Uzasadnienie
V. T. (dalej: skarżący, strona) zwrócił się do Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. 8 listopada 2019 r. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) we Wrocławiu na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego. Wyrokiem z 15 maja 2020 r. sygn. akt III SAB/Wr 240/20, WSA stwierdził że Wojewoda przewlekle prowadzi postępowanie, stwierdził że przewlekłość ma charakter rażący, zobowiązał organ do wydania aktu w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, przyznał od Wojewody na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2.500 zł.
W dniu 17 września 2020 r. do organu wpłynęło wezwanie strony do wykonania ww. prawomocnego wyroku WSA.
Pismem z 19 października 2020 r. strona wniosła do Sądu skargę na niewykonanie prawomocnego wyroku, sygn. akt III SAB/Wr 240/20. Strona wniosła o wymierzenie Wojewodzie grzywny w związku z niewykonaniem przez organ przedmiotowego wyroku, przyznanie od organu na rzecz strony sumy pieniężnej w wysokości 2.500 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że termin na wykonanie wyroku upływał z dniem 6 września 2020 r., a mimo pisemnego wezwania organu do wykonania prawomocnego wyroku, Wojewoda do dnia złożenia skargi sprawy nie załatwił.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że 18 sierpnia 2020 r. i 3 grudnia 2020 r. wezwał stronę o wskazanie numeru rachunku bankowego, 25 sierpnia 2020 r. poinformował stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Decyzją z dnia 3 grudnia 2020 r. organ udzielił stronie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.
Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018) środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności.
W świetle powyższego przez niewykonanie wyroku należy więc rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z 30.05.2001 r., II SA 2015/00, LEX nr 57180). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie - bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania - nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (wyrok WSA w L. z [...].2017 r., III SA/Łd 278/17, LEX nr [...]).
Przepis art. 154 § 1 p.p.s.a. formułuje dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione.
W aktach sprawy znajduje się pismo strony z 16 września 2020 r. wzywające organ do wykonania wyroku. Bezspornie również WSA wyrokiem z 15 maja 2020 r. uwzględnił skargę cudzoziemca na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę i zobowiązał organ do załatwienia sprawy z wniosku skarżącego w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy doręczony został organowi w dniu 7 sierpnia 2020 r. (data na etykiecie organu). Od tego dnia zatem rozpoczął bieg termin 30 dni do załatwienia sprawy. Tymczasem organ nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem w terminie wyznaczonym w jego punkcie III.
W myśl przepisu art. 35 § 5 k.p.a. do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. W rozpoznawanej sprawie brak jest jednak przesłanek do uznania, że w sprawie organ podjął stosowne czynności we właściwym terminie (tj. przed 6 września 2020 r.). Organ w sierpniu wezwał stronę o numer rachunku bankowego (18 sierpnia 2020 r.) i dopiero 25 sierpnia 2020 r. wezwał stronę o dostarczenie w terminie 14 dni dokumentów potwierdzających miejsce zamieszkania oraz poinformował o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Strona w odpowiedzi na pismo organu wyjaśniła, że do akt została już przedłożona umowa najmu z aktualnym czasem jej trwania (do 1 marca 2021 r.). Następnie organ wydał decyzję 3 grudnia 2020 r. W ocenie Sądu w sprawie nie było podstaw uzasadniających wydłużenie czasu wykonania wyroku.
Sąd podziela stanowisko, że w wypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania termin jego wykonania mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. Wyznaczony przez sąd administracyjny termin do wydania aktu lub podjęcia czynności jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona, i nie może ulec przedłużeniu w trybie art. 37 § 2 k.p.a. (Z. Żukowski, Glosa do postanowienia NSA z 12.05.1998 r., IV SA 1317/96, OSP 1999/3, poz. 57). Wskazanie przez sąd w trybie art. 149 p.p.s.a. terminu załatwienia sprawy jest elementem wyroku, zaś przepis art. 37 § 2 k.p.a. nie wyposaża organu w kompetencję do ingerowania i zmiany prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego.
Niewątpliwa w rozpoznawanej sprawie bezczynność organu po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy miała - w ocenie Sądu – charakter rażący zważywszy, że mimo wskazanego przez Sąd 30-dniowego terminu na załatwienie sprawy, organ dopiero w grudniu 2020 r. wydał decyzję.
Wobec uznania bezczynności organu w wykonaniu przedmiotowego wyroku Sąd, opierając się na przepisach art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a., wymierzył organowi grzywnę w wysokości 300 zł.
Przepis art. 154 § 7 p.p.s.a. w przypadku wyroku uwzględniającego skargę na niewykonanie wyroku przydaje sądowi kompetencję przyznania od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Brzmienie przepisu wskazuje na fakultatywność działania sądu uzależnioną od każdorazowej oceny danego przypadku. Jak podkreśla się w orzecznictwie komentowana norma prawna ma za zadanie kompensować doznaną przez stronę postępowania niedogodność z powodu bezczynności i przewlekłości organu. Sąd uznał, że w sprawie zaistniały okoliczności po stronie skarżącego, które wymagałyby zasądzenia na jego rzecz sumy pieniężnej. Powszechnie wiadome jest bowiem, jakie trudności napotyka cudzoziemiec, gdy oczekuje na rozpatrzenie statusu w obcym państwie i to w sytuacji niewykonania przez organ prawomocnego wyroku nakładającego obowiązek załatwienia sprawy w określonym terminie. Z tego względu Sąd przyznał stronie sumę pieniężną w wysokości 200 zł.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 154 § 1, 2, 6 i 7 oraz art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku