Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2012 r., wydanym przez referendarza sądowego, odmówiono stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Pismem z dnia [...] r. strona skarżąca złożyła sprzeciw od tego postanowienia.
We wniosku o prawo pomocy, złożonym na skutek wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł, strona skarżąca podała, że nie może spieniężyć żadnego ze składników swojego majątku, gdyż wszystkie są w całości zajęte równocześnie przez komornika skarbowego i sądowego, na dowód czego dołączono zawiadomienia o zajęciu. Ponadto strona wskazała, że kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych – [...] zł, z kolei wartość zysku za ostatni rok obrotowy – [...] zł. Saldo rachunku bankowego strony na dzień [...] r. wynosiło (-)[...] zł. Z dołączonych do akt sprawy dokumentów wynika dodatkowo, że w [...] r. strona skarżąca poniosła stratę w kwocie [...] zł (przy przychodach w kwocie [...] zł), w [...] r. uzyskała dochód w kwocie [...] zł (przy przychodach w kwocie [...] zł), w pierwszych trzech kwartałach [...] r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...] zł, nabyła przy tym towary i usługi o wartości odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...] zł, na dzień [...] r. posiadała rzeczowe aktywa trwałe o wartości [...] zł i aktywa obrotowe o wartości [...] zł, w tym środki pieniężne i inne aktywa pieniężne w kwocie [...] zł. Strona skarżąca wskazała także, że na Policji i w Prokuraturze toczą się dwa postępowania mające na celu odzyskanie należności od kontrahentów. Podkreślono również, że zaległość podatkowa wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego wynosiła na dzień [...] r. – [...] zł.
W sprzeciwie strona skarżąca jeszcze raz podkreśliła, że wszystkie transakcje realizowane są z materiałów powierzonych, nie będących jej własnością oraz w ramach wzajemnych kompensat. Dodatkowo podniesiono, że skarżący od wielu lat zmaga się z zajęciami egzekucyjnymi uniemożliwiającymi stronie skarżącej normalne funkcjonowanie w życiu gospodarczym. Ponadto strona skarżąca wskazała, że nie miała możliwości poczynienia w poprzednich latach oszczędności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że sprawę o przyznanie prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i że będzie ona rozpatrywana ponownie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako sąd pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 243 p.p.s.a., stronie, na jej wniosek, może być przyznane prawo pomocy. W myśl art. 245 tej samej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej następuje: w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 p.p.s.a.).
Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Podkreślić także trzeba, że koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne, związane z prowadzoną działalnością.
W ocenie Sądu przedstawiona przez Spółkę jej sytuacja finansowa nie uzasadnia przyjęcia, że nie jest ona w stanie ponieść ciążących na niej kosztów sądowych. Przede wszystkim podkreślić należy, że w poprzednim okresie rozliczeniowym Spółka osiągnęła dochód w wysokości ponad [...] zł (przy przychodach w kwocie [...] zł) i to mimo prowadzonego w stosunku do niej postępowania egzekucyjnego.
Zauważyć także należy, że w sprawie nie może mieć decydującego znaczenia ujemny wynik działalności gospodarczej Spółki w [...] r., jako że uczestniczenie w obrocie gospodarczym nie zakłada uzyskiwania dodatniego wyniku finansowego w każdym okresie rozliczeniowym. Z kolei wynikające z deklaracji VAT wartości transakcji przeprowadzanych przez spółkę pozwalają na przyjęcie, że jest ona obecnie w stanie wygospodarować kwoty konieczne do opłacenia kosztów sądowych. Istotne – w ocenie Sądu – jest także to, że Spółka prowadzi regularną działalność gospodarczą, o czym świadczą uzyskiwane przychody i ich wartość.
Zaznaczyć także trzeba, że dla przyjęcia istnienia w ramach spółki możliwości płatniczych nie ma znaczenia fakt realizacji przez nią transakcji z kontrahentami w formie kompensat. W ramach kompensat spółka może bowiem zdecydować o uiszczeniu w jej imieniu kwot ciążących na niej kosztów sądowych.
W świetle dotychczasowych uwag, nie można uznać także stanu konta na rachunku bankowym jako dowodu świadczącego o braku środków, zwłaszcza, że rozliczenia zobowiązań następują w formie bezgotówkowej.
W tym stanie rzeczy przyjąć należało, że strona skarżąca nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., podstaw do przyznania jej prawa pomocy. W konsekwencji, Sąd – na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a w związku z art. 260 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.