Uzasadnienie
Pismem z [...] czerwca 2019 r. (nadanym w tym samym dniu w urzędzie pocztowym) Prezes Sądu Rejonowego w [..] dokonał zgłoszenia kandydata na ławnika. Pismo to wpłynęło do Urzędu Miejskiego w [..] w dniu [..] lipca 2019 r.
Uchwałą Rady Miejskiej w [..] z [..] r. (nr [..]) stwierdzono, że zgłoszenie kandydata na ławnika Sądu Okręgowego w [..] dokonane przez Sąd Rejonowy w [..], w sposób formalny zostało złożone w dniu [..] lipca 2019 r. (§ 1 ust. 1 uchwały). W konsekwencji zgłoszenie kandydata uznano za dokonane po terminie i pozostawiono bez nadania dalszego biegu (§ 1 ust. 2 uchwały). W uzasadnieniu uchwały wskazano, że zgodnie z art. 162 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 52 ze zm., dalej: "u.s.p.") kandydatów na ławników mogą zgłaszać radom gmin m.in. prezesi właściwych sądów w terminie do dnia 30 czerwca ostatniego roku kadencji. Zgłoszenie kandydatów, które wpłynęło do rady gminy po upływie terminu, pozostawia się bez dalszego biegu (art. 162 § 10 u.s.p).
W konsekwencji – w ocenie Rady – podjęcie uchwały było w pełni uzasadnione. Uchwała ta wraz z pismem z [..] września 2019 r. została błędnie przesłana przez Radę do Sądu Okręgowego w [..] (data wpływu: [..] września 2019 r.). Prezes Sądu Okręgowego przesłał uchwałę do Prezesa Sądu Rejonowego w [..] (data wpływu: [..] września 2019 r.)
Na sesji w dniu [..] września 2019 r. Rada Miejska w [..] podjęła uchwałę nr [..] zmieniającą uchwałę z [..]r. (nr [..]). Zmiana polegała na wskazaniu właściwego Sądu, do którego miała być skierowana kandydatka na ławnika, tj. do Sądu Rejonowego w [..], a nie do Sądu Okręgowego w [..]. Uchwała ta została przesłana do Prezesa Sądu Rejonowego w [..] wraz z pismem z [..] września 2019 r. (data wpływu:
[..] października 2019 r.).
Pismem z [..] października 2019 r. Prezes Sądu Rejonowego w [..] wniósł skargę na uchwałę z [..]r. ([..]), która została zmieniona uchwałą z [..] r. (nr [..]), zarzucając naruszenie:
- 1. art. 162 § 10 u.s.p. w zw. z art. 57 § 4 i § 5 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a."), poprzez jego błędne zastosowanie;
- 2. art. 57 § 4 i § 5 pkt 2 k.p.a. poprzez brak ich zastosowania;
- 3. art. 94 Konstytucji RP poprzez podjęcie wymienionej uchwały wbrew przepisom obowiązującego prawa.
W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że pismo zawierające zgłoszenie kandydata na ławnika zostało nadane listem poleconym [..] czerwca 2019 r. W dniach [..] i [..] czerwca 2019 r. Urząd Miejski w [..] był nieczynny, nie został także ustalony dyżur w tych dniach w celu przyjęcia zgłoszenia kandydatów na ławników. Ostatni dzień terminu, tj. [..] czerwca 2019 r. (niedziela) był dniem ustawowo wolnym, zatem zgodnie z art. 57 § 4 k.p.a. termin upływał następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy, ani sobotą, tj.[..] lipca 2019 r. (poniedziałek).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, ze postępowanie w sprawie zgłaszania kandydatów na ławników nie jest postępowaniem administracyjnym w rozumieniu art. 1 k.p.a. Jest to szczególna procedura, wprawdzie o publicznym charakterze, jednak uregulowana w osobnym akcie prawnym – w ustawie o ustroju sądów powszechnych. Zdaniem organu, instytucja ławnika została w tym akcie uregulowana wyczerpująco. Takie stanowisko – jak wskazał organ, zostało wyrażone w piśmie Ministerstwa Sprawiedliwości – Departamentu Kadr i Organizacji Sądów Powszechnych i Wojskowych z [.. maja 2019 r. W piśmie tym Ministerstwo zaleciło zachować termin wynikający z ustawy, tj. 30 czerwca. Organ podkreślił, że ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych w żadnym przepisie regulującym procedurę zgłaszania kandydatur na ławników nie odsyła w kwestiach nią nieuregulowanych do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z treścią art. 3 § 1 i § 2 pkt 5 i pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki przewidziane w ustawie, przy czym kontrola ta obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego oraz inne akty tych organów lub ich związków podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Rolą sądu administracyjnego w niniejszej sprawie jest zatem ocena zaskarżonej uchwały z punktu widzenia jej zgodności z prawem. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolę Sądu w niniejszej sprawie zainicjowała skarga Prezesa Sądu Rejonowego w [..], wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2019 r. poz. 506, ze zm.; dalej: u.s.g.). Przedmiotem zaskarżenia jest uchwała Rady Miejskiej w [..] z [..] r. w sprawie zgłoszenia kandydata na ławnika, które pozostawia się bez dalszego biegu, podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. oraz art. 162 § 10 u.s.p.
