Uzasadnienie
W dniu 21 czerwca 2005 r. zapadła decyzja Wójta Gminy Ż. Nr [...], w której organ ten wymeldował E. C. z lokalu Nr 14 położonego w miejscowości S. Wójt Gminy Ż. uznał, że w sprawie zostały spełnione przesłanki wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie zostało w całości uchylone przez Wojewodę D., który odmówił jednocześnie wymeldowania E. C. z przedmiotowego lokalu, po rozpatrzeniu jej odwołania i przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego (decyzja Wojewody z dnia 21 października 2005 r., Nr [...]).
W uzasadnieniu swojego orzeczenia organ odwoławczy powołał się przede wszystkim na utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, zgodnie z którym przewidziana w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu jest spełniona tylko wtedy, gdy opuszczenie to miało charakter dobrowolny i trwały. Tymczasem w toku wspomnianego już dodatkowego postępowania wyjaśniającego (przeprowadzonego przez Wojewodę na podstawie art. 136 k.p.a.) ujawniono prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w G. - VI Wydział Grodzki z dnia 22 grudnia 2003 r. (sygn. akt VI K 950/03), w którym Sąd ten uznał M. C. winnym popełnienia czynu z art. 191 P 1 k.k., tj. "...zmuszania córki E. C. do odstąpienia od zamieszkania w miejscu stałego zameldowania przez stosowanie wobec niej przemocy oraz groźby pozbawienia życia wysadzeniem domu..." Zdaniem Wojewody, nie można w tej sytuacji przyjąć, że opuszczenie spornego lokalu przez E. C. było dobrowolne.
Organ drugiej instancji uznał też, iż w wypadku E. C. nie można mówić o definitywnym opuszczeniu miejsca stałego zameldowania. W lokalu w S. Nr 14 posiada ona bowiem nadal swoje rzeczy osobiste, a w pokoju, który zajmowała, znajdują się jej meble oraz inne sprzęty. Przebywa ona co prawda, wraz z dwójką małych dzieci, w Domu Samotnej Matki w G., ale właśnie to, iż chodzi o tego typu placówkę, wyklucza - w ocenie Wojewody - możliwość uznania przebywania tam za pobyt stały, tym bardziej, iż E. C. często przyjeżdża do mieszkania w S. Niezadowolony z rozstrzygnięcia Wojewody D. M. C. zaskarżył decyzję tego organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
W skardze podkreślił, że obecnie jest wyłącznym właścicielem budynku mieszkalnego Nr [...] w S., do którego jego córka nie ma żadnego tytułu prawnego. W ocenie skarżącego, córka wyprowadziła się z tego budynku przed sześciu laty, "zgodnie ze swoją wolą, nie chcąc dalej mieszkać z ojcem, który nadzorował jej zachowanie i pilnował, żeby chodziła do szkoły". W czasie długiej nieobecności w domu nie podejmowała żadnych starań by w nim zamieszkać. Dopiero ciąża i zamiar zapewnienia dziecku jakiegoś stabilnego i pewnego miejsca zamieszkania zmusił ją do powrotu.
M. C. wywodził też, że to córka jest osobą konfliktową i zdemoralizowaną. Sprawiała kłopoty wychowawcze. Popadła nawet w konflikt z prawem (w skardze przytoczono szczegółowe okoliczności, które miałyby dowodzić prawdziwości tych twierdzeń).
Według M. C., prowokowane przez córkę kłótnie i szykany spowodowały, iż skarżący urządził jej osobne wejście do zajmowanych przez nią pomieszczeń, odgradzając nawet część podwórza, w celu zażegnania konfliktów. Nie dało to jednak efektów. Córka nadal wywoływała kłótnie i wzywała policję. Wszystko po to, aby sprowokować skarżącego i zdobyć w ten sposób obciążających go dowodów, mimo że on sam unika z nią kontaktów.
W końcowym fragmencie skargi podkreślono, że E. C. została wyeksmitowana ze spornego lokalu wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 12 marca 2004 r.
W odpowiedzi Wojewoda D. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i negując znaczenie podniesionych w skardze okoliczności dla podjęcia w sprawie niewadliwego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy meldunkowe.
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Godzi się dodatkowo podkreślić, iż - stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. - rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną.
Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa, dlatego skarga nie mogła być uwzględniona.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ odwoławczy przepisów procesowych. W szczególności godzi się podkreślić, że organ odwoławczy miał pełne umocowanie - wynikające z art. 136 k.p.a. - do przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, które ujawniło nowe okoliczności, nie uwzględnione przez Wójta Gminy Ż., a istotne dla podjęcia w sprawie prawidłowego rozstrzygnięcia.
Trafnie też organy meldunkowe obu instancji uznały za materialnoprawną podstawę swoich decyzji przede wszystkim przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (w okresie orzekania organów obowiązywał jednolity tekst - Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.), w następującym brzmieniu: "Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się." Z cytowanego ujęcia normatywnego wynika niedwuznacznie, iż wyłącznymi przesłankami decyzyjnego wymeldowania z miejsca pobytu stałego (o taką sytuację chodziło w niniejszej sprawie) są: 1) opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego oraz 2) niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Wymaga w tym miejscu podkreślenia, iż organ drugiej instancji słusznie powołał się przy tym - w odniesieniu do pierwszej z wymienionych przesłanek - na utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do którego, opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu musi być "dobrowolne" i "trwałe".
Jednym z ostatnich orzeczeń prezentujących taką właśnie linię orzeczniczą jest niepublikowany wyrok NSA z dnia 17 marca 2003 r. (V SA 2323/02). Skład orzekający Sądu w niniejszej sprawie w pełni podziela ocenę niespornego w tym zakresie stanu faktycznego sprawy, dokonaną przez Wojewodę D. z perspektywy przedstawionej linii orzecznictwa sądowoadministracyjnego.
Należy się w pierwszej kolejności zgodzić z organem drugiej instancji, iż opuszczenie przez E. C. spornego lokalu nie mogło być kwalifikowane jako dobrowolne, skoro skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w G. - VI Wydział Grodzki z dnia 22 grudnia 2003, w sprawie VI K 950/03 za przestępstwo z art. 191 § 1 k.k., polegające na zmuszeniu córki do opuszczenia miejsca stałego zameldowania przemocą i groźbą. W tym kontekście wymaga dodatkowo zaakcentowania, że: 1) Wojewoda D. nie mógł kwestionować treści wspomnianego wyroku, 2) wyrok ten był także wiążący względem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a to na podstawie art. 11 p.p.s.a., w myśl którego "Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny."
Wypada również podzielić zapatrywanie organu drugiej instancji, iż w rozpoznawanej sprawie nie można mówić o trwałości opuszczenia przez E. C. miejsca jej stałego zameldowania w spornym lokalu, skoro jej powrót do mieszkania w budynku Nr [...] w S. potwierdził sam skarżący w obszernych fragmentach skargi, w których opisał podjęte starania własne, zmierzające do odizolowania się od córki. Zasadności oceny dokonanej przez Wojewodę D. w tym zakresie nie może podważyć wyrok eksmisyjny z dnia 12 marca 2004 r., ponieważ Sąd Rejonowy w G. - Wydział I Cywilny wstrzymał w pkt. III tego wyroku wykonanie opróżnienia budynku w stosunku do pozwanych (w tym także względem E. C.) "do czasu złożenia im przez Gminę Ż. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego", co do tej pory nie nastąpiło.
W kontekście dotychczasowych wywodów za nieistotne trzeba uznać pozostałe zarzuty podniesione w skardze. Jak wynika z treści wcześniej cytowanego art. 15 ust. 2 ustawy ewidencyjnej i meldunkowej z 1974 r. postępowanie administracyjne w sprawach o wymeldowanie jest bowiem aktualnie zupełnie uniezależnione od tego, czy stronie wymeldowywanej przysługuje jakikolwiek tytuł prawny do lokalu, czy też nie dysponuje ona takim tytułem. W czasie takiego postępowania ani organy, ani też sądy administracyjne, nie są również władne rozwiązywać spory i konflikty natury osobistej istniejące między stronami. Te aspekty nie podlegają ocenie organów i sądów jeśli - tak, jak w rozpoznawanym przypadku - nie mają wpływu na przesądzenie kwestii dobrowolności i trwałości opuszczenia miejsca zameldowania.
Konkludując należy stwierdzić, iż skoro w niniejszej sprawie nie zaistniały wcześniej opisane przesłanki wymeldowania, Wojewoda D. nie naruszył przepisów prawa, odmawiając wymeldowania E. C. W konsekwencji, Sąd był zobowiązany do oddalenia skargi, kierując się dyspozycja art. 151 p.p.s.a.