Uzasadnienie
Przedmiotem skargi G. D. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. (dalej: SKO, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia [...] r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję działającego z upoważnienia Prezydenta W. – Głównego Specjalisty w Wydziale Spraw Obywatelskich w Urzędzie Miejskim W. (dalej: organ I instancji, Prezydent) z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie skierowania strony na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Z akt sprawy wynika, że Prezydent ww. decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 627 ze zm., dalej: u.k.p.) - skierował skarżącego posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B, na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu organ wskazał, że z Komendy Miejskiej Policji we W. Wydział Ruchu Drogowego wpłynął wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania strony na badanie lekarskie, z uwagi na nasuwające się zastrzeżenia, co do jego stanu zdrowia, celem stwierdzenia przeciwwskazań lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. We wniosku wskazano, że skarżący - co wynika z notatki służbowej sporządzonej przez funkcjonariuszy Policji tut.
Wydziału - w dniu [...] r. kierując samochodem osobowym marki Kia Magnetis nr rej. [...] na ul. [...] we W. pomimo wydanego polecenia do zatrzymania, odjechał z miejsca kontroli drogowej, skręcając pojazdem w stronę funkcjonariusza Policji, czym stworzył dla niego bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa. Następnie pomimo wielokrotnie wydawanych poleceń do zatrzymania się (przy pomocy sygnałów świetlnych i dźwiękowych), kontynuował jazdę na ul. [...], gdzie podczas kolejnej próby zatrzymania, gdy funkcjonariusz usiłował otworzyć drzwi pojazdu, ponownie ruszył, czy stworzył zagrożenie dla jego bezpieczeństwa. Jak opisano w notatkach służbowych skarżący w trakcie interwencji był nadpobudliwy i agresywny, używał obraźliwych słów, nie wykonywał poleceń i stawiał opór podczas zatrzymania wykorzystując do tego gaz pieprzowy. Po przewiezieniu do szpitala przy ul. [...] kopał i uderzał funkcjonariuszy.
W ocenie organu okoliczności te nasuwają uzasadnione wątpliwości co do sprawności psychofizycznej kierowcy i może mieć wpływ na jego zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów.
Strona odwołała się od decyzji organu I instancji podnosząc, że Prezydent nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy. Argumentowała strona, że w [...] r. doznała udaru niedokrwiennego mózgu, który spowodował niedowład lewej części ciała, jednak w wyniku leczenia i rehabilitacji skarżący osiągnął sprawność pozwalającą na prowadzenie pojazdów. Wskazała strona, że posiada odpowiednie badania lekarskie, które potwierdzają sprawność do prowadzenia pojazdów, badania są ważne do [...] r., wynika z nich także, że pojazdy muszą być dostosowane do obsługi prawą ręką i prawą nogą. Skarżący z uwagi na powyższe porusza się pojazdem z automatyczną skrzynią biegów. Zdaniem strony wniosek o skierowanie na badania został wydany w oderwaniu od istoty sprawy, czyli możliwości sprawnego kierowania przez skarżącego pojazdami.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się wniosek z Komendy Policji o skierowanie strony na badania lekarskie. W uzasadnieniach podano, że strona, co wynika z opisu interwencji zachowywała się w sposób nietypowy, który uzasadnia skierowanie na badania. Organ podkreślił, że sam nie dokonuje oceny stanu zdrowia osoby, ani tym bardziej nie przeprowadza wywodów dotyczących wpływu aktualnego stanu zdrowia na kierowanie przez osobę pojazdem mechanicznym. Czynność ta jest przypisana lekarzowi uprawnionemu do badań kierowców, który to podczas przeprowadzonego badania kontrolnego ocenia aktualny stan zdrowia kierowcy i wydając orzeczenie lekarskie wskazuje, czy istnieją określone ograniczenia zdrowotne do kierowania przez osobę pojazdem mechanicznym. Jak wynika z treści art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia.
Zgodnie zaś z przepisem art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b/ u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. W zakresie, o którym mowa w tym przepisie, starosta wydaje decyzję administracyjną z urzędu na podstawie: - informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych, lub - zawiadomienia właściwych organów orzekających o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy. Z unormowań prawnych nie wynika wprost, jakie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy są wystarczające, by skierować go na badanie. Mowa jest w nich bowiem tylko, by były one uzasadnione i poważne. Oznacza to, że właściwy organ administracji po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy winien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym badanym przypadku zastrzeżenia są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołany art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b/ u.k.p.
Organ wyjaśnił, że winteresie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie, że mają być uzasadnione oznacza, iż są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się pewnych obiektywnych okoliczności faktycznych, którym trudno jest z góry zaprzeczyć jako mających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu bez dodatkowej, medycznej weryfikacji stanu zdrowia kierowcy. Przy czym wydanie decyzji kierującej na badanie lekarskie nie musi łączyć się z pewnością co do istnienia przeciwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami.
