Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. udzielił "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W., zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w [...] punktach gier zlokalizowanych na terenie województwa d.
W trakcie kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego w W. oraz Izby Celnej we W. w dniu [...] r. w punkcie gier [...], ul. [...] (działka [...]),[...], funkcjonariusze ustalili w drodze eksperymentu, że ten automat o niskich wygranych nie spełnia warunków art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych. Wartość stawki za jedną grę wyniosła bowiem 10,- zł, przekraczając maksymalną, dopuszczalną jej wysokość. Według tego przepisu ustawy wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,50 zł.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 20, poz. 1540) oraz § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz.U. Nr 102, poz. 946 ze zm.), Naczelnik Urzędu Celnego w L. decyzją z dnia [...] r. nr [...] cofnął rejestrację powyższego automatu o niskich wygranych.
Strona odwołała się od tej decyzji. Dyrektor Izby Celnej we W. decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zaskarżonym decyzjom zarzucono:
- 1) naruszenie przepisów art. 144 w związku z art. 15b ust. 4a ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych i § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych poprzez niezastosowanie tych przepisów w rozpatrywaniu sprawy;
- 2) naruszenie § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że zgodnie z art. 144 ustawy o grach hazardowych do dopuszczenia automatów o niskich wygranych do eksploatacji stosuje się art.l5b ust.4a ustawy o grach i zakładach wzajemnych Zgodnie z art.l5b ust.4a ustawy o grach i zakładach wzajemnych: "Wyznaczony naczelnik urzędu celnego dopuszcza do eksploatacji i użytkowania automaty i urządzenia do gier na podstawie opinii jednostki badającej, upoważnionej przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych". Zdaniem skarżącej spółki oznacza to, że przepisy rangi ustawowej precyzyjnie określają warunki dopuszczenia automatu do eksploatacji. Zgodnie z nimi prawnie doniosłą i wiążąca w zakresie ustalenia, czy automat spełnia wymogi ustawowe, jest opinia upoważnionej jednostki badającej.
Ponadto zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych: "Po wydaniu przez jednostkę badającą opinii technicznej zawierającej pozytywny wynik badania automatu lub urządzenia do gier poprzedzającego ich rejestrację, na wniosek podmiotu urządzającego gry lub zakłady wzajemne, wyznaczony naczelnik urzędu celnego dokonuje rejestracji automatu lub urządzenia do gier". Przepis ten dodatkowo wskazuje na wyłączne uprawnienie jednostki badającej do określenia, czy dany automat jest automatem o niskich wygranych w rozumieniu ustawy o grach hazardowych.
Jeżeli zatem warunkiem rejestracji automatu jest opinia jednostki badającej, to ocena czy stan rzeczywisty automatu jest zgodny z warunkami rejestracji, winna polegać na ocenie, czy w automacie zostały dokonane jakiekolwiek zmiany w stosunku do stanu z daty wydania opinii technicznej. Skarżąca zarzuciła, że w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji brak jest takiej analizy. Automat w celu zabezpieczenia przed ingerencją z zewnątrz i zmianą parametrów jego działania opatrzony jest plombami nakładanymi przez jednostkę badającą. W zakwestionowanym automacie nie stwierdzono ich naruszenia. Stąd nie może być mowy o zmianie parametrów (rzeczywistego stanu) automatu w stosunku do warunków rejestracji (opinii technicznej).
Przepis § 14 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. wskazuje, że upoważniona do kontroli automatu jest jednostka badająca, a więc to do niej winny się zwrócić organy Służby Celnej, czego w niniejszej sprawie nie uczyniły. Z powołanych przepisów wynika, że badania takiego (przez upoważnioną jednostkę) nie może zastąpić ani podważyć eksperyment przeprowadzony przez funkcjonariuszy Służby Celnej.
Biorąc powyższe pod uwagę skarżąca stwierdziła, że w rozpatrywanej sprawie nie zaszły przesłanki do cofnięcia rejestracji automatu, a zatem wniesiona skarga jest w pełni zasadna i zasługuje na uwzględnienie. W piśmie z dnia [...] r. skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podniesiono, że w wyniku eksperymentu w dniu [...] r. stwierdzono, że skontrolowany automat umożliwił grę za 10,00 zł. Było to niezgodne z art. 129 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, który określa, że wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,50 zł. Organ I instancji wydał decyzję na mocy § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. Stwierdził bowiem niezgodność stanu rzeczywistego automatu z warunkami rejestracji.
