Uzasadnienie
W wyroku z dnia 20 maja 2020 r. sygn. akt III SAB/Wr 315/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w przedmiocie skargi Y. M. dotyczącej przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wojewodę D. w przedmiocie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę:
- I. stwierdził, że Wojewoda D. przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku strony skarżącej;
- II. stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- III. zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami;
- IV. przyznał od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej sumę pieniężna w kwocie 500 zł;
- V. dalej idąca skargę oddalił;
- VI. zasądził od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł tytułem kosztów postępowania.
Dnia 5 sierpnia 2020 r. doręczono organowi prawomocne orzeczenie wraz z aktami sprawy.
W dniu 7 sierpnia 2020 r. do organu wpłynęło wezwanie skarżącego do wykonania wyroku.
W dniu 28 sierpnia 2020 r. organ wydał dyspozycje przekazania zasądzonej wyrokiem kwoty na rachunek bankowy pełnomocnika skarżącego.
W dniu 24 września 2020 r. do organu wpłynęła skarga cudzoziemca na niewykonanie prawomocnego wyroku (sygn. akt III SAB/Wr 315/20) przez Wojewodę D. dotyczącego postępowania o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Skarżący wniósł o: 1.wymierzenie Wojewodzie D. grzywny z tytułu niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Wrocławiu z dnia 20 maja 2020 r. (sygn. akt III SAB/Wr 315/20);
- 2. przyznanie od organu na rzecz skarżącego z powołaniem na art. 154 § 7 p.p.s.a. sumy pieniężnej w wysokości 20.000 zł;
- 3. skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, bez przeprowadzenia rozprawy
- 4. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz kwoty 17 zł uiszczonej tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa;
Pismem z dnia 26 października 2020 r. organ wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że przed złożeniem skargi na niewykonanie wyroku nie doszło do wezwania przez stronę organu do wykonania wyroku.
Wskazał, że sposób prowadzenia sprawy nie wynika ze złej woli pracowników organu, ale jest skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych w tutejszym rzędzie przez cudzoziemców, koniecznością równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach oraz odpływem pracowników merytorycznych prowadzących postępowania i brakiem możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Stosownie do treści art. 154 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej p.p.s.a.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018) środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Zdaniem Sądu celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności.
W świetle powyższego przez niewykonanie wyroku należy więc rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z 30.05.2001 r., LEX nr 57180). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (wyrok WSA w Łodzi z 24.05.2017 r., III SA/Łd 278/17, LEX nr 2308594).
Cytowany przepis art. 154 § 1 p.p.s.a. formułuje dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione.
W pierwszej kolejności należy odnotować, że w sprawie spełniony został warunek pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo pełnomocnika skarżącego z 7 sierpnia 2020 r. (data wpływu do organu), wzywające organ do wykonania wyroku. Jak wynika z akt administracyjnych strona działała w przedmiotowym postępowaniu przez pełnomocnika o czym świadczy m.in. korespondencja organu kierowana do pełnomocnika. Zatem skierowanie do organu wezwania przez pełnomocnika skarżącego do wykonania wyroku należy uznać za prawidłowe. Brak jest zatem podstaw do odrzucenia skargi.
Bezspornie również wyrokiem z 20 maja 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 315/20 tutejszy Sąd uwzględnił skargę cudzoziemca na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę D. i zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 20 maja 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 315/20 wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały organowi w dniu 5 sierpnia 2020 r. (data prezentaty organu). Od tego dnia rozpoczął zatem bieg termin załatwienia sprawy. Wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu termin upłynął zatem w dniu 4 września 2020 r. Tymczasem Wojewoda D. dnia 26 października 2020 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku oraz poinformował stronę o toczącym się postępowaniu i wskazał przewidywany termin zakończenia postępowania w sprawie, który określono na dzień 26 stycznia 2021 r. W tym samym dniu organ, działając na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2020 r. poz.
- 35) wystąpił do odpowiednich Służb o przekazanie informacji czy wjazd i pobyt Cudzoziemca stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwa i porządku publicznego.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie wystąpiła bezczynność bowiem organ między 5 sierpnia 2020 r.(data doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy) a 24 września 2020 r. (data wniesienia skargi na niewykonanie wyroku) nie podjął czynności w sprawie. Podkreślić przy tym należy, że jakkolwiek zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a., do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu, to w rozpoznawanej sprawie brak dowodów na to, by przed 24 września 2020 r. organ podejmował czynności wpływające na bieg terminu do wykonania wyroku.
Niewątpliwa w rozpoznawanej sprawie bezczynność organu po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy nie miała, zdaniem Sądu, charakteru rażącego zważywszy na fakt, że od 14 marca 2020 r. czyli daty ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego, następnie stanu epidemii praca urzędów administracji jest utrudniona z przyczyn całkowicie od tych organów niezależnych.
Uznając w związku z powyższym skargę za zasadną Sąd na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a stwierdził, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego (pkt II wyroku) oraz był na podstawie art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a zobowiązany orzec o wymierzeniu organowi grzywny, której wysokość (100 zł) miarkował mając na uwadze z jej dyscyplinującą funkcję oraz stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy wskazanego w wyroku i okoliczności, w jakich doszło do niezachowania tego terminu.
Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zasądzenie na jego rzecz kwoty 20.000 zł, z uwagi na to, że w skardze żądania tego nie poparto żadnym uzasadnieniem. Jak bowiem podkreśla się w literaturze i orzecznictwie – i który to pogląd podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie - zasądzana na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a suma pieniężna poza rolą dysyplinująco-represyjną, powinna pełnić przede wszystkim również funkcję kompensacyjną, będąc swoistym zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie.
Skarżący uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinien zatem nawiązać do krzywdy wywołanej przewlekłością i przedstawić argumentację uzasadniającą jej zrekompensowanie. Nie wystarczy ogólnie powołać się na samą okoliczność przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana argumentacją strony skarżącej (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 125/18, z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt. I SA/Wa 324/18). Skarga w niniejszej sprawie nie zawiera natomiast żadnej argumentacji w tym zakresie.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 154 § 1, 2, 6 i 7, art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374) orzekł, jak w sentencji wyroku.