Uzasadnienie
Przedmiotem skargi R. (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) z siedzibą w L. (dalej: spółka, skarżąca) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ odwoławczy) z dnia 16 maja 2022 r. nr 0201-IGC.48.21.2022 utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Celno-Skarbowego we Wrocławiu (dalej: Naczelnik UCS, organ pierwszej instancji) z dnia 4 lutego 2022 r. nr 458000-COC-3.48.121.2022 nakładającą karę pieniężną w kwocie 20 000 zł za niewykonanie przez spółkę jako przewoźnika obowiązku wynikającego z art. 12a ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 2332 ze zm., dalej: ustawa SENT).
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że 4 września 2019 r. o godzinie 14.40 podczas rejestracji w rejestrze zgłoszeń w zgłoszeniu przewozu nr [...] zawarta została informacja o planowanej kontroli przewozu, zgodnie z którą Naczelnik UCS wezwał do przedstawienia środka transportu wraz z towarem objętym tym zgłoszeniem w miejscu: Z. w celu przeprowadzenia kontroli na podstawie art. 12a ustawy SENT.
Ze zgłoszenia wynikało, że podmiotem wysyłającym towar była spółka L(1) z L., podmiotem odbierającym – A. w N., a przewoźnikiem – skarżąca. Przewóz odbywał się z L. do N. środkiem transportu o nr rejestracyjnych [...], a przewożony był towar klasyfikowany do pozycji [...] – [...] w ilości [...] kg (dokument przewozowy CMR nr [...]).
Naczelnik UCS stwierdził, że przewoźnik nie przedstawił środka transportu w wyznaczonym miejscu do kontroli, wobec czego postanowieniem z 10 maja 2021 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu niewykonania przez przewoźnika obowiązku określonego w art. 12a ustawy SENT. Jednocześnie wezwał spółkę do podania okoliczności wskazujących na możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
Pismem z 7 czerwca 2021 r. spółka zaprzeczyła realizacji przewozu objętego ww. zgłoszeniem. Zaprzeczyła, by dokonująca zgłoszenia I. I. posiadała umocowanie do odebrania w imieniu skarżącej jako przewoźnika decyzji/zawiadomienia o obowiązku poddania się kontroli. Wskazała, że zawiadomienie o kontroli pojazdu w trybie art. 12a ust. 1 powinno nastąpić z uwzględnieniem art. 151 i art. 211 Ordynacji podatkowej, co nie zostało dochowane przez Naczelnika UCS.
Decyzją z 4 lutego 2022 r. wydaną na podstawie art. 12a ust. 1, art. 22 ust. 1 pkt 3, art. 26 ust. 1-3 i ust. 5 oraz art. 27 ust. 1 ustawy SENT organ pierwszej instancji nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 20 000 zł w związku z naruszeniem art. 12a ust. 3 ustawy SENT. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca jako przewoźnik wbrew obowiązkowi nałożonemu w trybie art. 12a ust. 1 ustawy SENT przez organ pierwszej instancji podczas rejestracji zgłoszenia nie przedstawiła środka transportu do kontroli w wyznaczonym miejscu i nie poinformowała – zgodnie z wymogiem art. 12a ust. 5 ustawy SENT – o planowanym dostarczeniu towaru do miejsca kontroli. Wskazał, że dokonanie zgłoszenia przewozu przez osobę niebędącą pracownikiem skarżącej nie oznacza, że skarżąca jako przewoźnik nie miała podglądu w przedmiotowe zgłoszenie. Skarżąca mogła zapoznać się z dołączoną do zgłoszenia informacją o planowanej kontroli przewozu, ponieważ podczas przewozu były przekazywane dane geolokalizacyjne do systemu SENT (rejestru zgłoszeń).