Organ wskazał, że warunki rejestracji są określone w rozdziale powyższego rozporządzenia. Wynika z tego, że rejestrację poprzedza spełnienie takich warunków, jak: wykonanie badań automatu przez jednostkę badającą, wydanie przez nią opinii technicznej po badaniu, założenie plomb. Zgodnie z § 8 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia, celem badania poprzedzającego rejestrację jest sprawdzenie, czy konstrukcja automatu o niskich wygranych zapewnia prawidłowe ustalenie wartości maksymalnej stawki i uniemożliwienie przekraczania wartości maksymalnej stawki w wyniku kontynuacji gry za uzyskane wygrane, a także wartości jednorazowej wygranej oraz uniemożliwienie uzyskania jednorazowej wygranej w kwocie wyższej niż 15 euro, o której mowa w art. 2 ust. 2b ustawy.
Prawidłowe wartości maksymalnej stawki wynikają z art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych, który przez gry na automatach o niskich wygranych rozumie gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż 60 zł, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,50 zł. Artykuł 2 ust. 2b, obowiązującej do dnia 31 grudnia 2009 r. ustawy o grach i zakładach wzajemnych, stanowił, iż grami na automatach o niskich wygranych są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż równowartość 15 euro, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,07 euro. Równowartość 15 euro i 0,07 euro ustala się według kursu kupna, ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski, z ostatniego dnia poprzedniego roku kalendarzowego. Organ podkreślił, że w cytowanych definicjach ustawodawca ustanowił wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze.
Mając na uwadze powyższy stan prawny oraz fakt, że skontrolowany automat umożliwił grę za stawkę w wysokości 10,00 zł (za udział w jednej grze), organ stwierdził, że zasadne było cofnięcie poświadczenia jego rejestracji.
Organ podkreślił, że w sprawie pozyskano dowód (ustalenia przeprowadzonego eksperymentu), o którym mowa w art. 181 o.p., który zgodnie z art. 180 § 1 o.p. należało dopuścić jako przyczyniający się do wyjaśnienia sprawy. W świetle art. 180 § 1 o.p. nie można przeprowadzonemu eksperymentowi odmówić mocy dowodowej. Organ podkreślił, że czynności kontrolne przeprowadzono na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 168, poz. 1323) oraz wydanych na jej podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 listopada 2009 r. w sprawie kontroli wykonywanych przez Służbę Celną w zakresie urządzania i prowadzenia gier i zakładów wzajemnych (Dz.U. Nr 188, poz. 1454). Według art. 30 ust. 1 i 2 tej ustawy, kontrola wykonywana przez Służbę Celną polega na sprawdzaniu prawidłowości przestrzegania przepisów prawa przez zobowiązane do tego podmioty. W ramach tych kontroli funkcjonariusze celni są uprawnieni do przeprowadzania w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie o niskich wygranych (art. 32 ust. 1 pkt 13).
Organ włączył do akt sprawy opinię biegłego sądowego z zakresu informatyki i telekomunikacji Sądu Okręgowego w C., który jednoznacznie stwierdził, że auomat do gier o nazwie [...] o numerze poświadczenia rejestracji [...] nie jest zgodny z przepisami ustawy o grach hazardowych. Według organu, dowód z tej opinii biegłego posiada walory dowodu istotnego w rozpatrywanej sprawie, wskazanego w przepisach art. 180 § 1 oraz art. 181 o.p. Przyczynia się bowiem do wyjaśnienia sprawy - art. 180 § 1 oraz posiada formę wskazaną w art. 181 o.p. - dowodami (...) w postępowaniu podatkowym mogą być (...) opinie biegłych (...) materiały zgromadzone (...) w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe.
Organ nie podzielił zarzutu podniesionego w skardze, że skoro nie stwierdzono naruszenia plomb zabezpieczających automat przed ingerencją z zewnątrz, to nie może zachodzić zmiana parametrów stanu automatu w stosunku do warunków rejestracji. Mimo posiadania pozytywnego wyniku badań przed rejestracją, zebrane dowody potwierdziły zawyżenie maksymalnych stawek za grę oraz maksymalnych stawek zawyżenie wygranych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Oceniając decyzję administracyjną według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), sąd administracyjny bada, czy przy wydaniu indywidualnego aktu z zakresu administracji publicznej organy zachowały reguły proceduralne i czy niewadliwie zastosowały normy prawa materialnego odnoszące się do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę i dokonując oceny legalności wydanych decyzji, w świetle powyższych zasad Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sprawy jest decyzja Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r., którą organ ten utrzymał w mocy, wydaną na podstawie § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz.U. Nr 102, poz. 946 ze zm., dalej także "rozporządzenie"), decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] r. w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych.