Organ nie musi zatem udowodnić, że takowe istnieją, a wystarczającym jest prawdopodobieństwo w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawione zostało uprawnionym lekarzom. Oznacza to równocześnie, że skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem kierowcy prawa jazdy. Jego celem jest natomiast wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości.
W niniejszej sprawie okolicznością potwierdzającą istnienie poważnych i uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia strony był wniosek Komendanta Miejskiego Policji.
Zaznaczył także organ, że przedłożone przez stronę orzeczenie lekarskie z dnia [...] r. nie zostało wystawione przez uprawniony podmiot, tj. wojewódzki ośrodek medycyny pracy właściwy zez względu na miejsce zamieszkania osoby badanej.
Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) we Wrocławiu wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- - przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy przez nieuwzględnienie wszystkich wniosków dowodowych oraz błąd w ustaleniach faktycznych;
- - obrazę prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Skarga nie jest uzasadniona.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ani procesowego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiot kontroli stanowiła decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta orzekającą o skierowaniu skarżącego na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
W ocenie Sądu organy, wbrew zarzutom skargi, dokonały prawidłowej interpretacji przepisów art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) i art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. oraz dokonały ich prawidłowego zastosowania w okolicznościach sprawy.
Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Regulacja ta pozostaje w ścisłym związku z treścią art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., wedle którego badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia.
Z powołanych unormowań prawnych nie wynika wprost, jakie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy są wystarczające, by skierować go na przedmiotowe badanie. Mowa jest w nich bowiem tylko, by były one uzasadnione i poważne, co oznacza, że właściwy organ administracji po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy winien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym badanym przypadku zastrzeżenia są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołany art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p. W orzecznictwie przyjmuje się, że przy interpretacji powyższej przesłanki należy mieć na względzie cel ustawy o kierujących pojazdami, czyli zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Oczywistym zatem być musi, że dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania.
W interesie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów a sformułowanie, że mają być uzasadnione oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach (tak np. wyrok NSA z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1051/16, LEX nr 2118707).
Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się pewnych obiektywnych okoliczności faktycznych, którym trudno jest z góry zaprzeczyć jako mających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu bez dodatkowej, medycznej weryfikacji stanu zdrowia kierowcy. Przy czym, co należy podkreślić, wydanie decyzji kierującej na badanie lekarskie nie musi łączyć się z pewnością, co do istnienia przeciwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Organ nie musi zatem udowodnić, że takowe istnieją, a wystarczającym jest jedynie prawdopodobieństwo istnienia tych okoliczności. Ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawione zostało uprawnionym lekarzom. Oznacza to równocześnie, że skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem kierowcy uprawnienia do kierowania, lecz jego celem jest wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości.
Powyższe może zaś prowadzić bądź do stwierdzenia istnienia przeciwskazań do kierowania pojazdami bądź stwierdzenia, że takie przeciwskazania nie występują. Poddając się takim badaniom kierowca umożliwia zatem wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości przez uprawniony personel medyczny.
W ocenie Sądu, wbrew stanowisku skarżącego, organy rozstrzygając niniejszą sprawę nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów prawa, gdyż zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał podstawę do przyjęcia, że w przypadku skarżącego istniały uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia, uzasadniające skierowanie go na badanie lekarskie mające na celu stwierdzenie bądź wykluczenie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Z opisu zdarzenia drogowego - interwencji Policji z udziałem skarżącego w dniu [...] r. wynika, że skarżący nie reagował na polecenia funkcjonariuszy Policji – kontroli drogowej, nie zatrzymał się mimo wydanego polecenia, odjechał z miejsca kontroli, przy czym stworzył zagrożenie dla funkcjonariusza Policji, skierował bowiem pojazd w jego stronę. Następnie mimo wielokrotnie wydawanych przy pomocy sygnałów świetlnych i dźwiękowych poleceń do zatrzymania się, kontynuował jazdę na ul. [...], gdzie podczas kolejnej próby zatrzymania, gdy funkcjonariusz usiłował otworzyć drzwi pojazdu, ponownie ruszył, czym stworzył kolejne zagrożenie dla jego bezpieczeństwa. Jak opisano w notatkach służbowych skarżący w trakcie interwencji był nadpobudliwy i agresywny, używał obraźliwych słów, nie wykonywał poleceń i stawiał opór podczas zatrzymania wykorzystując do tego gaz pieprzowy. Po przewiezieniu do szpitala przy ul. [...] kopał i uderzał funkcjonariuszy.