Informacja o planowanej kontroli stanowi kontrolę systemową, wezwanie pojawia się automatycznie podczas tworzenia zgłoszenia w systemie SENT. Informacja ta zawierała wszystkie dane wezwania, sankcje jakie grożą za niewykonanie obowiązku i były podane w trzech językach: polskim, [...] oraz [...]. Podkreślił, że odpowiedzialność za naruszenie wskazanego obowiązku jest niezależna od winy, możliwości przyczynienia się do jej powstania czy żądań miarkowania kary. Istotne dla powstania odpowiedzialności jest samo stwierdzenie naruszenia obowiązku, co – jak stwierdził Naczelnik UCS - sprawie jest bezsporne. Stwierdził w konsekwencji, że skarżąca nie wykonała obowiązku z art. 12a ust. 3 ustawy SENT, co skutkuje odpowiedzialnością spółki na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT, tj. nałożeniem kary pieniężnej w wysokości 20 000 zł Dokonał następnie analizy okoliczności sprawy pod kątem odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT i stwierdził, że spółka nie przedstawiła żądania w tym zakresie.
Analizując to zagadnienie z urzędu Naczelnik UCS stwierdził, że nie zaistniały przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, tj. ważnego interesu przewoźnika ani interesu publicznego w sprawie. W tym zakresie przedstawił szeroką argumentację wraz z wyjaśnieniem rozumienia obu pojęć i odniósł je do okoliczności sprawy. Wskazał na obligatoryjny charakter nałożenia kar pieniężnych oraz ich ustalanie w sposób sztywny, a także brak możliwości ich miarkowania.
W odwołaniu spółka wniosła o uchylenie decyzji Naczelnika UCS i umorzenie postępowania w sprawie, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z powodu naruszenia art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej. Wskazała, że w sprawie doszło do przedawnienia karania, ponieważ organ wszczął postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej po upływie przewidzianego ww. przepisem terminu 6 miesięcy. Organ pierwszej instancji powziął wiedzę o naruszeniu ustawy SENT w dniu sporządzenia protokołu kontroli, tj. 22 października 2019 r., a po stępowanie w sprawie nałożenia kary zostało wszczęte dopiero w dniu 10 maja 2021 r. Ponadto zarzuciła naruszenie art.122, art. 187 § 1, art. 191, art. 120, i art. 121 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej poprzez nieustalenie, czy przewóz objęty zgłoszeniem faktycznie się odbył i obejmował zgłoszony ładunek, a to wobec braku potwierdzenia tych okoliczności przez nadawcę i odbiorcę przesyłki.
Następnie szeroko uargumentował błędne ustalenie Naczelnika UCS, że osoba dokonująca zgłoszenia była umocowana do odbioru dyrektywy kontrolnej i w konsekwencji, że spółka jako przewoźnik została skutecznie zawiadomiona o kontroli.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor IAS utrzymał decyzję Naczelnika UCS w mocy. W uzasadnieniu decyzji powołał przepisy ustawy SENT, m.in. art. 4 ust. 1 i 2, art. 12a, art. 22 ust. 1 i 3 i stwierdził, że przewoźnik nie wykonał obowiązku polegającego na zrealizowaniu dyrektywy dotyczącej przedmiotowego zgłoszenia odnoszącej się do przedstawienia środka transportu wraz z towarem w celu przeprowadzenia kontroli. Naruszył tym samym obowiązek określony w art. 12a ustawy SENT, skutkiem czego nałożona kara pieniężna na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy SENT jest zasadna. Organ odwoławczy dokonał z urzędu analizy sprawy pod kątem zastosowania odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika wedle reguł i warunków opisanych w art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT dokonując ich wykładni z powołaniem na orzecznictwo sądowe. Nie stwierdził wystąpienia przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
Ponadto obszernie wyjaśnił powody, dla których w sprawie nie ma zastosowania art. 165b Ordynacji podatkowej mimo odesłania zawartego w art. 26 ust. 5 ustawy SENT do odpowiedniego stosowania Ordynacji podatkowej w sprawach nieuregulowanych ustawą SENT. Wskazał, że postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej nie dotyczy podatku i nie jest prowadzone w stosunku do spółki jako podatnika. Kara pieniężna nie jest podatkiem tylko sankcją administracyjną. Samodzielna regulacja art. 28 ustawy SENT dotycząca przedawnienia nałożenia kary pieniężnej oraz obowiązku zapłaty kary dodatkowo wskazuje na brak dopuszczalności wiązania postępowania prowadzącego do nałożenia kary z postępowaniem podatkowym.
Tym samym art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej nie znajdzie zastosowania "wprost" w postępowaniu w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w trybie ustawy SENT. Ponadto podkreślił, odnosząc się do argumentacji odwołania, że w konsekwencji niewywiązania się przez spółkę z ciążącego na niej obowiązku kontrola w ogóle się nie odbyła.
