Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] r. P M W, na podstawie art. 18 ust. 8 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.), poinformował M S o podjęciu działań kontrolnych w celu sprawdzenia prawidłowości oświadczeń o sprzedaży napojów alkoholowych prowadzonej na podstawie zezwoleń nr [...] oraz nr [...],w punkcie sprzedaży położonym przy ul. [...] we W. W konsekwencji przeprowadzonego postępowania kontrolnego ujawniono niezgodność danych zawartych w oświadczeniu złożonym przez M S w dniu [...]. o wartości sprzedaży napojów alkoholowych za rok [...].
M S w pismach z dnia [...] r. z dnia [...] r. oraz w piśmie z dnia [...] r. wyjaśniła, że dane ujęte w oświadczeniu podała błędnie z powodu posłużenia się złymi dokumentami. Podkreśliła, że powyższa pomyłka spowodowana była bardzo trudną sytuacją życiową w jakiej się znalazła z powodu choroby córki oraz własnego rozwodu poprzedzonego chorobą alkoholową współmałżonka.
Postanowieniem z dnia [...] r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia M S zezwolenia nr [...] na sprzedaż napojów zawierających do [...] alkoholu oraz piwa, przeznaczonego do spożycia poza miejscem sprzedaży, w sklepie przy ul. [...] we W. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] P M W cofnął zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych nr [...], wydane za okres od dnia [...] do dnia [...] r.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji zaznaczył, że M S składając oświadczenie o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w [...] r. kilkunastokrotnie zaniżyła tę wartość. Powyższe zdaniem organu spowodowane było rażącą niedbałością w wykonaniu obowiązku wynikającego z art. 11¹ ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Problemy życiowe, na które powoływała się M S mimo, iż budziły współczucie nie mogły jednak w opinii organu orzekającego usprawiedliwić faktu przedstawienia nieprawdziwych danych w oświadczeniu i wykluczyć odpowiedzialność za prowadzoną działalność gospodarczą wraz z konsekwencjami wynikającymi z przepisów prawa.
M S wniosła odwołanie od powyższej decyzji, podkreślając, że została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności:
- 1. art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi poprzez niewłaściwą interpretację przesłanki cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych i przyjęcie, iż niezawiniony błąd dokonany przez stronę w oświadczeniu, spowodowany kłopotami rodzinnymi, stanowi podstawę do przyjęcia, że zawarte w oświadczeniu dane były fałszywe,
- 2. niezastosowanie pomocniczo do interpretacji pojęcia "fałszywych danych", zawartego w art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, wykładni dotyczącej przesłanek z art. 233 § 6, w związku z art. 233 § 1 Kodeksu karnego, zawierajęcych opis czynu zabronionego, polegającego na fałszowaniu oświadczenia, co spowodowało pominięcie tezy, iż fałszywe oświadczenie można złożyć tylko umyślnie, a działanie pod wpływem błędu, w jakim była strona wyklucza przesłankę fałszywości,
- 3. przyjęcie, iż do stwierdzenia fałszywości danych zawartych w oświadczeniu powołany jest organ przeprowadzający kontrolę a nie sąd, co nie jest zgodne z art. 145§2k.p.a.,
- 4. art. 6 - art. 9 k.p.a, poprzez pominięcie faktu, iż strona niezwłocznie po uświadomieniu popełnionego błędu skorygowała oświadczenie i dokonała opłaty w należnej wysokości i całkowite pominięcie przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia okresu lat [...] kiedy to M S składała oświadczenia i rzetelnie wywiązywała się z powinności w tym zakresie.
Ponadto M S zarzuciła, że w trakcie postępowania przed pierwszą instancją nie zapewniono jej czynnego udziału w tym postępowaniu, ograniczając się wyłącznie do zapewnienia udziału w działaniach kontrolnych, przez co nie miała możliwości zapoznania się z całością materiału dowodowego zebranego w tym postępowaniu.
