Uzasadnienie
Przedmiotem skargi D. P. (dalej: strona, skarżący, zobowiązany) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia 25 sierpnia 2021 r. nr SKO E 4138/80/2021 utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Wrocławia (dalej: Prezydent, organ I instancji) z dnia 17 czerwca 2021 r. nr WZN-DE.3160.2.355.2021.KJ w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej.
Z akt sprawy wynika, że Prezydent w dniach 28 września 2016 r. i 12 stycznia 2021 r. wystawił tytuły wykonawcze nr [...] i [...] dotyczące opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi należnymi od strony, za okres od października 2015 do listopada 2016 r. W dniach od 4 listopada 2016 r. do 23 lutego 2018 r. organ zastosował środki egzekucyjne w postaci egzekucji ze świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego oraz z rachunku bankowego, które okazały się bezskuteczne. Zawiadomieniem z dnia 11 lutego 2021 r. organ dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej zobowiązanego u Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. Zawiadomienie o powyższym zajęciu przesłano dłużnikowi zajętej wierzytelności, za pośrednictwem platformy ePUAP, w dniu 11 lutego 2021 r., skarżący odebrał je w dniu 5 marca 2021 r. 12 marca 2021 r. strona wniosła skargę na czynność egzekucyjną zarzucając zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] pismem z dnia 8 marca 2021 r. przekazał skargę organowi egzekucyjnemu.
W dniu 17 czerwca 2021 r. Prezydent oddalił skargę na czynność egzekucyjną.
SKO zaskarżonym postanowieniem utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta.
Wyjaśnił organ, że w sprawie zastosowanie ma art. 54 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2025 ze zm., dalej u.p.e.a.). Zaznaczył organ, że w ramach skargi na czynność egzekucyjną nie może badać prawidłowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego czy prawidłowości jego prowadzenia, przedmiotem badania jest konkretna czynność. Ponadto w skardze można podnieść tylko takie okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia. Wskazał organ, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, że przez uciążliwość (abstrahując od tego, że egzekucja administracyjna sama w sobie jest uciążliwością) należy rozumieć to jak zastosowany środek egzekucyjny wpływa na codzienne życie i pracę zobowiązanego tzn. jak bardzo je utrudnia lub uniemożliwia normalne codzienne funkcjonowanie. Stwierdziło SKO, że w sprawie zajęcie wierzytelności u Naczelnika Urzędu Skarbowego nie wpływa na bieżące dochody strony, nie utrudnia jej codziennego funkcjonowania, a ponadto strona nie wskazała w jaki sposób dokonana czynność wpływa na jej sytuację materialną. Dodatkowo do dnia wydania postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego nie przekazał żadnych środków w ramach dokonanej czynności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) skarżący zakwestionował stanowisko organu. Wskazał, że organ zbagatelizował jego trudną sytuację życiową i materialną, ponieważ organ mógł wezwać stronę aby opisała i wykazała, że środek egzekucyjny jest dla niej rujnujący. Dodatkowo strona wskazała, że organ źle określił zobowiązanego, ponieważ jest nim Policealną Szkołą [...] P. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem sporu jest zasadność oddalenia skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu innej wierzytelności pieniężnej.
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia nie stwierdził naruszenia prawa.
Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. W sprawie skargi postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (art. 54 § 5 u.p.e.a.).
W orzecznictwie istnieje utrwalony pogląd, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, czy też nieistnienia obowiązku), ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 290/13). Nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 749/13).
Jak zasadnie wskazał organ, skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego. Przysługuje ona wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zarzuty, zażalenie, wyłączenie spod egzekucji). Służy ochronie praw zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i ma za zadanie chronić go przed naruszeniami przepisów postępowania egzekucyjnego ze strony organu egzekucyjnego lub egzekutora wykonującego konkretną czynność. W jej ramach można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności.
Zasada niekonkurencyjności środków w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Nie można też ich stosować zamiennie. Każdy z nich dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (por. wyroki NSA: z dnia 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2972/17; z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13).
Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy wyjaśnić należy, że nie może stanowić podstawy skargi na czynności egzekucyjne zarzucana przez stronę wadliwość osoby zobowiązanego. Kwestia błędu co do zobowiązanego może być podstawą wniesienia zarzutu, który jest odrębnym środkiem zaskarżenia (art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.).
Jak już powiedziano - w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej.
Zgadza się również Sąd ze stanowiskiem organu odwoławczego co do bezzasadności skargi zgłoszonej przez stronę na podstawie art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Zasadnie argumentuje SKO, że treść art. 7 § 2 u.p.e.a. uzasadnia przyjęcie, że zasada zastosowania środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego powinna być wykładana razem z zasadą celowości postępowania egzekucyjnego. Ta ostatnia z wymienionych zasad nawiązuje do celu postępowania egzekucyjnego jakim jest doprowadzenie do przymusowej realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków wobec wierzyciela. Zdaniem Sądu, zastosowany w sprawie środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności (u Naczelnika Urzędu Skarbowego), odpowiada obu zasadom z art. 7 § 2 u.p.e.a. Bez wątpienia zajęcie wierzytelności w sytuacji takiej, jak w sprawie nie skutkuje nadmierną uciążliwością i nie wpływa na sytuację materialną strony. Strona nie wskazała na żadne konkretne okoliczności, który potwierdzałyby powstanie uszczerbku w jej utrzymaniu czy funkcjonowaniu.
Zauważa Sąd, że to strona winna wykazać nadmierną uciążliwość zastosowanego środka w konkretnej (jej dotyczącej) sytuacji. W sprawie organ podejmował próby zastosowania innych środków egzekucyjnych (m.in. zajęcie rachunku bankowego), ale okazały się nieskuteczne. Sama strona nie wskazała również innych, mniej jej zdaniem uciążliwych środków egzekucyjnych, które prowadziłyby bezpośrednio do wykonania dochodzonego obowiązku.
Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
Skarga rozpoznana została przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a.