Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] skarżący złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której domagali się "unieważnienia" decyzji K W M O w L z dnia [...], powołując jako podstawę prawną przepisy art. 156 - 158 kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto skarżący wnieśli o zasądzenie odszkodowania i zadośćuczynienia w wysokości [...] zł
W odpowiedzi na skargę K W P we W wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej z uwagi na niewyczerpanie przez skarżących administracyjnego toku instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
W świetle natomiast do art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę na wymienione wyżej działania organów administracji publicznej, można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji K W M O w L z dnia [...], o wydaniu im paszportów z prawem jednokrotnego przekroczenia granicy RP, na mocy art. 156 – 158 kodeksu postępowania administracyjnego.
W myśl art. 157 § 1 i § 2 k.p.a. właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
Podkreślić przy tym należy, że właściwość rzeczową organu do stwierdzenia nieważności decyzji ocenia się według przepisów prawa materialnego, które stanowiły podstawę ustalenia właściwości organu przy wydawaniu weryfikowanej decyzji. W razie zmian w strukturze administracji publicznej ustala się najpierw organ, na który przeszła właściwość w danych sprawach, a dopiero potem określa się organ wyższego stopnia (por. postanowienie NSA w Warszawie z 2 sierpnia 2007 r., I OW 32/07, LEX 375525).
W aktualnym stanie prawnym organem właściwym w sprawach paszportowych jest wojewoda (art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych, Dz. U. Nr 143, poz. 1027 ze zm.), który kompetencje w tym zakresie przejął już na mocy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach (Dz. U. z 1991 r., Nr 2, poz. 5 ze zm.), która z kolei zastąpiła ustawę z dnia 17 czerwca 1959 r. o paszportach (Dz. U. z 1967 r. Nr 17, poz. 81 ze zm.) przewidującą uprzednio w tym zakresie kompetencję komendanta wojewódzkiego. Zgodnie z art.
42. ust. 3 obecnie obowiązującej ustawy o dokumentach paszportowych organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do wojewodów i konsulów, w zakresie wskazanym w ustawie, a dotyczącym paszportów i paszportów tymczasowych jest Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Dopiero decyzje wydane przez właściwe organy po wyczerpaniu dwuinstancyjnego trybu administracyjnego mogą być przedmiotem rozpoznawania przez sąd administracyjny w razie wniesienia skargi na takie decyzje. W niniejszej zaś sprawie skarżący wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę, w której domagali się stwierdzenia nieważności decyzji K W, nie wyczerpali administracyjnego toku instancji, przez złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji do właściwego organu oraz następnie środka zaskarżenia. W konsekwencji niespełnienia tego niezbędnego warunku skutecznego wniesienia skargi, skarga – jako przedwczesna – podlegała odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., stanowiącego, że sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
Sąd administracyjny nie jest także właściwy do rozstrzygania o roszczeniach osób za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, albowiem tego rodzaju sprawy nie mają charakteru administracyjnego, lecz cywilny, a te są przedmiotem rozpoznawania przez sądy powszechne zgodnie z art. 2 kodeksu postępowania cywilnego.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.