Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Oleśnicy, prowadząc postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 r. wystawionego przez P. S.A. (wierzyciela), obejmującego opłaty abonamentowe rtv za okres 01/2014 - 05/2019, dokonał zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego w ZUS w Oleśnicy. Odpis tytułu wykonawczego doręczono skarżącej 22 października 2019 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu świadczenia.
W piśmie z 23 października 2019 r. skarżąca wniosła zarzuty na toczące się postępowanie egzekucyjne wskazując przesłanki wyrażone w art. 33 § ! pkt 1 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej; u.p.e.a.)w postaci: nieistnienia obowiązku oraz niedoręczenia upomnienia. Wskazała, że w 2015 r. informowała o sprzedaży mieszkania położonego w Oleśnicy przy ul. S. już w 2006 r., a także przedłożyła kopie dokumentów zwalniających ją z obowiązku ponoszenia opłaty RTV. Do pisma tego załączyła dowód nadania listu poleconego skierowanego do Dyrektora COP P. S.A. i zaświadczenie z ZUS o grupie inwalidzkiej. Organ egzekucyjny zwrócił się (w tej kwestii) do wierzyciela o zajęcie stanowiska.
Postanowieniem z 9 stycznia 2020 r. (nr COF.OUR.6375.53745.2019 WR.TB.P 01560091) wierzyciel uznał zarzuty skarżącej w całości za nieuzasadnione. Od postanowienia skarżąca wywiodła zażalenie, po rozpoznaniu którego wierzyciel 17 lutego 2020 r., wydał postanowienie utrzymujące dotychczasowe rozstrzygnięcie w mocy.
Postanowieniem z dnia 25 lutego 2020 r. (nr 0226-SEE.711.100.2019.MK BA:18707/2019) Naczelnik Urzędu Skarbowego w Oleśnicy uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji na podstawie ww. tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu organ egzekucyjny, powołując się na wiążące stanowisko oraz argumentację wierzyciela, wskazał, że podniesione przez skarżącą zarzuty są nieuzasadnione.
Pismem z 20 lipca 2020 r. skarżąca wniosła zażalenie na ww. postanowienie, podtrzymując treść zarzutów powołanych w piśmie inicjującym to postępowanie.
Postanowieniem z 4 sierpnia 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ - po szczegółowym przywołaniu przepisów mających zastosowanie w sprawie - stwierdził, że działanie organu egzekucyjnego, dotyczące trybu rozpoznania zarzutów było prawidłowe i wypełniło wymogi wskazane w przepisach prawa. Dalej organ II instancji wskazał, że kwestia wykonania lub umorzenia w całości albo w części obowiązku albo nieistnienia obowiązku, którą wyczerpująco rozstrzygnął wierzyciel w swoim postanowieniu, wiąże zarówno Naczelnika Urzędu Skarbowego jak i Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu.
Organ wyjaśnił, że podnoszone przez zobowiązaną argumenty w zakresie sprzedaży mieszkania oraz niedoręczenia przez P. upomnienia nie mogą być uwzględnione. Podkreślił, że stanowisko wierzyciela w zakresie tych zarzutów jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Szeroko przytoczono w uzasadnieniu postanowienia organu II instancji wyrażone w postanowieniach stanowisko wierzyciela zarówno co do nieistnienia obowiązku, jak i co do doręczenia upomnienia.
W skardze strona skarżąca nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu, wnosząc o jego uchylenie. Powtórzyła zarzuty przedstawione we wcześniejszym zażaleniu.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz.2167), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.).
Sąd rozpoznając skargę w granicach sprawy zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą. Zobligowany jest do przeprowadzenia kontroli legalności objętych skargą decyzji i postępowań prowadzących do wydania tychże w celu sprawdzenia, czy nie doszło do naruszeń prawa powodujących potrzebę wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Zgodnie natomiast z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., kognicja sądu administracyjnego obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do takich zaś zalicza się właśnie zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu.
Wskazać w tym miejscu należy, że w związku ze zmianą brzmienia art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. od 15 sierpnia 2015 r., postanowienia wydane przez wierzyciela w powyższym trybie nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Konsekwencją powyższego jest jednak uprawnienie do kontroli tego rodzaju aktu przez sąd administracyjny w ramach postępowania zainicjowanego skargą na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.
Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
- 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
- 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
- 4) błąd co do osoby zobowiązanego;
- 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
- 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
- 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
- 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
- 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W myśl art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione, o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
W świetle tych regulacji, pozyskanie przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela w kwestii podniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 oraz pkt 2 u.p.e.a. zarzutów, jest koniecznym wymogiem w postępowaniu egzekucyjnym. W przypadku oparcia zarzutów na przesłankach określonych w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest przy tym wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia samodzielnie postępowania wyjaśniającego co do istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu, a w konsekwencji nie może zakwestionować stanowiska wierzyciela w tym zakresie. Zadaniem organu egzekucyjnego jest wyłącznie stosowanie przymusu egzekucyjnego w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku ustalonego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.
W rozpoznawanej sprawie, Naczelnik US (jako organ egzekucyjny) prowadził wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne, na podstawie tytułu wykonawczego z 29 sierpnia 2019 r. wystawionego przez P. S.A. (wierzyciela), obejmującego opłaty abonamentowe rtv za okres 01/2014 - 05/2019. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego został wysłany na adres: Oleśnica, ul. S. i odebrany osobiście przez skarżącą 22 października 2019 r.
