Uzasadnienie
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. - wskutek zgłoszenia dokonanego w dniu 4.07.2003 r. przez skarżącego Z. W. - wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Ustalono, że skarżący pracował od 1964 do 1992 r. w tym w okresie od kwietnia 1988 r. do sierpnia 1992 r. jako starszy specjalista do spraw suszarnictwa - w warunkach narażenia na ponadnormatywny hałas.
W orzeczeniu lekarskim z dnia 9.03.2004 r. wydanym przez D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. stwierdzono - po wykonaniu badań laryngologicznych, w tym audiologicznych - brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u Z. W. Podano, że rozpoznane u skarżącego ubytki słuchu typu mieszanego nie spełniają klinicznych kryteriów zawodowego uszkodzenia słuchu, ponieważ nie są ubytkami słuchu typu ślimakowego i w konsekwencji nie mogą być uznane za następstwo pracy zawodowej.
Ponowna diagnostyka audiologiczna wykonana w trybie odwoławczym w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. wykazała obustronny niedosłuch typu mieszanego - dla ucha prawego 72 dB, dla ucha lewego 78 dB. Stwierdzono, że nietypowy przebieg krzywych powietrznych w audiometrii tonalnej, a także charakter stwierdzonego niedosłuchu - mieszany (a więc niecharakterystyczny dla skutków klinicznych działania hałasu w warunkach przewlekłej ekspozycji zawodowej) oraz krótki, zaledwie 4-letni, okres narażenia zawodowego na ponadnormatywny hałas, ponadto brak danych o stanie narządu słuchu pacjenta pod koniec zatrudnienia w narażeniu na hałas lub krótko po jego ustaniu nie upoważniają do rozpoznania u badanego obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. decyzją z dnia [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u Z. W., powołując się na wskazane wyżej orzeczenia lekarskie oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115).
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o ponowne przeprowadzenie badań lekarskich wskazując, że stan jego zdrowia i całkowity ubytek słuchu został spowodowany bardzo złymi warunkami pracy.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem Z. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu domagając się uchylenia decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. oraz skierowania na specjalistyczne badania słuch do Akademii Medycznej we W. Do skargi Z. W. dołączył dokumentację lekarską – kartę porady specjalistycznej z dnia 7.01.2004 r. i karty konsultacji z lekarzem z dnia 10.11.2004 r. i 6.01.2005 r. zawierające opinię, zgodnie z którą ubytek słuchu skarżącego jest związany z wcześniej wykonywanym zawodem.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zwanej dalej p.s.a. – sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, co oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy).
W ocenie Sądu kontrolowana decyzja nie uchybia prawu w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu sta skarga i zawarte w niej wnioski nie mogły zostać uwzględnione.
Na wstępie wyjaśnić trzeba, iż kluczowe znaczenie dla postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego - zgodne z przepisami proceduralnymi - tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Wskazać przy tym należy, iż konieczne w sprawie ustalenia dotyczyć muszą faktów prawotwórczych, a więc mających wpływ na załatwienie sprawy, a zatem chodzi o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej.
Ponieważ przedmiotowe postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej rozpoczęte zostało z chwilą zgłoszenia dokonanego przez skarżącego 4.07.2003 r. (niesporne) - zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115). Akt ten wszedł bowiem w życie z dniem 2.09.2002 r. W myśl § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym".
Zgodnie zaś z ust.2 powyższego paragrafu zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika, zwanego dalej "pracownikiem", w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych.
W świetle powyższego w sprawie, przedmiotem której jest stwierdzenie choroby zawodowej, ustalenia - celem załatwienia sprawy - wymagało zatem:
- - po pierwsze - czy u skarżącego występuje schorzenie mieszczące się w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do w/w rozporządzenia,
- - po drugie - czy choroba zawodowa spowodowana została (bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem) działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym".
Ustalenia wymaga nadto - w przypadku byłego pracownika, jak w niniejszej sprawie - czy zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie nastąpiło nie później niż w okresie określonym w wykazie chorób zawodowych; wskazać przy tym należy, iż w przypadku ubytku słuchu okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego wynosi 2 lata.
Jak wyżej powiedziano ustalenia stanu faktycznego w powyższym, istotnym dla sprawy zakresie poczynione muszą być zgodnie z przepisami prawa procesowego. Po myśli art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego, wyrażającego m.in. zasadę prawdy obiektywnej, organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym celu, stosownie do wymogów określonych przepisem art.77§1 kpa, organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowody. Ocena tak zebranego materiału powinna być dokonana w granicach prawem przewidzianej swobody. Art.80 kpa, wyrażający zasadę swobodnej oceny dowodów, obliguje przy tym organ administracyjny do przedstawienia poddającej się kontroli oceny dowodów ze wskazaniem (w uzasadnieniu rozstrzygnięcia - art.107 §1 i §3 kpa), jakie fakty uznał za udowodnione, dowodów, na jakich się oparł w tym zakresie, przyczyn, dla których dowodom tym dał wiarę.
Zgodnie z przepisem § 5 ust.1 aktu wykonawczego właściwym do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych wymienionych w ust. 2 i 3.
W myśl § 8 ust.1 rozporządzenia właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, (...) oraz oceny narażenia zawodowego pracownika.
