Uzasadnienie
W wyroku z dnia 12 lutego 2020 r. sygn. akt III SAB/Wr 1373/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w przedmiocie skargi O. O. dotyczącej przewlekłego prowadzenia podstępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę:
- I. stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku strony skarżącej;
- II. stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- III. zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami;
- IV. przyznał od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1.500 zł;
- V. zasądził od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł tytułem kosztów postępowania.
Dnia 23 kwietnia 2020 r. doręczono organowi prawomocne orzeczenie wraz z aktami sprawy.
W dniu 16 września 2020 r. do organu wpłynęło wezwanie skarżącej do wykonania wyroku.
W dniu 25 września 2020 r. do organu wpłynęła skarga cudzoziemca na niewykonanie prawomocnego wyroku (sygn. akt III SAB/Wr 1373/19) przez Wojewodę Dolnośląskiego dotyczącego postępowania o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Skarżąca wniosła o: 1.na podstawie art. 154 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. wymierzenie przez Sąd organowi grzywny;
- 2. na podstawie art. 154 § 7 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 8.000 zł;
- 3. zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł
- 4. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Decyzją z dnia 1 października 2020 r. organ udzielił skarżącej zezwolenie na pobyt czasowy i pracę do dnia 1 października 2023 r.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wskazał, że sposób prowadzenia sprawy nie wynika ze złej woli pracowników organu, ale jest skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych w tutejszym rzędzie przez cudzoziemców, koniecznością równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach oraz odpływem pracowników merytorycznych prowadzących postępowania i brakiem możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Stosownie do treści art. 154 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 - dalej p.p.s.a.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018) środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Zdaniem Sądu celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności.
W świetle powyższego przez niewykonanie wyroku należy więc rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z 30.05.2001 r., LEX nr 57180). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (wyrok WSA w Łodzi z 24.05.2017 r., III SA/Łd 278/17, LEX nr 2308594).
Cytowany przepis art. 154 § 1 p.p.s.a. formułuje dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione.
W pierwszej kolejności należy odnotować, że zgodnie z powołanym wyżej art. 154 § 1 p.p.s.a. warunkiem wniesienia skargi w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. W sprawie spełniony został warunek pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo pełnomocnika skarżącej, które wpłynęło do organu 16 września 2020 r., wzywające organ do wykonania wyroku.
Bezspornie również wyrokiem z 12 lutego 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 1373/19 tutejszy Sąd uwzględnił skargę cudzoziemca na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego i zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 12 lutego 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 1373/19 wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały organowi w dniu 23 kwietnia 2020 r. r. (data prezentaty organu). Od tego dnia rozpoczął zatem bieg terminu załatwienia sprawy. Wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu termin upłynął zatem w dniu 7 maja 2020 r. Tymczasem Wojewoda Dolnośląski załatwił przedmiotową sprawę, wydając skarżącej decyzję w dniu 1 października 2020 r. tj. po prawie sześciu miesiącach po wyznaczonym terminie. Podkreślić przy tym należy, że jakkolwiek zgodnie z art. 35 § 5 k.p.a., do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu, to w rozpoznawanej sprawie brak dowodów na to, by przed 7 maja 2020 r. organ podejmował czynności wpływające na bieg terminu do wykonania wyroku.
Niewątpliwa w rozpoznawanej sprawie bezczynność organu po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy miała, zdaniem Sądu, charakter rażący nawet uwzględniając fakt, że od 31 marca do 23 maja 2020 r., nastąpiło zawieszenia biegu terminów procesowych, stosownie do art. 15zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374) oraz uchylenia ww. przepisu art. 46 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875). Organ dopiero po ponad czterech miesiącach od ustania zawieszenia biegu terminów procesowych wydał decyzję.
Uznając w związku z powyższym skargę za zasadną Sąd na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a stwierdził, że bezczynność organu miała charakter rażący (pkt II wyroku) oraz był na podstawie art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a zobowiązany orzec o wymierzeniu organowi grzywny, której wysokość (400 zł) miarkował mając na uwadze jej dyscyplinującą funkcję oraz stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy wskazanego w wyroku i okoliczności, w jakich doszło do niezachowania tego terminu.
Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o zasądzenie na jej rzecz kwoty 8.000 zł, z uwagi na to, że w skardze żądania tego nie poparto żadnym uzasadnieniem. Jak bowiem podkreśla się w literaturze i orzecznictwie – i który to pogląd podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie - zasądzana na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a suma pieniężna poza rolą dysyplinująco-represyjną, powinna pełnić przede wszystkim również funkcję kompensacyjną, będąc swoistym zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie. Skarżąca uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinna zatem nawiązać do krzywdy wywołanej przewlekłością i przedstawić argumentację uzasadniającą jej zrekompensowanie. Nie wystarczy ogólnie powołać się na samą okoliczność przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana argumentacją strony skarżącej (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 125/18, z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt. I SA/Wa 324/18). Skarga w niniejszej sprawie nie zawiera natomiast żadnej argumentacji w tym zakresie.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 154 § 1, 2, 6 i 7, art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz art. 119 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.