Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 lutego 2021 r., sygn. akt III SA/Wr 529/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił w całości skargę J. D. (dalej jako: skarżący) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 września 2020 r., nr 1569/2020, w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą.
Ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego złożył w dniu 17 stycznia 2022 r. opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Opinia ta została doręczona skarżącemu w dniu 30 czerwca 2022 r. (k. 95 akt sądowych III SA/Wr 529/20) z pouczeniem o treści art. 177 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.).
Skarżący nie wniósł skargi kasacyjnej od wskazanego wyroku, zatem stał się on prawomocny od dnia 2 sierpnia 2022 r. (k. 34 akt sądowych III SA/Wr 529/20).
W dniu 4 lipca 2022 r. skarżący złożył skargę o wznowienie postępowania w powyższej sprawie, której braki uzupełnione zostały następnie pismem pełnomocnika z urzędu z dnia 20 lutego 2023 r. (data wpływu do Sądu). Pełnomocnik wyjaśniła w nim, że pismo skarżącego stanowi skargę o wznowienie postępowania, której podstawę stanowi art. 271 pkt 2 p.p.s.a. – tj. brak należytej reprezentacji strony przez pełnomocnika z urzędu oraz przekonanie skarżącego o pozbawieniu do możności działania wskutek przedłożenia Sądowi opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, której sporządzenie nie poprzedził kontakt ze skarżącym. W oparciu o te podstawy pełnomocnik wniosła o uchylenie wskazanego wyroku i ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy.
W zakresie z kolei zachowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej podała, że skarżący dowiedział się o podstawie wznowienia postępowania w dacie doręczenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, a zatem w dniu 30 czerwca 2022 r. Skoro skarga o wznowienie wpłynęła do Sądu w dniu 4 lipca 2022 r. – zdaniem pełnomocnik skarżącego – termin do jej wniesienia został zachowany.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
Wskazać na wstępie należy, że wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego stanowi podstawową instytucję (środek) obalania prawomocnych orzeczeń umożliwiającą ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty w celu zagwarantowania prawidłowości - zgodności z prawem - wydanego w sprawie rozstrzygnięcia (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s.1088).
Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Z powyższego uregulowania wynika, że skarga o wznowienie postępowania sądowego przysługuje stronie postępowania tylko w przypadku, gdy dotyczy ona orzeczenia (wyroku lub postanowienia) kończącego postępowanie sądowe, a ponadto orzeczenia, które już się uprawomocniło, czyli takiego, od którego strona postępowania nie może wnieść środka odwoławczego. Należy również podkreślić, że orzeczenie, którego wznowienia domaga się strona, powinno być prawomocne w dniu złożenia skargi o wznowienie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 210/12; wyrok NSA z dnia 26 września 2018 r., sygn. akt II FSK 424/18). Skarżone orzeczenie musi zatem odpowiadać wymogom wynikającym z art. 168 § 1 p.p.s.a., w myśl którego orzeczenie sądu administracyjnego staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy.
Z uwagi na to, że wymóg zakończenia postępowania prawomocnym orzeczeniem sądu stanowi podstawową przesłankę warunkującą skuteczność skargi o wznowienie postępowania, wniesienie skargi przed uprawomocnieniem się orzeczenia stanowiącego podstawę jej wniesienia jest przedwczesne i jako takie winno skutkować jej odrzuceniem (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt I FSK 1048/11; z dnia 26 września 2018 r., sygn. akt II FSK 424/18 czy z dnia 14 października 2022 r., sygn. akt I OSK 1560/22).
W sprawie niniejszej skarżący złożył skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 lutego 2021 r. w dniu 4 lipca 2022 r., jednakże z akt sprawy o sygn. III SA/Wr 529/20 wynika, że orzeczenie to stało się prawomocne od dnia 2 sierpnia 2022 r. (k. 34 akt sądowych). Zatem w dacie wniesienia skargi o wznowienie postępowania, tj. 4 lipca 2022 r., zaskarżony wyrok nie był jeszcze prawomocny.
Należy zauważyć, że w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 529/20 pełnomocnik z urzędu złożył w dniu 17 stycznia 2022 r. opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 177 § 4 p.p.s.a., jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia.
Opinia złożona przez pełnomocnika skarżącego została jemu doręczona w dniu 30 czerwca 2022 r. (k. 95 akt sądowych III SA/Wr 529/20) z pouczeniem o treści art. 177 § 4 p.p.s.a. Zatem termin na wniesienie skargi kasacyjnej przez skarżącą upłynął w dniu 1 sierpnia 2022 r., a wyrok stał się prawomocny od dnia 2 sierpnia 2022 r.
Z uwagi na fakt, że bieg terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego nie może rozpocząć się wcześniej niż w dacie uprawomocnienia się orzeczenia kończącego to postępowanie, wniesienie skargi o wznowienie postępowania przed uprawomocnieniem się orzeczenia stanowiącego podstawę jej wniesienia, jako przedwczesne, musi skutkować jej odrzuceniem. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., który ma zastosowanie do skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 276 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeśli wniesienie skargi jest z innych przyczyn niedopuszczalne.
W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 270 i art. 276 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.