Uzasadnienie
Przedmiotem skargi J. K. (dalej: strona, skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we [..] z dnia [..] r. znak sprawy [..] stwierdzające niedopuszczalność zażalenia.
Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń w [..] prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr [..], [..], [..], [..]. Zaległość dotyczy nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za [..]r. [..] r. oraz na ubezpieczenie zdrowotne za [..] r. i [..] r. O prowadzonej egzekucji skarżący został powiadomiony w dniu [..] r. (data doręczenia odpisów tytułów wykonawczych).
Dążąc do wyegzekwowania zaległości organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [..] r. nr [..] [..] dokonał zajęcia świadczenia emerytalno – rentowego.
W dniu [..] r. do organu egzekucyjnego wpłynęła skarga skarżącego na czynności egzekucyjne. Jako podstawę prawną złożonego środka zaskarżenia strona wskazała przepis art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm. – dalej u.p.e.a.), natomiast w treści skargi wymieniła wprost numery zawiadomień o zajęciach. W treści podania skarżący opisał także okoliczności związane z zajęciem nadpłaty wynikającej z rozliczenia za 2018 r.
W postanowieniu z dnia [..] r. nr [..] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie uwzględnił skargi. W uzasadnieniu wyjaśniono, że dokonane czynności zbadano od strony formalnoprawnej (bo tylko na takie badanie pozwala tryb skargowy) i nie dopatrzono się żadnych wad.
Zażaleniem z dnia [..] r. skarżący zakwestionował wydane postanowienie, ponawiając częściowo argumenty przedstawione wcześniej. W dalszym ciągu pojawił się też zarzut dotyczący bezprawnego zajęcia nadpłaty. Organowi rozpoznającemu sprawę skarżący zarzucił nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i w konsekwencji wydanie nietrafnego pod względem prawnym rozstrzygnięcia.
Postanowieniem z dnia [..]r. nr [..] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego, podkreślając, że czynność została dokonana w sposób prawidłowy. W uzasadnieniu wyjaśniono dodatkowo, że tryb skargowy pozwala tylko na ocenę czynności od strony technicznej, a proceduralnie czynność ta była dokonana w sposób prawidłowy.
W dniu [..]. do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wpłynęło pismo skarżącego z dnia [..], nazwane uzupełnieniem zażalenia z dnia [..]" w którym podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację, dodatkowo ją uzupełniając.
Pismem z dnia [..] r. organ poinformował skarżącego o załączeniu pisma do akt sprawy o nr [..], wyjaśniając, że złożone przez stronę zażalenie zostało już rozpoznane, co oznacza, że nie jest możliwe uzupełnienie zażalenia (w obrocie prawnym jest ostateczne postanowienie organu).
Następnie w dniu [..] do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wpłynęło kolejne pismo strony dotyczące skargi na czynność egzekucyjną, nazwane wprost zażaleniem na postanowienie z dnia [..] r. w sprawie nieuwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną (zawiadomienia nr [..], [..]). Treść podania stanowi powielenie treści zażalenia z dnia [..] r.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [..] r. organ uznał zażalenie za niedopuszczalne, gdyż dotyczy sprawy rozstrzygniętej już innym ostatecznym postanowieniem, które nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego ("res iudicata").
Organ powołał treść art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej k.p.a.), zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza, w drodze postanowienia, niedopuszczalność odwołania. Jak wywodził organ decyzja ostateczna (postanowienie) ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony (tożsamość podmiotowa i przedmiotowa). Załatwienie sprawy przez organ administracji decyzją ostateczną (odpowiednio postanowieniem) stwarza powagę rzeczy osądzonej ("res iudicata"), która uniemożliwia ponowne rozstrzygnięcie tej samej sprawy, chyba że poprzednia decyzja (postanowienie) zostanie wzruszona w jednym z nadzwyczajnych trybów przewidzianych w przepisach prawa. Ponowne orzekanie w sprawie uzależnione jest więc od uchylenia pierwotnej decyzji.
Taki tryb postępowania stanowi realizację ww. zasady ogólnej k.p.a. i eliminuje przypadki, w których mogłoby dojść do pojawienia się w obrocie prawnym np. różnych rozstrzygnięć w tym samym zakresie (nawet sprzecznych że sobą). Aby można było stwierdzić, czy w danej sprawie doszło do naruszenia res iudicata, musi zachodzić tożsamość spraw. W ocenie organu w sprawie zachodzi taka tożsamość.
