Uzasadnienie
W dniu [...] r. do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. wpłynęło pismo A. J. (zwanej w dalszej części uzasadnienia "skarżącą"), w którym domagała się przyznania jej płatności rolnośrodowiskowych do działek przejętych od J. G. (dalej: małoletniej wnuczki). Wraz z wnioskiem organowi przedstawiona została umowa przeniesienia posiadania i prawa użytkowania gruntów oraz przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego i ONW, zgodnie z którą, T.G. (dalej: "przedstawiciel"), działając jako przedstawiciel małoletniej wnuczki, przekazał skarżącej w dniu [...]r. 69 działek w zakresie użytkowania rolniczego i kontynuacji programu rolnośrodowiskowego.
W dniu [...] r. skarżąca przedstawiła organowi umowę dzierżawy z dnia [...] r., z której wynika, że małoletnia wnuczka działając przez przedstawiciela ustawowego – ojca– wydzierżawiła jej działkę, na której skarżąca, jako dzierżawca, zobowiązała się do kontynuacji programu rolnośrodowiskowego.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. decyzją z dnia [...] r. ([...]) odmówił skarżącej przyznania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2009, a Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie.
Pismem z dnia [...] r. skarżąca wniosła skargę na opisaną wyżej decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. Pismem z dnia [...] r., przedstawiciel, działając w imieniu małoletniej córki, wniósł o dopuszczenie małoletniej do udziału w postępowaniu na prawach strony. Pismem z dnia [...] r., przedstawiciel wyjaśnił, że pierwotnie to małoletnia wnuczka złożyła wniosek o sporną płatność i nie wystąpiła formalnie z postępowania o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Warunkiem takiego uczestnictwa zatem jest uprzedni udział w postępowaniu administracyjnym, czyli w administracyjnym postępowaniu jurysdykcyjnym. W myśl § 2 art. 33 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika postępowania na prawach strony może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego.
Wskazać nadto należy, iż wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu zainteresowany podmiot może złożyć w dowolnym czasie, dopóki postępowanie sądowoadministracyjne nie zostanie zakończone. Wniosek powinien spełniać wymagania, o których mowa w art. 46 i 47 p.p.s.a. Wnioskodawca ponadto – co wymaga podkreślenia Sądu - powinien w nim wykazać, że spełnia przesłanki, o których mowa w art. 33 § 2 p.p.s.a., tzn. przedstawić dowody i argumenty, które przemawiają za tym, że wynik postępowania przed sądem administracyjnym będzie dotyczył jego interesu prawnego.
O tym bowiem, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt, a nie interes faktyczny (zob. wyr. NSA z dnia 15 kwietnia 1993 r., I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199 z aprobującą glosą P. Kucharskiego). Podkreśla się także, że interes prawny musi być własny, co oznacza, że nie można opierać go wyłącznie na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (zob. postanowienie NSA z dnia 2 kwietnia 2008 r., II OZ 280/08, LEX nr 506870).
W rozpoznawanej sprawie wskazać należy, postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte wskutek skargi wniesionej przez skarżącą, która zaskarżyła decyzję w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2009, na działki, które skarżąca przejęła od małoletniej wnuczki. Postępowanie administracyjne w tej sprawie, wszczęte zaś zostało wnioskiem kontynuacyjnym, złożonym przez skarżąca, po przejęciu posiadania działek.
Kwestią wymagającą rozważenia była możliwość dopuszczenia do toczącego się postępowania małoletniej wnuczki. Jak już wyżej podkreślono, o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt, a nie interes faktyczny. Niniejsza sprawa dotyczy przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2009, a zatem rozważając posiadanie przez małoletnią wnuczkę interesu prawnego, należy się odnieść do uregulowań zawartych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. 2004 r., Nr 174, poz. 1809).
Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa udzielana jest producentowi rolnemu, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, z późn. zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004); realizacji pakietów, o których mowa w 1 ust. 2, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej oraz prowadzenia rejestru działań realizowanych w ramach programu rolnośrodowiskowego.
Natomiast stosownie do § 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia, płatność rolnośrodowiskową przyznaje, zmniejsza i wstrzymuje, w drodze decyzji administracyjnej, kierownik biura powiatowego Agencji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego. Płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana na wniosek producenta rolnego.
Z powołanych wyżej regulacji wynika, że wniosek o przyznanie płatności składa konkretny podmiot, który spełnia określone przez przepisy prawa przesłanki. Sam wniosek jest przy tym wnioskiem spersonalizowanym, zawierającym wszelkie niezbędne przy realizacji programu dane. W konsekwencji zatem, postępowanie w sprawie przyznania płatności toczy się na wniosek indywidualnie określonego podmiotu, który z chwilą złożenia wniosku staje się stroną tego postępowania. W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za rok 2009 złożyła – w formie wniosku kontynuacyjnego – skarżąca. Ona też była adresatem wydanych przez organy administracyjne decyzji o odmowie przyznania tej płatności. W sytuacji zatem, gdy stroną postępowania jest konkretna osoba ubiegająca się o pomoc finansową do gruntów rolnych, wykluczona jest co do zasady legitymacja innych osób lub podmiotów, w tym wcześniejszych posiadaczy gospodarstwa, do brania udziału w postępowaniu o przyznanie płatności dla konkretnej osoby.
Podkreślić przy tym trzeba, że przepisy rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, nie przewidują możliwości ubiegania się o przyznanie płatności przez kilka podmiotów, nawet jeśli dane gospodarstwo rolne byłoby przedmiotem współposiadania.
W konsekwencji zatem, małoletnia wnuczka – w ocenie składu orzekającego rozpoznającego wniosek - nie miała własnego, indywidualnego interesu prawnego w sprawie przyznania wnioskodawcy płatności za 2009 r. Brak jest bowiem przepisu prawa materialnego, który stanowiłby odmiennie, uznając, że stroną postępowania może być także inna osoba poza tą, która złożyła wniosek o przyznanie płatności. Interesu prawnego nie można bowiem opierać na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale prawny. Dodatkowo, małoletnia wnuczka, jak wynika z akt sprawy, była stroną odrębnego postępowania administracyjnego i adresatem innych decyzji administracyjnych. W konsekwencji, obronę własnych uprawnień w zakresie płatności, może realizować w odrębnych postępowaniach, również sądowoadministracyjnych.
Wobec powyższego na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.