Dyrektor IAS stwierdził ponadto, że nie doszło do błędnego ustalenia w sprawie, że osoba dokonująca zgłoszenia była umocowana do odbioru dyrektywy kontrolnej. Wyjaśnił, że wezwanie do stawienia się do kontroli w trybie art. 12a ustawy SENT stanowi kontrolę systemową, a wezwanie pojawia się automatycznie podczas tworzenia zgłoszenia w rejestrze. Skoro I. I. upoważniona była do dokonania zgłoszenia, to również – do odbioru dyrektywy generowanej automatycznie wraz z numerem SENT. Obowiązkiem profesjonalnych podmiotów realizujących przewozy jest natomiast właściwe przygotowanie zatrudnionych osób do obsługi rejestru SENT, w tym w zakresie możliwości pojawienia się komunikatu wezwania do kontroli podczas rejestracji zgłoszenia. Jako niezasadne ocenił organ odwoławczy zarzuty spółki dotyczące naruszenia art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 120 oraz art. 121 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej poprzez nieustalenie, czy zgłoszony transport faktycznie się odbył i zawierał ładunek objęty zgłoszeniem.
W tym zakresie powołał się na ustalenia wynikające z zabezpieczonych danych geolokalizacyjnych pojazdu, potwierdzające odbycie zgłoszonego w rejestrze transportu ze wskazaniem jego szczegółowej trasy. Dla ustalenia naruszenia obowiązku z art. 12a ustawy SENT nie ma znaczenia nieprawidłowo zrealizowany transport, lecz brak przedstawienia środka transportu do kontroli.
W skardze spółka – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego – w całości zaskarżyła ww. decyzję organu odwoławczego i wniosła o jej uchylenie względnie też umorzenie postępowania wszczętego za pismem z dnia 10 maja 2021 r., a to wskutek przedawnienia ścigania na podstawie art. 165b ordynacji podatkowej w związku z art. 26 ust. 5 ustawy SENT, a to wobec sporządzenia protokołu kontroli nr [...] w dniu 22 października 2019 r. Spółka argumentowała w tym zakresie, że z tą datą najpóźniej organ powziął wiedzę o zaistniałym naruszeniu. Protokół zawiera wszelkie istotne informacje w rozumieniu art. 290 Ordynacji podatkowej i wywołuje skutki prawne od momentu sporządzenia i jest wstępnym warunkiem wszczęcia postępowania podatkowego wobec podatnika. W sytuacji gdy postępowanie w sprawie wszczęto dopiero poprzez doręczenie pisma z dnia 10 maja 2021 r., a więc po upływie 6-miesięcznego terminu na skuteczne wszczęcie postępowania liczonego zgodnie z art. 165b Ordynacji podatkowej, to nastąpiło to z naruszeniem art. 165b Ordynacji podatkowej i tym samym postępowanie powinno być umorzone.
Spółka wniosła też o zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu szeroko uargumentowała wnioski i zarzut skargi. Dodatkowo zarzuciła naruszenie art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 120, art. 121 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej wskazując, że nie wiadomo na jakiej podstawie organy obu instancji przyjęły, że przewóz wykonywany przez przewoźnika podlegał ustawie SENT. Po upływie 20 miesięcy od dnia dokonania przewozu spółka nie była w stanie ustalić bliższych okoliczności przewozu, a organy nie poczyniły w tym zakresie żadnych ustaleń, w tym w zakresie uprawnień osoby zgłaszającej przewóz do odbierania jakichkolwiek oświadczeń od osób trzecich.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie.
Postanowieniem z 23 maja 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zawiesił postępowanie sądowe na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej: "p.p.s.a."), a następnie postanowieniem z 11 sierpnia 2023 r. podjął zawieszone postępowanie.
Pismem procesowym z 17 października 2023 r. skarżąca poparła skargę i dodatkowo zarzuciła naruszenie art. 12a ust. 1 ustawy SENT oraz art. 159 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej wobec wadliwego 9sprzecznego z przepisami) wezwania do stawienia się do kontroli i tym samym niepopełnienia deliktu z art. 12a ust. 1 ustawy SENT i w konsekwencji – braku podstaw do nałożenia sankcji wobec niewyczerpania hipotezy art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT. Z ostrożności ponowiła zarzut naruszenia art. 26 ust. 5 ustawy SENT w zw. z art. 165b § 1 Ordynacji podatkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolując zaskarżoną decyzję według wskazanych powyżej kryteriów Sąd stwierdził, że odpowiada ona prawu, a zarzuty skarżącej są nieuzasadnione.
