Uzasadnienie
W dniu [...] r. skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, jest osobą niepełnosprawną ([...]), łączny ich dochód netto wynosi [...] zł, a ich wydatki kształtują się następująco: koszty leczenia- [...] zł; opłata za wodę- [...] zł; za gaz- [...] zł; za energię elektryczną- [...] zł. Dodał, że posiada mieszkanie o pow. [...] m2.
Uzupełniając na żądanie referendarza sądowego wniosek, skarżący wyjaśnił, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Poinformował, że zobowiązany jest do ponoszenia opłat sądowych w wysokości łącznej [...] zł oraz do spłaty pożyczek w łącznej wysokości [...] zł. Z załączonej do wniosku decyzji wynika, że skarżący otrzymuje z [...] Ośrodka Pomocy Społecznej zasiłek pielęgnacyjny dla osoby niepełnosprawnej w wysokości [...] zł.
Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2010 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał skarżącemu prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
We wniesionym od powyższego rozstrzygnięcia sprzeciwie, skarżący podniósł, że jest osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności. Cały czas się leczy i zażywa stale leki [...] i [...], co znacznie utrudnia mu normalne funkcjonowanie. Dlatego, zdaniem wnioskodawcy, ustanowienie doradcy podatkowego w postępowaniu dotyczącym wymierzonego mu podatku od nieruchomości jest uzasadnione zarówno jego sytuacją majątkową i osobistą, jak i przedmiotem postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym może nastąpić tylko wtedy, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.
Zdaniem Sądu podniesione przez stronę w toku postępowania okoliczności wskazują na zasadność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak wynika z materiału zebranego w sprawie, skarżący prowadzi gospodarstwo wraz z żoną, przy czym łączny dochód małżonków kształtuje się na poziomie około [...] zł netto miesięcznie. Stałe miesięczne wydatki strony pochłaniają około [...] % uzyskiwanych dochodów. Na utrzymanie dwóch dorosłych osób pozostaje im więc około [...]-[...] złotych miesięcznie.
Sąd mając na względzie przedstawione we wniosku okoliczności stwierdził, że skarżący wykazał, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Konsekwencją zaś dokonania takiego ustalenia, wobec wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, było przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie całkowitym.
Podejmując przedmiotowe rozstrzygnięcie, Sąd kierował się wykładnią przepisu 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. dokonywaną wielokrotnie przez sądy administracyjne, stosownie do której, w sytuacji wykazania przez stronę braku środków na pokrycie kosztów sądowych, zwolnienie następuje obligatoryjnie.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.