Taki tryb ustalania istnienia pierwszej z w/w przesłanek tj. choroby zawodowej, mieszczącej się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia jednakże organu orzekającego z obowiązku ustalania prawdy obiektywnej. Za aktualny w obowiązującym stanie prawnym uznać należy pogląd, iż wymóg orzeczenia przez właściwe jednostki służby zdrowia o chorobie zawodowej nie oznacza związania tym orzeczeniem organu administracyjnego, orzekającego w sprawie. Wskazane orzeczenie lekarskie, dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, jest jedynie opinią w rozumieniu art.84§1 kpa. Trafna jest teza, że bez tego orzeczenia lekarskiego/opinii, bądź sprzecznie z tego typu dowodem, organ administracji nie może we własnym zakresie dokonywać rozpoznania choroby zawodowej ani nie może ustalać czy rozpoznane schorzenie mieści się w powoływanym wykazie. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu z obowiązku dokonania oceny tej opinii, jako jednego z dowodów w sprawie, w granicach zakreślonych powołanym wyżej art.80 kpa.
Zasadne jest stwierdzenie, że opinia powinna, aby organ administracji mógł się na niej skutecznie oprzeć, zawierać przekonywujące uzasadnienie. Powyższe potwierdza treść ust.2 § 8, zgodnie z którym jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy administracyjne obu instancji nie uchybiły przedstawionym wyżej wymogom proceduralnym.
Poza sporem w sprawie było, że skarżący pracował w narażeniu na hałas, rozpoznano u niego ubytki słuchu. Wskazać jednak należy, iż ubytek słuchu, zgodnie z załącznikiem do powoływanego rozporządzenia zalicza się do chorób zawodowych (poz.21), gdy jest to obustronny trwały ubytek słuchu typu ślimakowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości, co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3.
Jak wynika z orzeczenia lekarskiego wydanego przez lekarzy Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. podwyższenie progu słuchu u skarżącego wynosi w uchy lepiej słyszącym 72 dB (ucho lewe). Stwierdzono jednak, że niedosłuch ma charakter mieszany, który nie upoważnia do rozpoznania ubytku typu ślimakowego. Uznać należy, iż zakres przeprowadzonych badań (wskazanych w karcie wypisowej IMPiZŚ w S.) oraz uzasadnienie orzeczenia tej jednostki medycznej dawały organowi orzekającemu podstawę do uznania orzeczenia za wiarygodne, w granicach prawem przyznanej swobody oceny dowodów.
Godzi się podnieść, że brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej lekarze specjaliści medycyny pracy upatrywali też w krótkim okresie narażenia zawodowego - co znajduje oparcie w przepisem § 2 ust.3 rozporządzenia, nakazującym przy ocenie narażenia zawodowego uwzględnianie czasu tego narażenia.
W tych okolicznościach nie tylko schorzenie (niedosłuch) stwierdzone u skarżącego nie odpowiada opisowi choroby zawodowej umieszczonej pod poz.21 wykazu chorób zawodowych, ale i - dodatkowo - okres narażenia nie daje możliwości stwierdzenia w sposób bezsporny lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym".
Skargi nie uzasadniają także przedstawione przez skarżącego wyniki badań wyniki badań z 2003 r. oraz karta porady specjalistycznej i konsultacja lekarza specjalisty z 2004 r. Ta dokumentacja medyczna nie pochodzi od jednostek uprawnionych i jako taka nie może mieć decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Nadto stwierdza w sposób lakoniczny i skrótowy, że ubytek słuchu u skarżącego ma charakter ślimakowy i pozostaje w związku z wykonywanym zawodem. Nie podważa zatem prawidłowości i rzetelności należycie uzasadnionymi orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez jednostki uprawnione do rozpoznawania chorób zawodowych.
Wskazać też trzeba, że badania zostały wykonane po upływie prawie 11 lat od zakończenia narażenia zawodowego i w konsekwencji trudno ocenić, czy rzeczywiście ubytek słuchu typu ślimakowego powstał w związku z zatrudnieniem w latach 1988-1992 tym bardziej, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. wymaga, by udokumentowane objawy chorobowe, upoważniające do stwierdzenia choroby zawodowej wystąpiły w okresie 2 lat od zakończenia narażenia zawodowego, (jeżeli zgłoszenie podejrzenia i rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika nie nastąpiło w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym). W rozważanej sprawie skarżący zakończył pracę w warunkach narażenia zawodowego w dniu 31 sierpnia 1992 r. o podejrzenie choroby zawodowej w Powiatowej Stacji Sanitarno Epidemiologicznej w O. zgłosił dopiero w dniu 4 lipca 2003 r., czyli po upływie prawie 11 lat od zakończenia udokumentowanego okresu narażenia na ponadnormatywny hałas.
W konsekwencji brak jakiejkolwiek dokumentacji medycznej pochodzącej z okresu bezpośrednio po zakończeniu pracy w warunkach narażenia zawodowego, czyni niemożliwym w sposób bezsporny czy wysoce prawdopodobny ustalenie rzeczywistych przyczyn niedosłuchu u skarżącego.
Z tych wszystkich względów, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwzględnieniem art. 119 pkt. 2 i art. 120 powołanej ustawy, orzeczono jak w sentencji wyroku.