Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu (dalej: wierzyciel, organ, ZUS) decyzją z 16 lipca 2018 r. (nr 470071DZPDK18/005194) – wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U z 2017 r., poz. 1778, dalej: u.s.u.s.) określił A. F. (dalej: skarżący) wysokość zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne za okres od listopada 2017 r. do marca 2018 r. w kwocie 1.426,72 zł oraz należne odsetki.
Decyzją z 26 lutego 2020 r. (nr UBS1/UE-D-55/2020) ZUS – na podstawie art. 83 ust. 1 u.s.u.s. oraz art. 11 ust. 3 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz. UE serii L nr 72 ze zm.) i po rozpoznaniu wniosku z 4 lipca 2018 r. – stwierdził, że skarżący podlega ustawodawstwu polskiemu w zakresie ubezpieczenia społecznego od 1 stycznia 2018 r. Skarżący – pismem z 13 października 2021 r. – wniósł do organu wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją, gdyż w jego ocenie, decyzja ta nie została mu prawidłowo doręczona. Po rozpoznaniu wniosku ZUS decyzją z 5 stycznia 2021 r. (nr UBS1/UE-D-8/2022) odmówił wznowienia postępowania.
Z pisma sporządzonego przez pracownika organu z 26 lipca 2022 r. wynika, że w zakresie decyzji wydanej przez ZUS z 29 września 2021 r. (nr UBS1/U-1410/2021) o podleganiu przez skarżącego, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą obowiązkowemu ubezpieczeniom od 1 stycznia 2018 r., toczy się postępowanie sądowe.
ZUS – jako wierzyciel wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych w dniu 12 kwietnia 2022 r. tytułów wykonawczych ([...] oraz [...]) obejmujących zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek zdrowotnych odpowiednio za okres od listopada 2017 r. do lutego 2018 r., oraz za miesiąc marzec 2018 r. Tytuły wykonawcze i zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego zostały doręczone skarżącemu 19 kwietnia 2022 r. Pismem z 21 kwietnia 2021 r. skarżący złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Zarzuty odnosiły się do nieistnienia obowiązku i braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 i 6 lit c ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz.U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm., dalej u.p.e.a.). W uzasadnieniu zarzutów skarżący wskazał, że postępowanie egzekucyjne jest przedwczesne, ponieważ nie doszło do prawomocnego zakończenia postępowania: w przedmiocie złożonego 13 października 2021 r. wniosku o wznowienie postępowania dotyczącego ustalenia właściwego ustawodawstwa za okres od 1 stycznia 2018 r. (decyzja z 26 lutego 2020 r.) oraz w sprawie określenia obowiązku podlegania ubezpieczeniom od 1 stycznia 2018 r. (decyzja z 29 września 2021 r.)
W ocenie skarżącego organ nie rozpatrzył wniosku z 13 października 2021 r. o wznowienie postępowania o ustalenie właściwego ustawodawstwa oraz nie doręczył decyzji z 26 lutego 2020 r. o ustalenie właściwego ustawodawstwa. Tym samym, zdaniem skarżącego, nie można uznać, że w spornym okresie był dłużnikiem ZUS, ponieważ nie zostało określone czy podlega ustawodawstwu polskiemu. Podkreślił również, że przed sądem toczy się postępowanie w sprawie odwołania od decyzji z 29 września 2021 r. ustalającej podleganie ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w Polsce.
W ocenie skarżącego niedopuszczalne i niezgodne z prawem jest ustalenie wysokości zadłużenia wobec ZUS oraz wszczynanie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego, ponieważ nie została prawomocnie rozstrzygnięta sprawa o ustalenie właściwego ustawodawstwa, a także obowiązek podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom..
Jednocześnie skarżący wskazał, że skoro prowadzone postępowanie egzekucyjne w sprawie jest przedwczesne, to nie można uznać, że roszczenie organu stało się wymagalne. Prowadzenie postępowania dotyczącego określenia wysokości zadłużenie wobec ZUS można zakwalifikować nie tylko, jako brak wymagalności obowiązku lecz po wydaniu korzystnego dla niego rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy – jako nieistnienie egzekwowanego obowiązku.
Końcowo podniósł, że dochodzone należności z tytułu składek za okres od 2017 r. zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 4 u.s.u.s. uległy przedawnieniu, z uwagi na upływ 5 letniego okresu liczonego od dnia, w którym stały się wymagalne.