S K O we W decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na art. 11¹ i art. 18 ust. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Wskazano, że bez znaczenia dla tej sprawy pozostaje kwestia oceny na ile postępowanie i działanie odwołującej się było zamierzone i czy przedstawienie fałszywych danych nastąpiło z winy umyślnej czy winy nieumyślnej, bowiem, w opinii organu II instancji wina nie jest elementem konstrukcyjnym przesłanki nakazującej organowi cofnięcie zezwolenia. Zdaniem S K O rozróżnienia wymagała sytuacja jaką jest fałszowanie określonego dokumentu, od sytuacji podania w prawdziwym w swej istocie dokumencie, nieprawdziwych danych, posługując się językiem ustawy fałszywych danych. Podkreślono, że nieuzasadniony był zarzut niewłaściwego interpretowania przepisu art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i stawiania tezy, że działanie polegające na podaniu fałszywych danych w oświadczeniu musi mieć charakter świadomego i celowego.
W opinii organu przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie przewidują innej kwalifikacji stanu niezgodności danych przedstawionych w oświadczeniu poza taką, jaką zdefiniowano w cytowanym przepisie, a więc jako przedstawienie sfałszowanych danych, która tą czynność zdaniem organu orzekającego odwołująca się mylnie utożsamia z fałszowaniem danych. Podsumowując organ II instancji podkreślił, że nietrafne jest szukanie analogii w interpretacji pojęcia fałszerstwa w przepisach Kodeksu karnego, dotyczącego innych zagadnień i odmiennie regulujących te kwestie. Organ orzekający wywiódł, że w tej sprawie ściśle zastosował obowiązujący przepis co w konsekwencji musiało spowodować cofnięcie udzielonego zezwolenie. Organ II instancji podkreślił ponadto, że wbrew zarzutom odwołania M S nie była pozbawiona czynnego udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i miała możliwość wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego- co uczyniła w piśmie z dnia [...] r.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem M S wniosła skargę do W S A we W. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, poprzez niewłaściwą interpretację pojęcia
"przedstawienie fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 11¹ ust. 4 w/w ustawy", jako przesłanki cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Skarżąca powołała definicję pojęcia fałszu ze S J P i wywiodła, że określenie nieprawdziwe jest pojęciem szerszym niż fałszywe oraz oznacza coś niezgodnego z prawdą, bez względu na to czy zostało podane w sposób świadomy, czy też nie, natomiast określenie fałszywe wiąże się zdaniem skarżącej bezsprzecznie z zamiarem przekazania drugiej osobie nieprawdziwych danych celowo i jest to w pełni świadome działanie. W opinii skarżącej w analogicznym kontekście słowem fałszywy posługuje się ustawodawca w art. 233 Kodeksu karnego, a przestępstwo opisane w tym artykule jest przestępstwem umyślnym, popełnionym gdy sprawca miała zamiar zatajenia prawdy lub mówienia nieprawdy. W opinii skarżącej nawiązanie do fałszywych zeznań, czy fałszywych dowodów lub też fałszywych danych, które występują w innych aktach prawnych interpretowane jest zawsze w kontekście wyżej opisanego czynu niedozwolonego, natomiast odmienna interpretacja określenia fałszywe zdaniem skarżącej prowadzi do pokrzywdzenia strony i jest sprzeczna z zasadami postępowania administracyjnego oraz konstytucyjną zasadą równości wobec prawa. Nadto skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko w tej sprawie zaznaczając ponowne, że w świetle przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi istotny jest tylko fakt, że skarżąca w oświadczeniu podała dane, które nie odzwierciedlają faktycznej wartości sprzedaży napojów alkoholowych ujętej w stosownej dokumentacji co doprowadziło do zaniżenia obowiązkowych opłat za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych.
