rozporządzenia odnosi się zatem wyraźnie do rolników realizujących zobowiązania rolnośrodowiskowe podjęte jedynie w 2012 r. Skoro zatem skarżąca podjęła takie zobowiązania w 2011 r., nie mogła powoływać się skutecznie na tę regulację.
Decyzja I instancji, wydana dnia [...] marca 2014 r. uwzględniała tę regulację, wykluczającą możliwość skorzystania przez skarżącą ze zmiany zobowiązania rolnośrodowiskowego. Organ II instancji kontrolując tę decyzję uznał ją zatem trafnie za zgodną z prawem.
Organy orzekające w sprawie skarżącej nie mogły bowiem zastosować § 42d rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r., dodanego przez § 1 pkt 9 rozporządzenia z dnia 12 marca 2012 r. (Dz.U. poz. 278), zmieniającego to rozporządzenie z dniem 15 marca 2012 r. Przepis § 42d stanowił, że rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjęte w 2011 r. w zakresie pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 3 (Ekstensywne trwałe użytki zielone); może z dniem 15 marca 2012 r. zmienić to zobowiązanie przez zamianę realizowanego pakietu, w całości lub w części, na pakiet wymieniony w § 4 ust. 1 pkt 5, jeżeli rolnik ten spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach tych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Jak już bowiem wskazano, rozporządzenie z dnia 26 lutego 2009 r. utraciło moc obowiązującą dnia 15 marca 2013 r., a skarżąca złożyła wniosek o płatności na 2013 r. dnia [...] maja 2013 r., kiedy to już od 2 miesięcy obowiązywało nowe rozporządzenie.
Subiektywne poczucie krzywdy skarżącej wynikające ze zmiany obowiązujących przepisów prawnych w toku realizacji przez nią programu rolnośrodowiskowego i ze wskazanego braku równości beneficjentów nie może być podstawą do zakwestionowania zaskarżonej decyzji. Należy dodać, że obowiązujący przez 1 rok, od dnia 15 marca 2012 r. do dnia 14 marca 2013 r., powołany § 42d rozporządzenia z dnia 26 lutego 2009 r., także wprowadzono w toku realizacji programu przez skarżącą i uprzywilejował w tym okresie rolników realizujących zobowiązania rolnośrodowiskowe podjęte w 2011 r.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd nie stwierdził zarzucanego przez skarżącą naruszenia prawa przez organy orzekające.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.