Postanowieniem z 27 czerwca 2022 r. (nr 470300/71/158/2022-RED-POST-MZ) ZUS oddalił zarzuty skarżącego. W uzasadnieniu wskazał, że wszelka korespondencja do skarżącego kierowana była na adres: G. "ul. [...]", [...]-[...] G., który wskazuje w zarzutach z 27 kwietnia 2022 r.
Dalej organ podniósł, że na podstawie art. 83 ust. 1 oraz art. 32 u.s.u.s wydał 16 lipca 2018 r. decyzję (nr: 470071DZPDK18/005194) określającą wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2017 r. do marca 2018 r. Decyzja ta została 24 lipca 2018 r. skutecznie doręczona pełnoletniemu domownikowi. W oparciu o ww. decyzję 12 kwietnia 2022 r. wystawiono tytuły wykonawcze (nr [...], [...]) wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego w M. S.A. (od [...] do [...]). Organ wskazał, że tytuły wykonawcze i zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego zostały doręczone skarżącemu 19 kwietnia 2022 r., a pismo w sprawie zarzutów zostało nadane w polskiej placówce pocztowej 25 kwietnia 2022 r. (z zachowaniem 7 dniowego terminu). Dlatego też ZUS, postanowieniem z 10 maja 2022 r. (nr 470300/71/113/2022-RED-POST-MZ) zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułów wykonawczych do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów.
Dalej organ wskazał, że "w postanowieniu odniesie się tylko do zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wielopozycyjnego tytułu wykonawczego o nr [...], obejmującego należności z tytuły składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2017 r. do grudnia 2017 r. Organ podkreślił, że postępowanie w sprawie ustalenia właściwego ustawodawstwa dotyczy okresu od stycznia 2018 r. i nie ma wpływu na prowadzoną egzekucję, w której dochodzone są należności z tytułu składek za okres od listopada 2017 r. do grudnia 2017 r. Zasadne jest zatem, zdaniem organu, rozpatrzenie zarzutów tylko w stosunku do tej części zobowiązania ujętego w tytule wykonawczym, odnośnie do którego nie toczy się postępowanie w sprawie ustalenia właściwego ustawodawstwa. Jednocześnie jednak organ stwierdził, że zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie:
- - wielopozycyjnego tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego należności z tytuły składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia 2018 r. do lutego 2018 r.
- - jednopozycyjnego tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego należności z tytuły składek na ubezpieczenie zdrowotne za marzec 2018 r. zostaną rozpatrzone po zakończeniu postępowania przed sądem w sprawie złożonego odwołania od decyzji ZUS z 29 września 2021 r. nr UBS1/U-1410/2021 w sprawie podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom od 1 stycznia 2018 r.
Dalej organ odniósł się do zarzutu przedawnienia należności z tytułu składek za okres od 2017 r. i wskazał, że najstarsza dochodzona składka na ubezpieczenie zdrowotne za listopad 2017 r. stała się wymagalna 12 grudnia 2017 r. Przedawnienie należności z tytułu składek nastąpiłoby z upływem 5 lat tj. 12 grudnia 2022 r., o ile nie zaistniałyby okoliczności wskazane w art. 24 ust. 5-6 u.s.u.s. Podniósł, że decyzją z 16 lipca 2018 r. (nr 470071DZPDK18/005194) określił wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2017 r. do marca 2018 r., która 24 lipca 2018 r. została skuteczne doręczona pełnoletniemu domownikowi. Od decyzji tej skarżący nie wniósł odwołania, a z uwagi na jej prawomocność ZUS jako wierzyciel 12 kwietnia 2022 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2017 r. do grudnia 2017 r. Na mocy art. 19 § 4 w zw. z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny - Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu dokonał 13 kwietnia 2022 r. zajęcia rachunku bankowego w M. S.A. (zawiadomienia o zajęciu nr [...]).
Zatem dzień doręczenia ww. decyzji uznaje się za pierwszy dzień zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Stan ten trwa nadal, a postępowanie jest kontynuowane. Zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia został zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W sposób analogiczny organ stwierdził brak przedawnienia w odniesieniu do składki za kolejny miesiąc tj. grudzień 2017 r., z tym jednak zastrzeżeniem, że rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia rozpoczyna się od terminu wymagalności składki. Dlatego też organ stwierdził, że na dzień wystawienia tytułów wykonawczych tj. 12 kwietnia 2022 r. składka późniejsza nie była przedawniona.
Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.) organ wskazał, że zobowiązanie staje się wymagalne, gdy mija termin jego zapłaty. Następnie przywołał art. 46 ust. 1 i 47 ust. 1 u.s.u.s. i art. 87 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r., poz.1285 z późn. zm.) i podniósł, że z uwagi na fakt, iż składki nie zostały uregulowane, ZUS 16 lipca 2018 r. wydał decyzję (nr 470071DZPDK18/005194) określającą wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2017 r. do marca 2018 r. Decyzja stała się prawomocna i była podstawą do wystawienia wielopozycyjnego tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego m.in. nieopłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2017 r. do grudnia 2017 r. i dokonania zajęcia rachunku bankowego (zawiadomienia nr [...]).
Końcowo organ oddalił zarzuty "dotyczące postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wielopozycyjnego tytułu wykonawczego o numerze [...], obejmującego należności z tytuły składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2017r. do grudnia 2017 r."
W skardze do tutejszego Sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając mu naruszenie:
- 1) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sprawie całości materiału dowodowego, poprzez pominięcie faktu, iż ustawodawstwo właściwe za okres wykonywania przez skarżącego pracy najemnej poza granicami Polski w spornym okresie nie zostało ustalone;
- 2) art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 4 u.s.u.s. polegające na błędnym uznaniu, iż skarżący obowiązek opłacania składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w Polsce, mimo, iż kwestia objęcia skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym w spornym okresie nie została nigdy rozstrzygnięta poprzez wydanie decyzji administracyjnej;
- 3) art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 4 u.s.u.s, polegające na błędnym przyjęciu, iż skarżący podlega obowiązkowi uiszczenia składek w Polsce sytuacji zbiegów tytułu ubezpieczenia;
- 4) art. 46 ust. 1 w z w. z art. 32 u.s.u.s. polegające na błędnym przyjęciu, iż skarżący podlega obowiązkowi uiszczenia składek w Polsce, w sytuacji, gdy obowiązek ten nie został jeszcze prawomocnie ustalony;
- 5) art. 83 ust. 1 w zw. z art. 68 ust. 1 pkt u.s.u.s. poprzez błędne przyjęcie że, mimo jednoczesnego wykonywania pracy najemnej na rzecz niemieckiego pracodawcy, a także prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, skarżący podlega wyłącznie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.
W odpowiedzi na skargę ZUS, wnosząc o jej oddalenie w całości, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy skarżący nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego.
Biorąc pod uwagę przywołane kryterium kontroli sądowoadministracyjnej, zaskarżonego postanowienia nie można było utrzymać w obrocie prawnym.
Przedmiotem skargi jest postanowienie ZUS (wierzyciela) oddalające zgłoszone przez skarżącego zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 u.p.e.a. Skarżący podnosił zarzuty względem toczącego się wobec niego postępowania egzekucyjnego, które odnosiły się do: nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) oraz braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit c u.p.e.a.).
Przypomnienia wymaga, że w sprawie organem egzekucyjnym, stosownie do art. 19 § 4 u.p.e.a., jest Dyrektor oddziału ZUS, a wierzycielem - ZUS, którego kompetencje wykonuje w tym zakresie Dyrektor oddziału ZUS.
Zasadniczo nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji wskazanych w art. 19 u.p.e.a. (art. 23 § 1 u.p.e.a), a w przypadku ich braku - nadzór taki sprawuje dyrektor izby administracji skarbowej (§ 2) albo samorządowe kolegium odwoławcze (§ 3). Organy nadzoru są jednocześnie m.in. organami odwoławczymi od postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne (§ 4 pkt 1). Ze względu jednak na lex specialis, wynikające z art. 83c ust. 1a i 2 u.s.u.s., do postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez ZUS jako wierzyciela na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepis art. 83 ust. 4 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień ZUS w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje.
Zgodnie z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję (w tym przypadku postanowienie) z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę bez skorzystania z tego prawa, co też miało miejsce w rozpoznanej sprawie.
Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed nieuzasadnionym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. Jak stanowi przepis art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzuty te można składać tylko z przyczyn ściśle wskazanych w art. 33 u.p.e.a. Według art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych może być:
- 1) nieistnienie obowiązku;
- 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
- a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
- b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
- c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
- 3) błąd co do zobowiązanego;
- 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
- 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
- 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
- a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
- b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
- c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
W tym miejscu wskazania wymaga, że w rozpoznawanej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych - jako wierzyciel - wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionych 12 kwietnia 2022 r. dwóch tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] obejmujących zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek zdrowotnych odpowiednio za okres od listopada 2017 r. do lutego 2018 r. na 169,82 zł za listopad 2017 r., 297,28 zł za grudzień 2017 r., 319, 94 zł. za styczeń 2018 r., 319, 94 zł za luty 2018 r. oraz należne odsetki oraz za miesiąc marzec 2018 r., na kwotę 319 zł. oraz należne odsetki. Jako podstawę prawną organ wskazał decyzję z 16 lipca 2018 r. (nr 470071DZPDK18/005194) określającą wysokość zadłużenia skarżącego z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne za okres od listopada 2017 r. do marca 2018 r. w kwocie 1.426,72 zł oraz należne odsetki.
Skarżący – jak wynika z treści pisma zatytułowanego "zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej" – wniósł zarzuty nieistnienia obowiązku i braku wymagalności obowiązku i uczynił to (co wymaga podkreślenia Sądu) w zakresie "prowadzenia egzekucji przez Dyrektora Oddziału Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu, na podstawie tytułów wykonawczych określonych w zawiadomieniach o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego". Z treści tego pisma wynika zatem, że zarzuty odnosiły się do dwóch tytułów wykonawczych. Organ natomiast – co już wynika z sentencji zaskarżonego postanowienia – rozpoznał zarzuty jedynie "w części dotyczącej postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...]" i jednocześnie postanowił oddalić "wniesione zarzuty", pozostawiając tym samym zarzuty w pozostałym zakresie de facto bez rozpoznania. Tymczasem wierzyciel zobligowany jest do odniesienia się do wszystkich zarzutów wniesionych przez zobowiązanego albo poprzez stwierdzenie niedopuszczalności zarzutu, albo poprzez ocenę zasadności zarzutu.
Dlatego też, nie sposób uznać, aby organ prawidłowo rozpoznał zarzuty skarżącego i wydał postanowienie zgodnie z art. 34 § 2 u.p.e.a., stosownie do którego wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
- 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
- 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej w sytuacjach określonych w ustawie. Zarzuty skarżącego odnosiły się przecież do dwóch, a nie do jednego tytułu wykonawczego, do którego rozpoznając te zarzuty ograniczył się organ. Co istotniejsze, organ rozpoznając zarzuty skarżącego jedynie "w części tytułu wykonawczego o nr [...]" (jednocześnie i dodatkowo) odniósł się - jedynie - do części objętych nim należności tj. do należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2017 r. do grudnia 2017 r. Podczas gdy tytuł ten został wystawiony na kwotę 1.426,72 zł oraz należne odsetki i (co istotne) obejmował należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2017 r., do lutego 2018 r. I – co do takiej kwoty – dochodzone były należności (co wynika z treści zawiadomień o zajęciu wierzytelności rachunku bankowego skarżącego). I już tylko z tych powodów zaskarżone postanowienie winno zostać, zdaniem Sądu, wyeliminowane z obrotu prawnego.
Dodatkowo podkreślenia wymaga, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, w którym organ próbował wyjaśnić przyczyny "odniesienia się tylko do zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wielopozycyjnego tytułu wykonawczego o nr [...], i to w zakresie obejmującym należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2017 r. do grudnia 2017 r. jest co najmniej niewystarczające. Z jednej strony organ jako powód odniesienia się do części należności objętych jednym z dwóch tytułów wykonawczych wskazał bowiem okoliczność z której wynika, że "postępowanie w sprawie ustalenia właściwego ustawodawstwa dotyczy okresu od stycznia 2018 r. i nie ma wpływu na prowadzoną egzekucję, w której dochodzone są należności z tytułu składek za okres od listopada 2017 r. do grudnia 2017 r.", a z drugiej strony podniósł, że "zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie:
- - wielopozycyjnego tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego należności z tytuły składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia 2018 r. do lutego 2018 r.,
- - jednopozycyjnego tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego należności z tytuły składek na ubezpieczenie zdrowotne za marzec 2018 r. zostaną rozpatrzone po zakończeniu postępowania przed sądem w sprawie złożonego odwołania od decyzji ZUS Oddział we Wrocławiu z 29 września 2021 r. nr UBS1/U-1410/2021 w sprawie podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom od 1 stycznia 2018 r.". Tym samym organ wskazał zatem na dwie – odrębne przyczyny – z powodu których nie rozpoznał w całości zarzutów skarżącego, co też wbrew art. 34 § 2 u.p.e.a. nie znalazło wyrazu w sentencji zaskarżonego postanowienia i nie zostało przez organ rozwinięte.