Na wstępie należy wskazać, że powołane rozporządzenie wydano na podstawie upoważnienia ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz.U. 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm., dalej także ustawa o grach i zakładach wzajemnych). Zaskarżone rozstrzygnięcie wydano natomiast pod rządami ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej także ustawa o grach hazardowych). Powstaje więc kwestia podstawy prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Zgodnie z postanowieniami ustawy o grach hazardowych, działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzonych w salonach gier na automatach, na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej (art. 129 ust. 1). Stosownie do art. 129 ust. 3 tej ustawy, przez grę na automatach o niskich wygranych rozumie się gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż 60 zł, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,50 zł. Zgodnie z art. 144 ustawy o grach hazardowych, traci moc ustawa o grach i zakładach wzajemnych z wyjątkiem art. 14, art. 15b ust. 1, w zakresie dotyczącym kartonów do gry bingo pieniężne, ust. 2, 4, 4a i 5, art. 15d, art. 16 pkt 2 i 3, art. 18 ust. 1, 2, 4 i 5, art. 22 i art.
23. Wśród pozostających w obrocie przepisów prawnych jest art. 16 pkt 2 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, zgodnie z którym minister właściwy do spraw finansów publicznych, mając na względzie ochronę interesów uczestników gier lub zakładów oraz zapewnienie prawidłowości przebiegu takiej gry lub zakładu, określi w drodze rozporządzenia m.in. szczegółowe warunki dopuszczenia do eksploatacji i użytkowania automatów i urządzeń do gier oraz warunki przyznania uprawnień określonym podmiotom do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania takich automatów lub urządzeń.
Z tego wynika, że w rozpatrywanej sprawie materialnoprawną podstawą oceny wymagań dotyczących gier prowadzonych na automatach należących do wnoszącego skargę powinien być przepis art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych. Oznacza to również, że rozporządzenie z 2003 r., wydane na podstawie poprzedniej ustawy, zachowało moc prawną, w tym także § 14 tego aktu.
W konsekwencji w rozpoznawanej sprawie mógł być zastosowany § 14 ust. 5 rozporządzenia, umożliwiający naczelnikowi urzędu cofnięcie rejestracji automatu lub urządzenia do gier w razie stwierdzenia niezgodności stanu rzeczywistego takiego automatu lub urządzenia do gier z warunkami rejestracji. Przy powołaniu się na tę podstawę prawną powinnością organów było zatem ustalenie, czy w stanie faktycznym sprawy wystąpiła niezgodność stanu rzeczywistego automatu o niskich wygranych [...] z warunkami rejestracji. W pierwszej kolejności należało zatem prawidłowo ustalić stan faktyczny sprawy, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami procesowymi.
Rozpatrujący niniejszą sprawę Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego co do prawidłowości postępowania dowodowego, prowadzącego do ustalenia, że sporny automat pozwala na uzyskiwanie wygranych wyższych niż przewidziane w art.129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych.
Stosownie do § 7 rozporządzenia w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych, warunkiem dopuszczenia automatu lub urządzenia do gier do eksploatacji i użytkowania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest rejestracja takiego automatu lub urządzenia na podstawie badania takiego automatu lub urządzenia, o którym mowa w § 8. Na dzień wydania zaskarżonej decyzji zakres badań określono w § 8 rozporządzenia. Zgodnie z § 8 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia (w wersji obowiązującej po nowelizacji dokonanej rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 24 lutego 2009 r.), badanie poprzedzające rejestrację polega m.in. na sprawdzeniu, czy konstrukcja automatu lub urządzenia do gier zapewnia dla automatów o niskich wygranych:
- a) prawidłowe ustalenie wartości maksymalnej stawki i uniemożliwienie przekraczania wartości maksymalnej stawki w wyniku kontynuacji gry za uzyskane wygrane,
- b) prawidłowe ustalenie wartości jednorazowej wygranej i uniemożliwienie uzyskania jednorazowej wygranej w kwocie wyższej niż 15 euro, o której mowa w art. 2 ust. 2b ustawy o grach i zakładach wzajemnych, (obecnie w kwocie określonej w art. 129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych).
Po przeprowadzeniu badania poprzedzającego rejestrację automatu jednostka badająca wydaje opinię techniczną, zawierającą, w przypadku automatu do gier o niskich wygranych, m.in. wskazanie jednorazowej wygranej i maksymalnej stawki za udział w jednej grze (§ 8a ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 8 rozporządzenia z 2003 r.).
Należy wskazać, że zgodnie z § 8 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych, w wersji obowiązującej przed wskazaną nowelizacją, badanie poprzedzające rejestrację polegało m.in. na sprawdzeniu, czy konstrukcja automatu lub urządzenia do gier zapewnia dla automatów o niskich wygranych prawidłowe ustalenie wartości maksymalnej stawki i wartości maksymalnej jednorazowej wygranej.
Z przepisów tych wynika, że podstawą rejestracji automatu może być wyłącznie dowód potwierdzający spełnienie przez automat określonych prawem wymagań w postaci badania dokonanego przez tzw. jednostkę badającą, a nie jakikolwiek inny dowód, np. opinia biegłego albo eksperyment funkcjonariusza celnego.
Przepisy tego rozporządzenia stanowią, że wyznaczony naczelnik urzędu celnego może zarządzić przeprowadzenie na koszt podmiotu prowadzącego gry na automatach o niskich wygranych badań kontrolnych automatów i urządzeń do gier przez jednostkę badającą (§ 14 ust. 4). W razie stwierdzenia niezgodności stanu rzeczywistego automatów lub urządzeń do gier z warunkami rejestracji wyznaczony naczelnik urzędu celnego cofa rejestrację takiego automatu lub urządzenia do gier (§ 14 ust. 5).
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę przyjmuje stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z dnia 29 listopada 2011 r. (II GSK 1031/11), że wskazane wyżej dwa ustępy § 14 rozporządzenia należy interpretować łącznie i w powiązaniu z § 7 i 8 rozporządzenia. W konsekwencji należy uznać, że stwierdzenie niezgodności stanu rzeczywistego automatów lub urządzeń do gier z warunkami rejestracji, w zakresie objętym badaniem jednostki badającej poprzedzającym rejestrację, jest dopuszczalne wyłącznie na podstawie badań kontrolnych jednostki badającej.
Tym samym zarówno dopuszczenie automatu lub urządzenia do eksploatacji i użytkowania (zarejestrowanie), jak i cofnięcie rejestracji wymaga przeprowadzenia przez jednostkę badającą odpowiednio: badania poprzedzającego rejestrację i badania kontrolnego. W obu przypadkach podstawą rozstrzygnięcia organu o zarejestrowaniu lub cofnięciu rejestracji automatu lub urządzenia do gier może być wyłącznie dowód w postaci opinii jednostki badającej.
W tej sytuacji nie jest prawidłowa taka interpretacja § 14 ust. 4 rozporządzenia (ze względu na użycie zwrotu "może zażądać przeprowadzenia... badań kontrolnych"), która czyni te badania jednym tylko z możliwych dowodów służących stwierdzeniu niezgodności stanu rzeczywistego automatów z warunkami rejestracji.
W świetle łącznej interpretacji ust. 4 i ust. 5 § 14 rozporządzenia, w powiązaniu z § 7 i 8 rozporządzenia, należy uznać, że naczelnik Urzędu Celnego może zażądać przeprowadzenia badań kontrolnych przez jednostkę badającą w tym tylko znaczeniu, że ma takie prawo. Nie ciąży więc na nim obowiązek permanentnego żądania przeprowadzania takich badań. Jeżeli natomiast zamierza cofnąć rejestrację ze względu na niezgodność stanu rzeczywistego automatu lub urządzenia z warunkami rejestracji, musi się oprzeć wyłącznie o opinię jednostki badającej.
Z powyższych rozważań wynika, iż organy celne dopuściły się naruszenia § 14 ust. 5, poprzez jego błędną wykładnię, tj. poprzez przyjęcie, że cofnięcie rejestracji jest możliwe także już w przypadku stwierdzenia w drodze eksperymentu czy opinii biegłego sądowego jedynie przekroczenia wartości maksymalnej stawki za udział w jednej grze, bez zakwestionowania zgodność stanu rzeczywistego automatu lub urządzenia z warunkami rejestracji, przez upoważnioną jednostkę badającą.
W świetle tego nie można, jak chce organ odwoławczy, uznać prawidłowości postępowania dowodowego, prowadzącego do ustalenia, że sporny automat pozwala na uzyskiwanie wygranych wyższych niż przewidziane w art.129 ust. 3 ustawy o grach hazardowych.
W ponownym postępowaniu organ winien rozstrzygnąć, mając na względzie przedstawioną przez Sąd wykładnię § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych, czy uzyskiwanie na spornym automacie wygranych wyższych niż przewidziane w przepisach ustawowych oznacza, niezgodności stanu rzeczywistego takiego automatu do gier z warunkami rejestracji uzasadniającą cofnięcie rejestracji.
Z podanych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), c) p.p.s.a., należało orzec jak w pkt I sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 p.p.s.a.