W ocenie Sądu zaistniałe i przedstawione w decyzji okoliczności potwierdzają, że skarżący w trakcie dokonywania kontroli drogowej przez uprawnione i powołanego do tego podmioty zachowywał się w sposób budzący poważne zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia, uzasadniające skierowanie go na badanie lekarskie. Zachowanie skarżącego stwarzało niebezpieczeństwo dla innych osób i w ruchu drogowym (skarżący nie zatrzymał pojazdu, jechał w kierunku funkcjonariusza, był agresywny, stawiał opór, wykorzystywał gaz pieprzowy, używał siły fizycznej wobec funkcjonariuszy). Zwraca Sąd uwagę, że kontrole drogowe i konieczność podporządkowania się poleceniom Policji na drodze są obowiązkiem kierujących pojazdami. Rolą Policji na drodze jest zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego i nie można negować, czy ignorować poleceń funkcjonariuszy drogowych. Nie reagowanie na znaki dawane przez Policję, ignorowanie sygnałów dźwiękowych i kontynuowanie jazdy to zachowania, które w sposób oczywisty mogą spowodować zagrożenia w ruchu drogowym.
Podkreślić należy, co także akcentował organ odwoławczy, że podstawą do wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie jest wiarygodna informacja o zastrzeżeniach, co do stanu zdrowia kierującego pojazdem, a nie ustalenie, czy w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Taką wiarygodną informację stanowił w niniejszej sprawie wniosek Komendanta Policji powołujący się na zawarte w notatce służbowej wyjaśnienia funkcjonariuszy biorących bezpośredni udział w interwencji drogowej. Sąd nie znajduje podstaw dla zakwestionowania wiarygodności funkcjonariuszy, którzy uczestniczyli w zdarzeniu i sporządzili informację o jego przebiegu, co stanowiło podstawę wniosku Komendanta Policji. Zarzuty skarżącego o tym, że reagował na użycie przez funkcjonariuszy pałek policyjnych nie znajdują żadnego potwierdzenia w aktach, jak również sam skarżący nie przedłożył w tym zakresie żadnych dowodów.
Ponadto, wbrew zarzutom podnoszonym w toku postępowania, podstawą do skierowania na badania nie są kwestie związane z niepełnosprawnością skarżącego, czy przebytym przez niego udarem, ale okoliczności (zachowanie skarżącego) zaistniałe w trakcie zdarzenia drogowego.
Zauważa jednocześnie Sąd, że użytkownicy dróg publicznych powinni pozostawać w uzasadnionym przekonaniu, że organ administracji publicznej, który posiada do tego ustawowe uprawnienia, podejmuje działania mające na celu wyeliminowanie zagrożeń, jakie mogą stwarzać kierowcy posiadający prawo prowadzenia pojazdów, pomimo że stan ich zdrowia nie daje gwarancji bezpiecznego kierowania pojazdem. Nie ulega wątpliwości, że kondycja zdrowotna każdego człowieka, w tym i kierującego, może z czasem ulec pogorszeniu. Ewentualne niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo nie tylko samego zainteresowanego ale także innych uczestników ruchu drogowego. Ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego wymaga zatem, aby organ wydający uprawnienia do prowadzenia pojazdów czuwał nie tylko nad tym, aby uprawnienia te otrzymały osoby mające odpowiedni stan zdrowia, ale także by kontrolował, czy kierujący w późniejszym czasie nie utracił zdolności zdrowotnych do kierowania pojazdami.
Temu celowi miała i ma służyć instytucja wprowadzona poprzednio do ustawy - Prawo o ruchu drogowym, a obecnie w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b/ u.k.p. (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1699/16, LEX nr 2317414).
Zwrócić uwagę należy także na to, że organ podejmując decyzję o skierowaniu konkretnej osoby fizycznej na badanie lekarskie celem ustalenia czy istnieją przeciwwskazania do kierowania pojazdem musi każdorazowo wyważyć dwa sprzeczne interesy - interes prywatny osoby kierowanej na badanie i interes publiczny, którym jest bezpieczeństwo osób poruszających się po drogach oraz ocenić, który z nich w danej sprawie wymaga większej ochrony (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. I OSK 509/15, LEX nr 2231507). W niniejszej sprawie organy mając na uwadze opisane okoliczności sprawy słusznie przyjęły prymat interesu publicznego (bezpieczeństwa innych użytkowników ruchu) nad interesem prywatnym skarżącego.
Wbrew zarzutom skargi organy za podstawę swojego rozstrzygnięcia przyjęły wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Zasadnie również wskazano, że przedkładane przez stronę orzeczenie lekarskie nie może stanowić podstawy do odstąpienia od skierowania na badania. Jak słusznie wyjaśnił organ kserokopia orzeczenia lekarskiego z dnia [...] r. nie spełnia wymogów, jakie wynikają z § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (dz.U. z 2014 r., poz. 949), w którym przewidziano, że jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania przedmiotowych badań są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Skarżący takiemu badaniu nie był poddany.
Z tych względów zarzuty dotyczące naruszeń prawa materialnego, jak i procesowego uznać należy za nieusprawiedliwione.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznając kontrolowaną decyzję za zgodną z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.