Uzasadnienie
Pismem z dnia 13 maja 2022 r. K.F.(dalej jako: skarżący, strona skarżąca) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
"o wznowienie postępowania dot. zatrzymania prawa jazdy na podstawie decyzji z dnia 8 października 2019 r.", wskazując, że nie istnieje podstawa do zatrzymania prawa jazdy z uwagi na ukończenie stosownego kursu, co potwierdza załączone do pisma zaświadczenie.
Kolejnym pismem, doręczonym Sądowi w dniu 20 czerwca 2022 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie Sądu o sygn. akt III KO/Wr 18/22, skarżący wyjaśnił, że Starostwo Powiatowe w L. pismem znak: BKM.5430.978.2018 z dnia 8 października 2019 r. wydało decyzję o wznowieniu postępowania.
Pismem z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. akt III DK/Wr 128/22, przesłano Staroście L. powyższe pisma skarżącego, jako skargę na decyzję z dnia Starosty L. z dnia 8 października 2019 r., znak: BKM.5430.978.2018, celem udzielenia odpowiedzi na skargę i nadesłania akt sprawy.
Zawiadomieniem z dnia 30 czerwca 2022 r. Starosta L. przekazał Staroście P. powyższe pismo z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. akt III DK/Wr 128/22, jako organowi właściwemu.
W odpowiedzi na skargę Starosta P. przesłał akta administracyjne sprawy oraz wyjaśnił, że z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania przez skarżącego, akta przedmiotowej sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją Starosty L. zostały przekazane zgodnie z właściwością do Starostwa Powiatowego w P. Następnie organ opisał przebieg administracyjnego toku instancji, wskazując, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu odwołania od zaskarżonej decyzji Starosty L., postanowieniem z dnia 31 stycznia 2022 r., znak SKO/RD-421/172/2021, stwierdziło wniesienie odwołania z uchybieniem terminu, a następnie postanowieniem z dnia 7 marca 2022 r., znak: SKO/RD-421/171/2021, odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Powołując się na przepisy prawa materialnego, organ wskazał, że - skoro od doręczenia zaskarżonej decyzji upłynął ponad rok - warunkiem zwrotu skarżącemu prawa jazdy jest uzyskanie pozytywnego wyniku kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza ustalenie, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej p.p.s.a.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zakres kognicji sądów administracyjnych obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
Zgodnie z treścią art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W art. 52 § 3 ppsa wprowadzony został wyjątek od tej zasady. Mianowicie jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa.
Zasady i tryb wnoszenia środków zaskarżenia warunkujących dopuszczalność skargi reguluje ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej jako: k.p.a. Zgodnie z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Stosownie do art. 127 k.p.a., od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji (§ 1). Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (§ 2). Od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji (§ 3).
Stosownie do art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W myśl art. 59 § 2 k.p.a., o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.
Przywołane przepisy statuują zasadę pierwszeństwa trybu administracyjnej kontroli postępowania organu administracyjnego w stosunku do kontroli sądowej. Wynika z nich, że w sprawach, w których obowiązuje postępowanie dwuinstancyjne, przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być wyłącznie orzeczenie (decyzja, postanowienie) wydane przez organ orzekający w sprawie w drugiej instancji, a więc orzekający na skutek wniesienia środka odwoławczego, choć oczywiście nie oznacza to, że w skardze nie można wnosić o uchylenie aktów go poprzedzających.
Sąd administracyjny nie może jednak zastępować organu odwoławczego. Jego działanie nie może naruszać zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W konsekwencji przyjęcie przedstawionej zasady powoduje, że niedopuszczalne jest wniesienie skargi na decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 18 lipca 2022 r. sygn. akt II SA/Po 462/22; postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 16 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Gl 437/22).
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący kwestionuje wydaną w pierwszej instancji decyzję Starosty L. z dnia 8 października 2019 r., znak: BKM.5430.978.2018, co jasno wynika z doręczonych Sądowy wyjaśnień strony skarżącej. Powyższe rozstrzygnięcie zawierało prawidłowe pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia w postaci odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. Z przekazanych Sądowi akt administracyjnych wynika, że skarżący skorzystał z trybu odwoławczego, jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania w drodze ostatecznego postanowienia, które mogło być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, o czym strona skarżąca została prawidłowo pouczona. Taki charakter miało również wydane również na etapie postępowania odwoławczego postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Mając zatem na uwadze, że strona na każdym etapie postępowania została prawidłowo pouczona właściwym trybie kwestionowania kolejnych aktów administracyjnych, wniesioną skargę na decyzję organu pierwszej instancji należało uznać za niedopuszczalną. Rozpoznanie takiej skargi przez Sądu stanowiłoby naruszenie fundamentalnej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
W tym stanie rzeczy należało uznać, że wniesiona skarga jest niedopuszczalna, co z kolei skutkować musiało jej odrzuceniem, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a.