Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] r. skarżący wniósł skargę na opisaną w osnowie niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego.
W piśmie z dnia [...] r. skarżący wniósł dodatkowo "wniosek o wstrzymania wykonania decyzji". Szczegółowo uzasadniając wniosek podniósł, że konsekwencje egzekucji kwoty [...] zł (plus odsetki) będą nieodwracalne, a późniejszy zwrot tej kwoty może nie przywrócić stanu sprzed egzekucji. Skarżący podniósł, że produkcja rolna wymaga ciągłych nakładów finansowych, gdyż prowadzonej przez niego działalności nie można wykonywać bez wydatków na paliwo, ubezpieczenie, przeglądy techniczne maszyn, zakupów środków do produkcji. Egzekucja kary pozbawi skarżącego – w jego ocenie – płynności finansowej i uniemożliwi pokrywanie bieżących, niezbędnych wydatków związanych z prowadzoną działalnością (podatek rolny, KRUS, czynsz dzierżawny). Taka sytuacja może w konsekwencji doprowadzić do konieczności zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, co będzie stanowiło trudny do odwrócenia skutek w formie zerwania umowy dzierżawy, zlicytowania sprzętu i niedotrzymania 5 – letniego terminu programów rolnośrodowiskowych, co z kolei spowoduje konieczność zwrotu dotacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej jako p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W myśl natomiast art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa wyłącza wstrzymanie ich wykonania.
Z treści cytowanego przepisu wynika, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma charakter wyjątkowy i może nastąpić tylko na wniosek strony skarżącej, w którym uprawdopodobni istnienie przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 powołanej ustawy. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo: wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Inicjatywa zaś do wykazania okoliczności potwierdzających istnienie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji przysługuje stronie skarżącej (por. postanowienie NSA ż dnia 18 czerwca 2004 roku, FZ 138/04, nie publ.).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że wniosek strony skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Strona skarżąca szczegółowo uzasadniła, dlaczego w jej ocenie, w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jako okoliczności uprawdopodabniające przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. podała w szczególności, że konsekwencje egzekucji kwoty [...] zł (plus odsetki) będą nieodwracalne, a późniejszy zwrot tej kwoty może nie przywrócić stanu sprzed egzekucji. Produkcja rolna wymaga bowiem ciągłych nakładów finansowych, gdyż prowadzonej przez skarżącego działalności nie można wykonywać bez wydatków na paliwo, ubezpieczenie, przeglądy techniczne maszyn, zakupów środków do produkcji. Egzekucja kary pozbawi skarżącego płynności finansowej i uniemożliwi pokrywanie bieżących, niezbędnych wydatków związanych z prowadzoną działalnością (podatek rolny, KRUS, czynsz dzierżawny).
Taka sytuacja doprowadzi do konieczności zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, zerwania umowy dzierżawy, zlicytowania sprzętu i niedotrzymania 5 – letniego terminu programów rolnośrodowiskowych, co spowoduje konieczność zwrotu dotacji. Przedstawiona zaś przez skarżącego sytuacja finansowa znalazła potwierdzenie w dokumentach (znanych sądowi z urzędu) a przedłożonych przez skarżącego przy okazji złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (patrz: postanowienie referendarza sądowego z dnia [...] r., k. 47 akt sądowych).
Mając na uwadze przedstawione we wniosku okoliczności, Sąd uznał, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 61 § 1 i 3 powołanej ustawy. Brak bowiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji mógłby narazić stronę skarżąca na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Na marginesie podkreślić nadto należy, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie jest uzależnione od zasadności samej skargi, a w szczególności nie zależy od dostrzeżenia przed Sąd w decyzji wady kwalifikowanej (w postaci rażącego naruszenia prawa). Rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji abstrahuje bowiem od ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej. Podejmowane jest na wstępnym etapie postępowania, gdy brak jest podstaw do wyrokowania o zasadności skargi. Ponadto wstrzymywanie wykonania aktu lub czynności upada w razie wydania przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, co świadczy o tym, że rozstrzygnięcia podejmowane w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonych aktów lub czynności mają charakter tymczasowy. Co do zasady, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach szczególnych, obowiązywanie ochrony tymczasowej ustaje z chwilą wydania orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji.
Orzeczeniami tymi będą zarówno wyroki, jak i postanowienia o odrzuceniu skargi lub umorzeniu postępowania. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji