Uzasadnienie
W piśmie wniesionym do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w dniu 2.06.2004 r. - oznaczonym jako "Odwołanie" od orzeczenia organu I instancji o stopniu niepełnosprawności z dnia 5.05.2004 r. (doręczonego zastępczo 17.05.2004 r.) – A. B. podniosła, że wychowywała się w Domu Dziecka i Rodzinie Zastępczej, uczyła się w K. (tj. poza miejscem zamieszkania). Twierdziła nadto, że oprócz wysokiej i pogłębiającej się krótkowzroczności choruje na jaskrę i epilepsję, i bez przewodnika nie jest w stanie trafić w nieznana miejsce. Jednocześnie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania.
Postanowieniem z dnia 23.06.2004 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy ustalił, że stronę prawidłowo pouczono o terminie i sposobie wniesienia odwołania i stwierdził, iż termin do złożenia tego odwołania upłynął 31.05.2004 r., strona nie dochowała go a wnosząc o przywrócenie terminu nie podała żadnej przyczyny jego przekroczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Po myśli art.1§1 i §2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz.1269) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1), a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art.3§1 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 ustawy).
W ocenie Sądu kontrolowane postanowienie uchybia prawu w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu.
W niniejszej sprawie bezspornie orzeczenie o stopniu niepełnosprawności doręczono skarżącej na wskazany przez nią adres w sposób "zastępczy" (do rąk dorosłego domownika) wraz z pouczeniem o terminie i sposobie odwołania 17.05.2004 r. a zatem ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął bezskutecznie 31.05.2004 r. Zatem odwołanie złożone 2.06.2004 r.wniesione zostało po terminie, co strona przyznała wnioskując o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej.
Organ odwoławczy odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenie uchybienia terminu do jego wniesienia uzasadnił tym, że strona nie podała żadnej przyczyny przekroczenia terminu. Stwierdzenie takie - w ocenie Sądu - nie znajduje oparcia w treści pisma zawierającego rozpoznawany wniosek. Skarżąca powołała się w nim bowiem takie okoliczności jak fakt nauki poza miejscem zamieszkania (na który orzeczenie zostało "zastępczo" doręczone), wskazała na schorzenia uniemożliwiające - w jej ocenie - samodzielne funkcjonowanie (krótkowzroczność, jaskra, epilepsja), brak pomocy innych osób z uwagi na wychowywanie się w Domu Dziecka i Rodzinie Zastępczej.
Podnieść należy, że w toku każdego postępowania organ administracji publicznej zobligowany jest do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art.7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nawet jeżeli zachodziłaby wątpliwość co do tego czy strona przywołała wskazane wyżej okoliczności celem uprawdopodobnienia braku swej winy w uchybieniu terminowi - na organie spoczywał obowiązek wyjaśnienia tej kwestii. Organ administracji publicznej winien wezwać stronę do jednoznacznego sprecyzowania żądań i wyjaśnień zawartych w piśmie. Powyższe wynika także z obowiązku organów administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron (art.9 kpa).
Ponadto skoro zgodnie z przepisem art.63§2 kpa podanie winno zawierać m.in. żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych a niewątpliwie w myśl art.58 kpa wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zainteresowany winien uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jego winy - to w świetle przytoczonej wyżej treści pisma zawierającego wniosek o przywrócenie terminu organ winien był wezwać stronę do usunięcia braku, co do jednoznacznego sprecyzowania żądań i oświadczeń w nim zawartych. W niniejszej sprawie wymogom tym uchybiono - co miało wpływ na rozstrzygnięcie.
Wskazać też należy, iż w rozumieniu przywołanego wyżej przepisu art.58§1 Kpa brak winy nie wymaga udowodnienia, lecz jedynie uprawdopodobnienia, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania i co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego. Nie jest więc konieczna pewności, wystarczy wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzeń o zaistnieniu faktu uniemożliwiającego dochowanie terminu. Z tych względów zbyt wygórowane oczekiwania organów, nie tylko co do uprawdopodobniania braku winy ale i co do formułowania twierdzeń z tym związanych uznać należy za nieprawidłowe.
Na podstawie powołanego przepisu przyjmuje się, że podstawowa przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu - kryterium braku winy - wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając winę należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony będącej w stanie należycie zadbać o swoje interesy i przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Orzecznictwo świadczy o tym, że ocena braku winy może być zależna od poziomu wykształcenia, nieporadności strony (wyrok NSA z 8.07.1998r I SA/Lu 727/97).
Powyższe okoliczności organ administracyjny winien poddać w okolicznościach konkretnej sprawy wnikliwej ocenie a rozważania w tym przedmiocie powinny zostać zawarte w uzasadnieniu stanu faktycznego i prawnego postanowienia - stosownie do wymogu art.107§1 w związku z art.126 kpa. Brak odniesienia się do twierdzeń zawartych w piśmie zwierającym wniosek świadczy o tym, że organ nie poddał ocenie czy w sytuacji życiowej skarżącej i przy jej stanie zdrowia uchybienie terminu do wniesienia odwołania było przez nią zawinione czy też nie, czy jest ona nieporadna w stopniu uzasadniającym przyjęcie, iż w podanych okolicznościach mogła bądź też nie obiektywnie w sposób należycie zadbać o swoje interesy. Tym samym brak prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego postanowienia skutkuje tym, że w omawianym zakresie nie poddaje się ono kontroli - co uzasadnia jego uchylenie.
Z tych wszystkich względów - działając zgodnie z przepisem art.145§1 pkt 1 "c" powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.