W konsekwencji powyższego nie sposób uznać, aby zaskarżone postanowienie w sposób wystarczający wyjaśniało poszczególne podnoszone przez skarżącego kwestie (podleganie ustawodawstwu polskiemu, czy też podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności) stanowiące przecież podstawę formułowanych zarzutów: nieistnienia obowiązku i braku wymagalności obowiązku.
Organ winien rozwinąć i wyjaśnić w zaskarżonym postanowieniu kwestię związaną z wzajemną relacją wydanych w sprawie aktów, tj. decyzji określającej zobowiązanie z tytułu składek z 16 lipca 2018 r. (nr 470071DZPDK18/005194), decyzji z 26 lutego 2020 r. (nr UBS1/UE-D-55/2020) w zakresie podlegania skarżącego ustawodawstwu polskiemu oraz powoływanej przez skarżącego decyzji z 29 września 2021 r. o podleganiu przez skarżącego, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą obowiązkowemu ubezpieczeniom od 1 stycznia 2018 r. Określenie ustawodawstwa polskiego jako właściwego dotyczyło bowiem okresu od 1 stycznia 2018 r., a więc okresu pokrywającego się (częściowo) z okresem, którego dotyczy tocząca się wobec skarżącego egzekucja na podstawie wystawionych 12 kwietnia 2022 r. dwóch tytułów wykonawczych ([...] i [...]) obejmujących zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek zdrowotnych odpowiednio (od listopada 2017 r. do lutego 2018 r. i marzec 2018 r.).
Analogiczna sytuacja zachodzi w zakresie decyzji z 29 września 2021 r. o podleganiu przez skarżącego, jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, obowiązkowym ubezpieczeniem obowiązkowi od 1 stycznia 2018 r. Decyzji tej wprawdzie brak w aktach sprawy, aczkolwiek z treści pisma sporządzonego przez pracownika organu z 26 lipca 2022 r. wynika, że (w jej zakresie) toczy się postępowanie sądowe przez sądem powszechnym. Skarżący bowiem w treści zarzutów kilkakrotnie podkreślał, że w związku z wykonywaniem pracy najemnej na terenie Niemiec ustawodawstwo polskie nie ma dla niego zastosowania i wobec tego wszczęcie egzekucji było przedwczesne. Wskazywał nadto, że niedopuszczalne i niezgodne z prawem jest ustalenie wysokości zadłużenia wobec ZUS oraz wszczynanie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego, gdyż nie została prawomocnie rozstrzygnięta sprawa o ustalenie właściwego ustawodawstwa, a także obowiązek podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
W tym miejscu przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Przepis art. 18 u.p.e.a. stanowi podstawę do stosowania przez organy egzekucyjne przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., zgodnie z którymi, organy te podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zgodnie z art. 124 § 2 k.p.a. postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2-5.
Natomiast na podstawie art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji (w sprawie postanowienia) powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie – zważywszy na powyższe ustalenia - wymogów tych nie spełnia.
Końcowo podnieść należy, że organ wprawdzie szczegółowo odniósł się do kwestii przedawnienia, przywołując przepisy prawa i wskazując na czynności, które spowodowały w jego ocenie zawieszenie biegu terminu przedawnienia, aczkolwiek z uwagi na powyższe uchybienia ocena tego aspektu przez Sąd jest przedwczesna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zasadnicze znaczenie w sprawie ma kwestia istnienia bądź nieistnienia obowiązku w ogóle (i jego wymagalności), a dopiero w razie jej prawidłowego określenia można mówić o ewentualnym przedawnieniu (bądź jego braku). Przedawnienie może bowiem dotyczyć wyłącznie należności rzeczywiście istniejących.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ winien zatem uwzględnić wyrażoną przez Sąd ocenę prawną i w ramach ponownej analizy zgłoszonych przez skarżącego zarzutów nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) oraz braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 2 pkt 6 lit c u.p.e.a.) odnoszących się do dwóch tytułów egzekucyjnych dokładnie zbadać, a następnie szczegółowo wyjaśnić w treści uzasadnienia wskazane przez Sąd (i podnoszone przez skarżącego) kwestie, wydając rozstrzygnięcie zgodne z art. 34 § 2 u.p.e.a.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy p.p.s.a. orzekł jak wyroku.