Postanowieniem z dnia [...] r. Sąd wstrzymał wykonalność decyzji S K O we W z dnia [...] r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Co istotne sądy administracyjne nie oceniają przy tym rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem słuszności, bądź też celowości, nie rozpatrują również sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego czy kryterium sprawiedliwości społecznej.
Zakres kontroli administracyjnej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, na co wskazuje treść art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnych uchybiających prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięć dotkniętych wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b przywołanego aktu), a także wydanych bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c ustawy).
Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie naruszała prawa w sposób uzasadniający jej wyeliminowanie z obrotu.
Wskazać przy tym należy, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozstrzyganej sprawie jest ocena zgodności z prawem orzeczenia S K O we W utrzymującego w mocy decyzje organu I instancji o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych do [...] zawartości alkoholu oraz na piwo, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, o numerze [...] wydanego od dnia [...]. do [...] r. dla M S. Istota niniejszej sprawy sprowadza się do ustalenia, czy organy orzekające w przedmiocie cofnięcia zezwolenia skarżącej M S na sprzedaż napojów alkoholowych mogły w tym zakresie oprzeć się na bezspornym fakcie, że skarżąca w pisemnym oświadczeniu o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim podała błędnie dane, które nie odzwierciedlały faktycznej wartości sprzedaży napojów tego rodzaju ujętej w stosownej dokumentacji.
Dla dokonania prawidłowej oceny tak postawionego zagadnienia zasadniczego znaczenia nabiera treść art. 11¹ ust. 1, 4 i 5, art. 18 ust. 1, 3 i ust. 10 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkohol izmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm., zwanej w dalszej części uzasadnienia w skrócie ustawą)
Stosownie do art. 18 ust. 1 ustawy sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży. Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu zezwolenia, o których mowa w ust. 1, wydaje się oddzielnie na następujące rodzaje napojów alkoholowych:
- 1) do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo,
- 2) powyżej 4,5% do 18 % zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa),
- 3) powyżej 18 % zawartości alkoholu.
Z kolei w świetle art. 11¹ ust. 4 ustawy przedsiębiorcy, prowadzący sprzedaż napojów alkoholowych w roku poprzednim, są obowiązani do złożenia do dnia 31 stycznia, pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim. W myśl art. 11¹ ust. 5 ustawy opłata za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych uzależniona jest od rocznej wartości sprzedaży tych napojów i jest przeznaczana na finansowanie prowadzenia działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych i integracji społecznej osób uzależnionych od alkoholu (art. 11 ust. 1 ustawy). Stosownie natomiast do art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy, zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa wart. 11¹ ust. 4.
Sąd w składzie orzekającym wskazuje, że art. 18 ust. 10 ustawy w sposób enumeratywny określa przypadki, w których zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży i poza miejscem sprzedaży może zostać cofnięte przed upływem okresu, na jaki zostało udzielone.
Cofnięcie zezwolenia następuje również w drodze decyzji administracyjnej, z tym że wydanej przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego, w wyniku którego następuje ustalenie, czy wystąpiła któraś z określonych w powyższym przepisie przyczyn skutkująca cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży.
Oczywistym jest, że nieprzestrzeganie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, zawartych w ustawie, stanowi podstawę do pozbawienia podmiotu uprawnień do sprzedaży detalicznej napojów alkoholowych.
Odnosząc powyższe do realiów rozpatrywanej sprawy, należy wskazać, że bezspornym jest, iż M S w dniu [...] r. złożyła do W O i P Z Z U M we W oświadczenie, w którym podała, że wartość sprzedaży napojów alkoholowych do [...] % zawartości alkoholu oraz na piwo w roku [...] r. w sklepie przy ul. [...] wyniosła[...].złotych. Składając stosowne oświadczenie skarżąca jednocześnie oświadczyła, że po pierwsze jest świadoma odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań a po drugie, że przedstawienie fałszywych danych wywołuje cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Bezspornym jest także fakt, że w wyniku kontroli ustalono, że wartość sprzedaży napojów alkoholowych w sklepie prowadzonym przez skarżącą wyniosła 155.242,68 złotych, czyli różnica pomiędzy wartością podaną przez skarżącą a wartością obliczoną w wyniku przeprowadzonej kontroli wynosiła [...] złotych.