Sprawa dotyczy nałożenia na skarżącą jako przewoźnika kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT, a spór koncentruje się wokół dwóch zagadnień: niezastosowania art. 165 § 1 O.p. (sześciomiesięczny termin wszczęcia postępowania po zakończeniu kontroli) oraz naruszenia przepisów procesowych, będące skutkiem braku ustaleń co do uprawnień osoby dokonującej zgłoszenia przewozu do odbioru wezwania z art. 12a ustawy SENT, a także braku możliwości powzięcia informacji przez spółkę o tym wezwaniu.
Odnośnie do głównego zarzutu skargi dot. naruszenia zaskarżoną decyzją przepisu art. 165b Ordynacji podatkowej to Sąd w składzie orzekającym podziela ocenę prawną wyrażoną w postanowieniu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lipca 2023 r. o sygn. akt II GPS 1/23 (CBOSA), że "określony w art. 26 ust. 5 ustawy o systemie monitorowania obowiązek odpowiedniego stosowania Ordynacji podatkowej w przypadku art. 165b O.p. będzie się wyrażał brakiem zastosowania tego przepisu w sprawie dotyczącej nałożenia kary za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania". W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 165b § 1 o.p. jest nieuzasadniony. Organ do czasu upływu terminu przedawnienia wskazanego w art. 28 ustawy SENT może nałożyć karę pieniężną.
Kara pieniężna w wysokości 20 000 zł została nałożona na spółkę jako przewoźnika za niedopełnienie obowiązku ustanowionego w art. 12a ust. 1 ustawy SENT, tj. przedstawienia na wezwanie organu środka transportu w celu przeprowadzenia kontroli.
W postępowaniu ustalone zostało, że w dniu 4 września 2019 r. podczas rejestrowania w systemie SENT zgłoszenia [...] została zawarta dyrektywa: "Informacja o planowanej kontroli przewozu" wzywająca do przedstawienia środka transportu wraz z towarem objętym tym zgłoszeniem we wskazanym miejscu i wskazująca podstawę prawną wezwania – art. 12a ustawy SENT. Zgłoszenie dotyczyło przewozu z L. do N. przez Polskę towaru klasyfikowanego do kodu [...] w ilości [...] kg. Wynikało z niego, że podmiotem wysyłającym była L(1) z L., podmiotem odbierającym – -A. z N., a przewoźnikiem – skarżąca. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1) lit. c ustawy SENT ww. towar podlegał więc systemowi monitorowania. Mimo wezwania środek transportu nie został przedstawiony do kontroli. Dane geolokalizacyjne środka transportu potwierdziły przewóz zgłoszony do rejestru.
Z treści art. 7 ust. 1 ustawy SENT wynika, że w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia.
Zgodnie z § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 sierpnia 2019 r. w sprawie zgłoszeń przewozu towarów oraz zgłoszeń obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 1658; dalej: "rozporządzenie ws. zgłoszeń do rejestru") w przypadku gdy zgłoszenia, uzupełnienia lub aktualizacji dokonuje osoba działająca w imieniu odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego albo podmiotu nabywającego, osoba ta, dokonując tych czynności, oświadcza, że działa w imieniu i na rzecz odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, podmiotu sprzedającego albo podmiotu nabywającego.
Zgodnie z art. 12a ust. 1 ustawy SENT jeżeli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazany w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Na podstawie ust. 2 odpowiednio podmiot wysyłający i podmiot odbierający są obowiązani przekazać przewoźnikowi treść wezwania wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze.
W świetle ust. 3 w przypadku przewozu towarów po drodze publicznej przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru lub w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli. Zgodnie z ust. 4 w przypadku przewozu towarów po krajowej sieci kolejowej przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. b, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu wskazanym w zgłoszeniu w celu przeprowadzenia kontroli.