Skarżąca w rozpoznawanej sprawie podniosła zarzuty: nieistnienia obowiązku, a także braku uprzedniego doręczenia upomnienia.
W pierwszej kolejności podnieść należy, że w sprawie, organ egzekucyjny nie był wierzycielem. Stosownie do treści ww. przepisów, był on zatem zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i tym stanowiskiem - w odniesieniu do zarzutu nieistnienia obowiązku i braku uprzedniego doręczenia upomnienia - był związany. Ostatecznym postanowieniem, wierzyciel odmówił uznania wniesionych zarzutów. Podkreślić należy, że stanowisko wierzyciela wiązało organy egzekucyjne obu instancji co do treści ich rozstrzygnięcia. Sąd natomiast, rozpoznając skargę na postanowienia tych organów, w ramach swojej kognicji, powinien dokonać samodzielnej oceny zgłoszonych przez skarżącą zarzutów, a następnie przejść do oceny rozstrzygnięć organów egzekucyjnych co do ich zgodności z prawem.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej, w tym w pierwszej kolejności do zarzutu nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), a zatem ustalenia, czy na skarżącej rzeczywiście ciążył (czy też nie) obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej rtv za wskazane okresy objęte spornym tytułem wykonawczym, konieczne było odwołanie się (kolejno do zmieniających się) przepisów w zakresie warunków powstania i ustania obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji Polskie Radio i Telewizja (Dz. U. Nr 54, poz. 307), dodaną do niej, z dniem 1 marca 1985 r. ustawą z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r., nr 54, poz. 275), a ich wysokość była kształtowana przez Komitet do Spraw Radia i Telewizji w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Telewizji z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P.
Nr 41, poz. 264, ze zm.). Następnie problematykę opłat abonamentowych regulowały art. 48 i 51 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2011 r., nr 43, poz. 226) uchylone przez - obowiązującą obecnie - ustawę z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1204 ze. zm.). Zgodnie z jej przepisami (art. 1 i art. 2 ust. 1), w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 ze. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika.
W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie. Opłatę tę uiszcza się za każdy odbiornik, z wyjątkiem przypadków określonych w art. 2 ust. 5 ustawy. Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 ustawy, odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu przepisów ustawy - Prawo pocztowe. Istotna jest także treść art. 7 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym uprawnionymi do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w ust. 1 są kierownicy jednostek operatora wyznaczonego.
Reasumując, przyjąć należy, że obowiązek regulowania opłat z tytułu używania odbiorników rtv powstaje z mocy prawa, po zarejestrowaniu odbiornika. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w wyroku TK z 16 marca 2010 r., K 24/08 zgodnie z którym, po zarejestrowaniu odbiornika rtv, uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej).
Zgodnie z obowiązującymi przepisami w przypadku nieposiadania odbiorników rtv, użytkownik tych odbiorników jest zobowiązany dokonać ich wyrejestrowania. Wynika to z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. 2013 nr 0 poz. 1676) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, który stanowi, że użytkownik odbiorników rtv, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników przez złożenie, w placówce pocztowej, formularza wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych, wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika lub wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia. Obowiązek zawiadomienia właściwej placówki P. o zaprzestaniu użytkowania odbiorników rtv ciążył na użytkowniku także w okresie poprzedzającym zmiany związane z wejściem w życie powołanego rozporządzenia z dnia 17 grudnia 2013 r. (§ 4 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r., w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych - Dz. U. Nr 187, poz. 1342).
Również w myśl wcześniej obowiązującego § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338), posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.
W świetle powyższego, przyjąć zatem należy, że zarejestrowanie odbiornika w czasie obowiązywania którejkolwiek z ustaw, bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi już wystarczającą przesłankę do istnienia, wynikającego z ustawy obowiązku dokonywania opłat abonamentowych (aktualnie jest to ustawa z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji o charakterze pieniężnym (wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5276/16, WSA w Gliwicach z 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/GI 376/13). Należy podzielić również stanowisko wierzyciela, że zmiana adresu zamieszkania nie ma znaczenia dla istnienia obowiązku uiszczania opłat, bowiem obowiązek ten jest przypisany do osoby a nie do miejsca. Za trafne należy uznać także stanowisko wierzyciela co do zwolnień opisanych w art. 4 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. zwolnienia te przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 2188 ze zm.) oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień.
Fakt nabycia uprawnień do zwolnienia z opłat abonamentowych (z wyjątkiem osób, które ukończyły 75 lat) nie jest podstawą do zaprzestania wnoszenia opłat. Koniecznym jest dopełnienie formalności, o których była mowa wyżej, a tego skarżąca nie dopełniła.
Kolejnym zarzutem jest zarzut opisany w art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. wierzyciel skierował do skarżącej upomnienie wzywające do uregulowania należności abonamentowych 10 czerwca 2019 r. na adres Oleśnica, ul. S. Przesyłka ta została uznana za doręczoną 27 czerwca 2019 r. w myśl art. 44 § 4 k.p.a. Należy zauważyć, że dopiero w piśmie z 27 stycznia 2020 r. skarżąca wskazując swój adres jako Oleśnica, ul S., podała adres do doręczeń we Wrocławiu. Tak więc uznanie przesyłki zawierającej upomnienie za doręczoną nie narusza prawa.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - na podstawie art. 151 p.p.s.a.- oddalił skargę.