Skarżąca tłumaczyła, że składając przedmiotowe oświadczenie popełniła omyłkę wskazując wartość zbliżoną do wartości spisu towarów z natury sporządzonego na koniec [...] r., działała więc nieświadomie, a błąd spowodowany był trudną sytuacja życiową w jakiej się znalazła.
Zdaniem Sądu mimo wskazanych przez skarżącą okoliczności w jakich się znalazła w czasie, kiedy podała dane o wartości sprzedaży napojów alkoholowych niezgodnych z prawdziwym stanem faktycznym, należy stwierdzić, że wydana decyzja odpowiada prawu, w szczególności art. 18 ust. 10 pkt 6 w zw. z art. 11¹ ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Wartość wskazana przez skarżącą w oświadczeniu z dnia [...] r. pozostała w sprzeczności z danymi zawartymi w wyniku kontroli, a skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu obalającego ten wynik, tym samym dane wskazane w oświadczeniu strony, jak prawidłowo przyjęły organy administracyjne, były fałszywe. Sąd zauważył, że jako dane fałszywe należy rozumieć dane nieodpowiadające rzeczywistości. Czym innym jest bowiem odpowiedzialność karna, którą skarżąca niewątpliwie by poniosła gdyby postępowanie kontrolne wykazało umyślność działania przy składaniu nieprawdziwego oświadczenia a organy kontrolujące zawiadomiłyby organy ścigania o popełnieniu przez stronę przestępstwa opisanego w art. 233 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88,poz.553 ze zm,), a zupełnie czym innym jest konieczność wywiązywania się z obowiązków, które nakłada na beneficjenta zezwolenia wymaganego przy sprzedaży napojów alkoholowych ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.
Tym samym słusznie S K O we W wskazało, że niezasadne jest powoływanie się przez skarżącą na jej błąd spowodowany trudną sytuację życiową. Zdaniem składu orzekającego skarżąca prowadzi działalność gospodarczą we własnym imieniu i na własne ryzyko, organy administracji nie miały obowiązku badać, czy skarżąca działała umyślnie, bowiem przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych było wyłącznie stwierdzenie, że oświadczenie o wartości sprzedanego alkoholu zawierało fałszywe dane czyli dane nieprawdziwe (należy znaczenie fałszywe odnieść w tym wypadku do sformułowania prawda czy fałsz). Na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie.
W konsekwencji w razie wystąpienia złamania którejkolwiek zasady sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi musi być obligatoryjnie zrealizowane przez właściwy organ niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy, (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W z dnia 2 listopada 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1529/06, LEX nr 337045, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P z 6 października 2004 r., sygn. akt II SA/Po 1125/02 nie publ.)
Godzi się także zauważyć, że organy administracyjne prawidłowo przeprowadziły postępowanie i nie naruszyły wskazanych przez skarżącą zasad tego postępowania.
W szczególności skarżąca została zawiadomiona o wszczęciu postępowania, miała możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego złożyła wyjaśnienia, w których jednak nie kwestionowała ustaleń pokontrolnych, a jedynie powoływała się na trudna sytuację życiową.
Organy uzasadniły motywy rozstrzygnięcia odwołując się do konkretnych ustaleń faktycznych mających oparcie w zgromadzonych w sprawie dowodach. Zarówno ustalenia faktyczne jak i dokonana przez organy subsumcja norm prawa do tych ustaleń odpowiadają prawu i nie naruszają granic swobodnej oceny dowodów.
Mając powyższe na względzie, skoro organy administracji publicznej prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe i ustaliły, że skarżąca złożyła oświadczenie zawierające fałszywe (nieprawdziwe dane) o wartości sprzedanego alkoholu, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.