Natomiast w świetle ust. 5 przewoźnik powiadamia telefonicznie organ Krajowej Administracji Skarbowej wskazany w wezwaniu o planowanym dostarczeniu towaru do miejsca, o którym mowa odpowiednio w ust. 3 i 4.
Sąd w składzie orzekającym nie ma wątpliwości co do ustalonych przez organy faktów, znajdujących potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy. Ze zgłoszenia [...] wynika, że zgłoszenia przewozu w sprawie dokonała w dniu 4 września 2019 r. w imieniu spółki jako przewoźnika I. I. (użytkownik rejestrujący zgłoszenie), a w polu dotyczącym informacji o kontroli widnieje informacja: "Czy jest dopisana dyrektywa kontrolna do zgłoszenia? Tak". W dalszej części formularza w polu "Lista dyrektyw" (wypełniona w języku polskim) wpisana została data dyrektywy – "2019-09.04T14:40:21.757+2:00" i jej treść, informacja dla przewoźnika o obowiązku oraz numer dyrektywy i jej status.
Z kolei w polu formularza "Informacja o planowanej kontroli przewozu" wpisane zostało wezwanie Naczelnika UCS do przedstawienia środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem w celu przeprowadzenia kontroli, wskazanie miejsca przedstawienia oraz pouczenie dla przewoźnika, w tym w zakresie skutków prawnych niewykonania obowiązku. Informacja ta została przedstawiona w językach polskim, [...] i [...].
Wyjaśnienia przy tym wymaga dodatkowo, ze względu na argumentację skarżącej, że rejestr zgłoszeń jest prowadzony w systemie teleinformatycznym w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (art. 4 ust. 2 ustawy SENT). Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1) rozporządzenia ws. zgłoszeń do rejestru zgłoszenie, uzupełnienie lub aktualizację zgłoszenia przesyła się do rejestru zgłoszeń przy użyciu formularza elektronicznego udostępnionego na PUESC. Zgodnie z instrukcją rejestracji PUESC przewoźnicy którzy przesyłają, uzupełniają lub aktualizują zgłoszenia powinni posiadać podstawowy poziom dostępu do PUESC. Uwierzytelnienie takiej osoby na PUESC polega na podaniu loginu i hasła. Konto może założyć osoba fizyczna np. właściciel firmy, organ spółki lub pracownik przewoźnika, która wykonuje czynności tylko w tzw. "kontekście własnym".
W tym stanie rzeczy dokonująca zgłoszenia działała w imieniu skarżącej, będącej przewoźnikiem towarów wrażliwych.
Zgodnie bowiem z przywołanym art. 12a ust. 1 ustawy SENT, wezwanie do przedstawienia środka transportu jest przesyłane wraz z numerem referencyjnym zgłoszenia do systemu SENT, zatem osoba dokonująca zgłoszenia (użytkownik rejestrujący zgłoszenie), która jednocześnie jest odbiorcą tego numeru referencyjnego, z mocy prawa, jest uprawniona do odbioru wezwania, które jest wysyłane jednocześnie z nadanym numerem referencyjnym. Oznacza to, że w tym zakresie nie jest konieczne dodatkowe upoważnienie czy też oświadczenie, poza tym, które składane jest podczas zgłoszenia.
Sąd zauważa przy tym, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jako profesjonalista w obrocie gospodarczym, jest zobowiązany do należytej staranności, która obejmuje znajomość obowiązujących przepisów prawa. Ponosi też ryzyko wykonania nałożonych na przewoźnika obowiązków przez osoby, którymi się posłużył. Nie jest zatem uzasadniony zarzut skarżącej, że osoba dokonująca zgłoszenia przewozu nie miała umocowania do odebrania wezwania do przedstawienia środka transportu wraz z towarem objętym przedmiotowym zgłoszeniem w celu przeprowadzenia kontroli. Za działania przedstawiciela przewoźnika, jakim niewątpliwie jest osoba zgłaszająca w imieniu przewoźnika przewozy do rejestru (która ponadto została przez samą spółkę zidentyfikowana jako jej pracownik), odpowiada bezpośrednio przewoźnik i to na nim spoczywa ciężar administracyjnej odpowiedzialności za ewentualne skutki podejmowanych przez nich działań podczas realizacji przewozu.
Spółka profesjonalny przewoźnik jest zobowiązana do rzetelnego wywiązywania się z zadań wynikających z ustawy, a odpowiedzialność z tego tytułu jest ustawowo przypisana – w tym przypadku – przewoźnikowi.
W ocenie Sądu, akta administracyjne nie pozostawiają wątpliwości, że w sprawie prawidłowo wygenerowano zgłoszenie zawierające wezwanie skierowane do przewoźnika, na podstawie art. 12a ust. 3 ustawy o SENT, do przedstawienia środka transportu w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanego najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli. Ze zgłoszenia wynika, że miejscem odbioru towaru były L(2) w N. Spółka zaś, została pouczona o obowiązku powiadomienia Naczelnika UCS o planowanej dacie i godzinie dostarczenia towaru lub miejsca zakończenia przewozu pod podanym w wezwaniu nr telefonu.
Wobec zatem jednoznacznego brzmienia art. 12a ust. 1 ustawy SENT i konstrukcji formularza zgłoszenia - nie ma potrzeby poszukiwania odrębnych podstaw prawnych do legitymizowania osoby dokonującej zgłoszenia także do odebrania ww. wezwania. Automatyczność procesu rejestracji zgłoszenia, nadawania numeru referencyjnego i informowania o tym numerze wraz z wezwaniem, przesądza o tym, że pracownik uprawniony do zgłoszenia przewozu do rejestru jest uprawniony do odebrania numeru referencyjnego i wezwania. Zawężenie zakresu upoważnienia do zgłoszenia w sposób rozumiany przez skarżącą skutkować by musiał wykluczeniem uprawnienia do odebrania numeru referencyjnego. Taka interpretacja byłaby sprzeczna z celem i sensem regulacji.
Dodać przy tym należy, że zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy SENT, przesłanie, uzupełnienie i aktualizacja zgłoszenia przez przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika pociągają za sobą skutki dla reprezentowanego.
Przepisy ustawy o SENT zawierają autonomiczne przepisy regulujące kontrolę przewozu towarów. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2, kontrola przewozu polega na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie odpowiednio zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym, czemu służy m.in. wezwanie do przedstawienia środka transportu wraz z towarem wystosowane na podstawie art. 12 ust. 1 i 3 ustawy.
W stanie faktycznym sprawy, tj. wobec nieprzedstawienia do środka transportu wraz z towarem objętego zgłoszeniem w celu przeprowadzenia kontroli, przewoźnik mimo skutecznego wezwania nie wykonał obowiązku i tym samym uniemożliwił przeprowadzenie kontroli, co ma znaczenie z perspektywy celu ustawy SENT. Cel ten reguluje art. 1 ustawy SENT przez wskazanie, że ustawa ta określa zasady monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów i obrotu paliwami opałowymi, obowiązki podmiotów uczestniczących w takim przewozie i podmiotów dokonujących obrotu oraz odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z przewozem i obrotem. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona na celu chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów.
Ma stanowić narzędzie do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu paliwami płynnymi, alkoholem całkowicie skażonym oraz suszem tytoniowym, bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków, dokonujących wyłudzeń niezapłaconych podatków Stanowi kolejne narzędzie do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu paliwami płynnymi, alkoholem całkowicie skażonym oraz suszem tytoniowym, bez odprowadzania do budżetu państwa należnych podatków, dokonujących wyłudzeń niezapłaconych podatków, jak również dokonujących obrotu bez stosowania warunków przewidzianych w przepisach prawa (działania jako skład podatkowy, zarejestrowany odbiorca, pośredniczący podmiot tytoniowy itp.). Ustawa SENT stanowi w części regulację komplementarną dla tzw. pakietu paliwowego przyjętego ustawą z dnia 7 lipca 2016 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1052).
Dodatkowo stanowi regulację subsydiarną dla całego systemu podatkowego. Ma też na celu wprowadzenie zmian prawnych w obszarach, w których stwierdza się najwięcej nieprawidłowości podatkowych, dotyczących w szczególności wyłudzania i niepłacenia podatku od towarów i usług czy uszczupleń w podatku akcyzowym. Nowe rozwiązania prawne mają wspomóc podjęte już działania związane z efektywnym gromadzeniem podatków i innych opłat w celu ich późniejszej redystrybucji. Niezapłacone podatki powodują uszczuplenie wpływów do budżetu państwa i pośrednio nadmiernie obciążają uczciwych podatników.
