Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. i W. K. (dalej: strony, strony skarżące) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ II instancji, organ odwoławczy) z 22 lipca 2021 r., nr 0201-IEE2.711.117.2021.2.IW utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Oleśnicy (dalej: NUS, organ I instancji) z 7 czerwca 2021 r. nr 0216-SEE.711.1.3.2021.OR o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.
Z akt sprawy wynika, że NUS prowadzi wobec stron postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 19 marca 2015 r. o numerach [...] oraz [...], wystawionych przez wierzyciela - Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Organ egzekucyjny 2 grudnia 2020 r. zastosował środek egzekucyjny w postaci egzekucji z rachunków bankowych prowadzonych przez B. S.A. Zawiadomienie z 2 grudnia 2020 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego nr [...] zostało doręczone stronom 18 grudnia 2020 r.
Strony pismem z 31 grudnia 2020 r. (nadanym za pośrednictwem operatora pocztowego 2 stycznia 2021 r.) złożyły skargę na czynność egzekucyjną wskazując min., że "należność główna, na którą opiewa tytuł egzekucyjny, jest niezgodna z prawdą".
NUS postanowieniem z dnia z 4 marca 2021 r. nr 0216-SEE. 711.1.2.2021.OR oddalił skargę, wskazując na prawidłowe zastosowanie przepisów.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia DIAS postanowieniem z 4 maja 2021 r. nr 0201-IEE2.711.67.2021.2.JB uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Jak wyjaśnił w kwestionowanym rozstrzygnięciu błędnie oceniono dochowanie terminu do złożenia środka zaskarżenia. Motywując swoje stanowisko organ odwoławczy wyjaśnił, że 30 lipca 2020 r. weszły w życie przepisy ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070, dalej: "ustawa nowelizująca"), które zmieniły przepisy związane z egzekucją, w tym z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz rozpatrywania skargi na czynności egzekucyjne. Stosownie do art. 13 ust. 2 ustawy nowelizującej do egzekucji m.in. z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego wszczętych po wejściu w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), w nowym brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r. Ponadto, zgodnie z art. 13 ust. 5 ustawy nowelizującej do skargi na czynność egzekucyjną dokonaną w egzekucji, o której mowa w ust. 2, stosuje się przepisy u.p.e.a, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, tj. także w nowym brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r. Stąd organ II instancji wyjaśnił stronom, że pomimo postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, to skarżone zajęcie rachunku bankowego z 2 grudnia 2020 r. dokonane zostało po wejściu w życie ustawy zmieniającej.
Dlatego zastosowanie mają przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r. W konsekwencji tego DIAS uznał, że organ I instancji zastosował niewłaściwy przepis w zakresie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną.
Kolejnym postanowieniem z 7 czerwca 2021 r. nr 0216-SEE.711.1.3.2021.OR, NUS stwierdził uchybienie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną dokonaną 2 grudnia 2020 r. Organ I instancji stwierdził, że pismo stanowiące skargę na czynności egzekucyjne zostało wniesione za pośrednictwem poczty w dniu 2 stycznia 2020 r. z uchybieniem terminu wynikającego z art. 54 § 3 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r. Zgodnie z powołanym przepisem skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej.
W zażaleniu na powyższe postanowienie strony zarzuciły, że skarga została złożona w terminie, który wyznaczył organ I instancji.
Po rozpoznaniu zażalenia DIAS postanowieniem z 22 lipca 2021 r., nr 0201-IEE2.711.117.2021.2.IW utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy powtórzył wcześniej zaprezentowaną analizę stanu prawnego, według którego należało rozpatrywać przedmiotową skargę. Wskazał że termin do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną wynosi 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, zgodnie z art. 54 § 3 u.p.e.a. - w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r. W sprawie termin do wniesienia skargi biegł od 18 grudnia 2020 r., tj. od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego oraz upłynął 27 grudnia 2020 r. z kolei skargę nadano w placówce pocztowej 2 stycznia 2021 r., czyli 7 - dniowy termin został bezsprzecznie przekroczony. Organ II instancji stwierdził ponadto że czynność egzekucyjna zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego została dokonana zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa.
Zauważył również, że zawiadomienie o zajęciu zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 u.p.e.a., zostało dokonane na aktualnym druku, w którym organ egzekucyjny zawarł prawidłowe pouczenie dotyczące 7-dniowego terminu na złożenie skargi na czynność egzekucyjną.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu strony zarzuciły, że organ I instancji podał im błędny termin na wniesienie skargi (14 dni).
W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna (postanowienie) podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli Sądu było w niniejszej sprawie postanowienie DIAS z 22 lipca 2021 r., utrzymujące w mocy postanowienie NUS z 7 czerwca 2021 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone opisanymi wyżej postanowieniem DIAS z 4 maja 2021 r. oraz postanowieniem NUS z 4 marca 2021 r.
Sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia (a także poprzedzających go rozstrzygnięć) przez pryzmat ww. kryteriów stwierdził kwalifikowane naruszenia prawa procesowego.
W pierwszej kolejności należy jednak wskazać, że DIAS w wydanych rozstrzygnięciach prawidłowo określił wpływ na uwarunkowania prawne niniejszej sprawy powołanych wcześniej przepisów art. 13 ust. 2 oraz 5 ustawy nowelizującej. Konsekwentnie, w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym po dniu 30 lipca 2020 r. Dlatego Sąd również w pełni podziela stanowisko organu II instancji, że w niniejszej sprawie termin do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną wynosi 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 54 § 2 u.p.e.a.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że strony skarżące nie dochowały ww. 7 dniowego terminu do dokonania czynności procesowej wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Zresztą jest to okoliczność, której same strony nie kwestionują. W skardze zarzuciły bowiem, że organ egzekucyjny podał im nieprawidłowy 14 dniowy termin do dokonania tej czynności.
Organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu argumentował, że zawiadomienie o zajęciu z 2 grudnia 2020 r. zawiera wszystkie elementy określone w art. 67 u.p.e.a., zostało dokonane na aktualnym druku, w którym organ egzekucyjny zawarł prawidłowe pouczenie dotyczące 7-dniowego terminu na złożenie skargi na czynność egzekucyjną.
Takie stanowisko DIAS nie znajduje pokrycia w treści wystosowanego zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego z 2 grudnia 2020 r. Otóż zawierało ono pouczenie o następującej treści ("POUCZENIE DLA ZOBOWIĄZANEGO"):
"Zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną. Skargę wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności (art. 54 ustawy). Skarga nie zastępuje innych środków zaskarżenia przewidzianych w ustawie. W przypadku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego sporządzonego w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym: 1. do dnia 29 lipca 2020 r. skargę wnosi się nie później niż w terminie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu niniejszego zawiadomienia;
2. po dniu 29 lipca 2020 r.: – skargę wnosi się nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu niniejszego zawiadomienia, – podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej, – skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie."
Treść ww. pouczenia mogła zatem budzić istotne wątpliwości interpretacyjne dla zobowiązanego. NUS podał w nim bowiem dwa różne terminy do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną: w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym do dnia 29 lipca 2020 r. - 14 dni oraz w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym po dniu 29 lipca 2020 r. - 7 dni.
Oznacza to, że strony skarżące, których postępowanie egzekucyjne – jak wynika z przekazanych akt - niewątpliwie zostało wszczęte do dnia 29 lipca 2020 r. mogły działać w błędnym przekonaniu – wynikającym z treści przekazanego pouczenia – że termin do dokonania ww. czynności procesowej wynosi 14 dni a nie 7 dni, zgodnie z art. 54 § 3 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r.
Dalej należy wreszcie wskazać, że w okresie biegu terminu do złożenia skargi na wspomnianą czynność egzekucyjną obowiązywał 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z późn. zm., dalej: "ustawa COVID-19") określający obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu przewidzianego przepisami prawa administracyjnego. W przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust.1 pkt 1). W powyższym zawiadomieniu organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust.2).
W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust.3).
Sąd podkreśla przy tym, że powołany przepis ustawy COVID-19 wszedł w życie w dniu 16 grudnia 2020 r., a więc jeszcze przed doręczeniem stronom skarżącym w dniu 18 grudnia 2020 r. zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego z 2 grudnia 2020 r., a więc bez wątpienia znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. Doszło bowiem do uchybienia terminu, od zachowania którego jest uzależnione udzielenie stronom ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, co stanowi przesłankę zawiadomienia strony postępowania przewidzianą w art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19.
Stąd zarówno zaskarżone postanowienie DIAS z 22 lipca 2021 r. a także wszystkie poprzedzające je rozstrzygnięcia okazały się procesowo wadliwe. Organy nie dostrzegły, że strony skarżące podjęły czynność procesową – wniesienie skargi na czynność egzekucyjną działając w sytuacji błędnego pouczenia przez organ egzekucyjny co do terminu jej dochowania. Ponadto nie zostały poinformowane o dobrodziejstwie art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 1 ustawy COVID-19, który znajduje zastosowanie również na płaszczyźnie postępowania egzekucyjnego
Uwzględniając zaprezentowane wyżej stanowisko Sądu, rozpoznając ponownie sprawę NUS zawiadomi strony skarżące o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wyznaczy przewidziany prawem termin do wystąpienia o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie DIAS z 22 lipca 2021 r., a także poprzedzające je postanowienie NUS z 7 czerwca 2021 r., jak i postanowienie DIAS z 4 maja 2021 r. oraz poprzedzające je postanowienie NUS z 4 marca 2021 r.
Skarga rozpoznana została przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a.