Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy (dalej: organ II instancji, ZUS) z dnia 19 sierpnia 2021 r. nr 190000/71/2021-RED-122307-1 utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy (dalej: organ I instancji) z dnia 19 lipca 2021 r. nr 190000/71/2021-RED-100524-1umarzającą postępowanie w sprawie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek.
Z akt sprawy wynika, że strona 22 czerwca 2021 r. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek (odsetek). Organ I instancji w toku postępowania wyjaśniającego stwierdził, że na koncie strony jako płatnika nie figuruje zadłużenie z tytułu składek. Organ na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) umorzył postepowanie jako bezprzedmiotowe. Wyjaśnił również organ, że wpłaty dokonywane przez stronę podlegają rozliczeniu zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1831).
W wyniku rozpoznania odwołania strony ZUS utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Stwierdził organ, że w sprawie nie ma możliwości rozpoznania wniosku o umorzenie, ponieważ na dzień wpływu wniosku na koncie strony nie było zaległości z tytułu składek.
W skardze do Sądu strona zarzuciła naruszenie jej interesu prawnego. Argumentowała strona, że nieprawidłowo złożyła deklarację za grudzień 2019 r., w DRA niezadeklarowano kwoty składek na Fundusz Pracy, przy czym składki te zostały opłacone, co w efekcie skutkowało powstaniem nadpłaty. 18 maja 2021 r. strona skorygowała deklarację za grudzień 2019 r. i po weryfikacji konta strona stwierdziła, że nadpłata została zmniejszona o skorygowaną kwotę oraz o naliczone przez organ odsetki. 7 czerwca 2021 r. strona wystąpiła o nienaliczanie odsetek, a następnie złożyła wniosek o ich umorzenie. Wobec wydania decyzji o umorzeniu postępowania, strona złożyła wniosek o wydanie decyzji w przedmiocie naliczenia odsetek. ZUS dopiero 3 września 2021 r. wydał decyzję określającą odsetki, czyli już po wydaniu przez ZUS decyzji o umorzeniu postępowania w przedmiocie umorzenia. Zdaniem strony działanie organu było nieprawidłowe, ponieważ w momencie wydawania decyzji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego nie było jeszcze prawomocnej decyzji określającej odsetki.
Zaznaczyła strona, że nie zgadza się z decyzją o odsetkach i zamierza skorzystać z możliwości odwołania się do Sądu Okręgowego. Wniosła strona o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania albo uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ZUS.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Skarga nie jest uzasadniona.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023, poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów nie stwierdził naruszenia prawa. Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w okolicznościach sprawy uzasadnione było umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Zgodnie z art. 104 § 1 k.p.a. wszczęte postępowanie administracyjne musi zostać zakończone załatwieniem sprawy, czyli jej rozstrzygnięciem poprzez wydanie przez prowadzący postępowanie organ stosownego aktu, który rozstrzyga sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończy sprawę w danej instancji (art. 104 § 2 k.p.a.). Z kolei art. 105 § 1 k.p.a. przewiduje, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
W doktrynie oraz w orzecznictwie sądowoadministracyjnym bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego określana jest jako brak przedmiotu postępowania. Przez przedmiot ten należy rozumieć konkretną sprawę, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany do rozstrzygnięcia na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu.
Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.
W ocenie Sądu, w sprawie organy zasadnie stwierdziły, że skoro w dacie złożenia wniosku o umorzenie na koncie strony nie widniały należności (zaległości) z tytułu składek, to nie istniał przedmiot postępowania. Organ nie miał możliwości prowadzenia postępowania o umorzenie należności z tytułu składek, jeżeli takowe należności nie wystąpiły.
Wbrew zarzutom skargi organ w ramach postępowania o umorzenie nie ma możliwości czynienia ustaleń w kwestii prawidłowości rozliczeń strony z tytułu składek, jak również nie ma podstaw, aby organ wstrzymywał się z rozpoznaniem wniosku o umorzenie należności z tytułu składek do czasu przeprowadzenia postępowania w zakresie określenia wielkości należności z tytułu składek. Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności jest postepowaniem wnioskowym i jego umorzenie jako bezprzedmiotowego nie zamyka stronie możliwości złożenia kolejnego wniosku o umorzenie w sytuacji, kiedy będzie znany przedmiot postepowania. W przypadku zmiany sytuacji strona ma możliwość złożenia kolejnego wniosku o umorzenie należności.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.