Skoro w obrocie prawnym funkcjonuje nadal ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [..] r. nr [..] rozstrzygające sprawę (kończące postępowanie zażaleniowe), wniesienie kolejnego zażalenia nie może skutecznie wszcząć postępowania, w którym po raz drugi zostałyby ocenione tożsame argumenty.
W złożonej skardze skarżący ponowił zarzuty wskazywane na wcześniejszym etapie postępowania, w tym zarzut dotyczący bezprawnego zajęcia nadpłaty oraz nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego i w konsekwencji wydania nietrafnego pod względem prawnym rozstrzygnięcia. Skarżący wskazuje, że uzasadnienie postanowienia z [..] r. jest lakoniczne oraz nie odniesiono się w nim do kwestii przedawnienia należności za rok [..].
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest postanowienie organu stwierdzające niedopuszczalność zażalenia, gdyż dotyczy sprawy rozstrzygniętej już innym ostatecznym postanowieniem, które nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednio zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
W myśl art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza, w drodze postanowienia, niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
Niedopuszczalność odwołania (zażalenia) może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym lub podmiotowym. Niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia, jak również przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji (postanowienia) w toku instancji. Z kolei niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez jednostkę nie mającą legitymacji do wniesienia środka zaskarżenia.
W sytuacji gdy zachodzi któraś z opisanych okoliczności, obowiązkiem organu, zgodnie z powołanym powyżej art. 134 k.p.a., jest stwierdzenie w drodze postanowienia niedopuszczalności odwołania.
Jak trafnie wskazał organ, w postępowaniu wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności, które mają potwierdzić, czy odwołanie (zażalenie) jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Dopiero pozytywna weryfikacja zażalenia pod kątem spełnienia kryteriów formalnych pozwala na jego merytoryczną ocenę, natomiast uznanie, że nie spełnia ono określonych wymogów, bądź że dane postępowanie jest jednoinstancyjne, wyklucza dopuszczalność rozstrzygania w sprawie. Złożone zażalenie jest niedopuszczalne, gdyż dotyczy sprawy rozstrzygniętej już innym ostatecznym postanowieniem, które nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego ("res iudicata").
Decyzja ostateczna (postanowienie) ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony (tożsamość podmiotowa i przedmiotowa). Załatwienie sprawy przez organ administracji decyzją ostateczną (odpowiednio postanowieniem) stwarza powagę rzeczy osądzonej ("res iudicata"), która uniemożliwia ponowne rozstrzygnięcie tej samej sprawy, chyba że poprzednia decyzja (postanowienie) zostanie wzruszona w jednym z nadzwyczajnych trybów przewidzianych w przepisach prawa. Ponowne orzekanie w sprawie uzależnione jest więc od uchylenia pierwotnej decyzji. Taki tryb postępowania stanowi realizację ww. zasady ogólnej k.p.a. i eliminuje przypadki, w których mogłoby dojść do pojawienia się w obrocie prawnym np. różnych rozstrzygnięć w tym samym zakresie (nawet sprzecznych że sobą). Aby można było stwierdzić, czy w danej sprawie doszło do naruszenia res iudicata, musi zachodzić tożsamość spraw. W ocenie Sądu prawidłowo przyjął organ, że w sprawie zachodzi taka tożsamość. Przedmiot postępowania jest ten sam.
Jak wynika z akt sprawy w obrocie prawnym funkcjonuje nadal ostateczne postanowienie organu z dnia [..]r. rozstrzygające sprawę, wniesienie kolejnego zażalenia jest niedopuszczalne bowiem po raz drugi zostałyby ocenione tożsame argumenty.
Tym samym wniesione w skardze zarzuty, dotyczące bezprawnego zajęcia nadpłaty oraz nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego i w konsekwencji wydania nietrafnego pod względem prawnym rozstrzygnięcia, odnoszą się do postanowienie organu z dnia [..] r. i nie mogą być przedmiotem oceny Sądu w tej sprawie.
W związku z powyższym Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) skargę oddalił.