Dodatkowo skuteczny pobór podatków wyrównuje warunki prowadzenia działalności gospodarczej i istotnie wpływa na zmniejszenie poziomu zakłóceń gospodarczych. Trzeba też podkreślić, co zostało również wyeksponowane w uzasadnieniu projektu ustawy SENT, że problem występowania "szarej strefy" na rynku paliwowym UE został zidentyfikowany w 2012 r., m.in. w rezultacie zleconego przez Komisję Europejską badania, którego wynik zawiera dokument: pt. "Study to quantify and analyse the VAT Gap in the EU Member States, 2015 Report", W stosunku do Polski ustalono, że również "zmaga się" z poborem podatku od towarów i usług, który winien być zgodny z tempem rozwoju ekonomicznego, a luka podatkowa w tym podatku wzrosła do 27%. Po analizie zgromadzonych danych i przypadków, w tym stwierdzonych próbach poszukiwania przez podatników luk w systemie podatkowym, oprócz uchwalonych zmian przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, wejściu w 2016 r. w życie "pakietu paliwowego" i "pakietu energetycznego" oraz zmian m.in. przepisów podatkowych, np. ustawy o podatku od towarów i usług, przyjęto, że dla dalszego uszczelniania systemu podatkowego niezbędne jest wdrożenie nowych rozwiązań polegających na monitorowaniu i kontroli przewozu drogowego towarów, w szczególności towarów wrażliwych dla dochodów budżetu państwa (Sejm VIII kadencji, druk nr 1244).
Skutki naruszenia art. 12a ust. 3 ustawy SENT określa art. 22 ust. 1 pkt 3) ustawy SENT, zgodnie z którym w przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 i 4 oraz art. 15 ust. 3 na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20 000 zł. Ustalona w art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT jest proporcjonalna w kontekście celu ustawy, charakteru i wagi naruszenia obowiązku z art. 12a ust. 3 ustawy SENT. Uniemożliwione zostało bowiem podjęcie kontroli przewozu, co ma znaczenie dla następczych kontroli dotyczących obrotu i rozliczenia podatku od towarów i usług. Jej wyniki mogłyby być wykorzystywane w postępowaniach podatkowych, kontroli podatkowej czy celno-skarbowej m.in. dla ustalenia stanu faktycznego danej sprawy (obrotu).
Przedstawione przez spółkę w piśmie procesowym argumenty na poparcie nieskuteczności przedmiotowego wezwania, są nietrafne. Wezwanie to nie może być w ogóle oceniane przez pryzmat przepisów procesowych (art. 159 Ordynacji podatkowej) regulujących postepowanie podatkowe. Wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze – stanowi odrębną kompletną regulację w ustawie o SENT (art. 12a ust. 1 ustawy SENT). Regulacja ta nie może być oderwana od powodów i celu, któremu służy. Powodem wezwania jest wcześniejsza analiza danych w rejestrze, w wyniku której stwierdzono, że przewóz towarów wskazany w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem. Wyniki te wymagają szybkiego i sprawnego działania organów powołanych do monitorowania przewozu towarów wrażliwych.
Wezwanie jest narzędziem – jednym z podstawowych – realizowania celu ustawy SENT. Ustawodawca dążąc do zapewnienia realizacji celu ustawy SENT powiązał to wezwanie ze zgłoszeniem, stanowiącym szybką i skuteczną ścieżkę przekazywania informacji pomiędzy organem a podmiotem zobowiązanym do stosowania ustawy SENT. Wszystkie dane identyfikujące i sposób doręczenia zostały przez ustawodawcę przewidziane w przepisie art. 12a ustawy SENT oraz przepisach wykonawczych do niej poprzez powiązanie ze zgłoszeniem do rejestru.
Zagadnienie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej i jego rozstrzygnięcie w zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jako prawidłowe. Żaden z przypadków stanowiących podstawę odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej - wskazanych w art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT - nie zaistniał w sprawie, co organ należycie ustalił, ocenił i uzasadnił. Skarżąca została wezwana do przedstawienia i udokumentowania okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej i w tym zakresie nie przedstawiła żadnych argumentów ani dowodów.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.