W tym miejscu przypomnieć trzeba, że w myśl art. 162 § 1 u.s.p.: "Kandydatów na ławników mogą zgłaszać radom gmin prezesi właściwych sądów, stowarzyszenia, inne organizacje społeczne i zawodowe, zarejestrowane na podstawie przepisów prawa, z wyłączeniem partii politycznych oraz co najmniej 50 obywateli mających czynne prawo wyborcze, zamieszkujących stale na terenie gminy dokonującej wyboru do dnia 30 czerwca ostatniego roku kadencji. Z kolei w myśl przepisu art. 162 § 10 u.s.p.: "Zgłoszenia kandydatów, które wpłynęły do rady gminy po upływie terminu, o którym mowa w § 1, a także zgłoszenia, które nie spełniają wymagań formalnych, o których mowa w § 2-5, pozostawia się bez dalszego biegu. Przywrócenie terminu do zgłoszenia kandydatów jest niedopuszczalne. Pozostawienie zgłoszenia bez dalszego biegu rada gminy stwierdza w drodze uchwały."
Z treści przywołanego przepisu art. 162 § 1 u.s.p. wynika, że ustawodawca po pierwsze wskazał krąg podmiotów uprawnionych do zgłaszania kandydatów na ławników, po drugie zaś określił termin ustawowy tymże podmiotom do dokonywania zgłoszeń kandydatów - do dnia 30 czerwca ostatniego roku kadencji. Takiej wykładni tego przepisu nie przeczy treść art. 162 § 10 u.s.p., który określa postępowanie rady gminy w przypadku zgłoszeń kandydatów dotkniętych wadami formalnymi. Rada gminy zobowiązana jest do pozostawienia zgłoszenia bez dalszego biegu, jeśli wpłynęły po upływie terminu, o którym mowa w § 1, przywrócenie terminu do zgłoszenia kandydatów jest niedopuszczalne.
W tym miejscu zauważyć także przyjdzie, że uchwała o powołaniu ławników spośród kandydatów zgłoszonych w trybie ustawy u.s.p. podejmowana jest przez jednostkę samorządu terytorialnego działającą na podstawie u.s.g. Zgodnie z art. 8 ust. 1 u.s.g. ustawy mogą nakładać na gminę obowiązek wykonywania zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, a także z zakresu organizacji przygotowań i przeprowadzenia wyborów powszechnych oraz referendów. Taką ustawą jest ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych. Po myśl art. 160 § 1 ławników do sądów okręgowych oraz do sądów rejonowych wybierają rady gmin, których obszar jest objęty właściwością tych sądów – w głosowaniu tajnym. Wybory przygotowują gminy jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej (podkreśl. Sądu).
Zlecanie gminom zadań w drodze ustawy jest instytucją administracyjnoprawną i z tego względu podlega ona reżimowi prawa administracyjnego z wszelkimi tego konsekwencjami. Mimo użycia przez ustawodawcę zwrotu "zlecenie" brak jest w ustawie o samorządzie gminnym przepisów odsyłających do regulacji Kodeksu cywilnego lub nakazujących jego odpowiednie stosowanie do zlecania gminom zadań w drodze ustawy (Ustawa o samorządzie gminnym Komentarz, Bogdan Dolnicki, Wolters Kluwer, W-wa 2018 r. str. 215).
W tej sytuacji uprawniony jest pogląd, że rada gminy sprawdzając, czy zgłoszenie kandydata na ławnika nastąpiło we właściwym terminie może sięgnąć do przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, tym bardziej, że ustawa u.s.p. nie zawiera definicji zachowania terminu do zgłoszenia kandydatów na ławników.
Zatem koniecznym staje się przywołanie treści art. 57 § 4 k.p.a., w myśl którego jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą.
Przenosząc te spostrzeżenia na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć przyjdzie, że kandydatura na ławnika została zgłoszona przez Prezesa Sądu Rejonowego w [..] i wpłynęła do Rady Miejskiej w [..] [..] lipca 2019 r. (poniedziałek)
Przywołane okoliczności faktyczne wskazują na to, że termin z art. 162 § 1 u.s.p. został zachowany, gdyż podmiot, do którego skierowany jest ten przepis do dnia 30 czerwca ostatniego roku kadencji, zgłosił kandydaturę na ławnika. Zgłoszenie wpłynęło w terminie, bowiem [..] czerwca 2019 r. był dniem wolnym od pracy co oznacza, że termin ten upłynął [..] lipca 2019 r. i w tym dniu zgłoszenie wpłynęło do Rady Miejskiej w [..].
Reasumując - działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. - Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.