Uzasadnienie
W. Sp. z o.o. we W. (dalej jako: strona skarżąca) złożył skargę na pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: "organ") z dnia 6 października 2022 r., nr 470000/71/5723/2022/RDZ-INF-ZW2 w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, kwestionując ich wysokość
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej odrzucenie. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 15 listopada 2022 r. wpłynęło pismo strony skarżącej zatytułowane: "wniosek o uzupełnienie informacji/decyzji o zwolnieniu strony skarżącej w całości z opłacania należności z tytułu składek za ubezpieczenie społeczne, ewentualny wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z ewentualną skargą do Sądu". Dodał także, że pismem z 30 listopada 2022 r. poinformował stronę o nowej wysokości składek oraz o anulowaniu wcześniej przekazanej informacji.
Pismem z 13 stycznia 2022 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł do Sądu o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego oraz o przyznanie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga podlega odrzuceniu.
Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd bada, czy skarga mieści się w zakresie przedmiotowym postępowania sądowoadministracyjnego, a zatem czy jest dopuszczalna.
Dopuszczalny przedmiot skargi do sądu administracyjnego jest ściśle określony przepisami prawa. Sąd administracyjny kontroluje legalność działalności organów administracji publicznej sprawowanej we władczych formach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, ze zm.; dalej: P.p.s.a.).
Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 P.p.s.a.).
Powyższe oznacza, że dla uruchomienia kontroli sądowoadministracyjnej konieczne jest zakwalifikowanie zaskarżonego aktu lub czynności do jednej z ww. kategorii, ewentualnie drogę sądowoadministracyjną powinien statuować konkretny przepis prawa.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie strona skarżąca uczyniła pismo z 6 października 2022 r., w którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu udzielił stronie skarżącej informacji o zwolnieniu z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r.
Możliwość zaskarżenia tego rodzaju pisma informacyjnego powinna być rozpatrywana w ramach wyznaczonych przez art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.
W pierwszej kolejności wskazać bowiem należy, że zaskarżone pismo nie mogło zostać uznane za decyzję, nawet przy zastosowaniu tzw. domniemania rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej. W orzecznictwie wskazuje się, że o kwalifikacji określonego aktu jako decyzji decyduje to, czy został wydany w okolicznościach uprawniających do wydania decyzji, w oparciu o materialnoprawną podstawę prawną i czy zawiera władcze rozstrzygnięcie w indywidualnej sprawie jednostki. Jeśli tak jest, należy przy kwalifikacji aktu kierować się tzw. domniemaniem rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji administracyjnej. Umożliwia to stronie skorzystanie z prawa do procesowej ochrony (tak np. uchwała NSA z dnia 16 grudnia 2013 r., II GPS 2/13).
W tym kontekście należy odwołać się również do wewnętrznej wykładni systemowej ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1327, dalej: ustawy o COVID-19). Analiza rodzajów świadczeń w niej przyznanych oraz sposobu ich udzielania bądź odmowy udzielenia pozwala stwierdzić, czy możliwe jest zakwalifikowanie zaskarżonego pisma jako decyzji administracyjnej albo czynności materialno-technicznej.
Zgodnie z art. 31 zq ust. 5 ustawy o COVID-19 Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje płatnika składek o zwolnieniu z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w ust.
2. Natomiast na podstawie ust. 7 omawianego przepisu odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, następuje w drodze decyzji. Z kolei na podstawie ust. 8 od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zatem jak wynika z wyżej wymienionych przepisów, tylko odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek następuje w drodze decyzji, od której służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie skarga do sądu administracyjnego. Tymczasem w niniejszej sprawie zostało zaskarżone pismo informujące o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek. Zdaniem Sądu zaskarżone pismo nie dotyczy żadnego z aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., ani też nie dotyczy sprawy poddanej kontroli sądu administracyjnego na podstawie przepisów szczególnych (por. postanowienie WSA w Krakowie z 24 lutego 2022 r., I SA/Kr 43/22).
W konsekwencji, skarga wniesiona w niniejszej sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest pismo informujące z dnia 6 października 2022 r., nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego i nie może być przez Sąd rozpoznawana. Wskazane wyżej powody odrzucenia skargi z powodu niedopuszczalności drogi sądowej zwalniają sąd z konieczności ustosunkowywania się do spornych między stronami kwestii podnoszonych w skardze, bowiem o odrzuceniu skargi zadecydowały kwestie formalne.
Tytułem wyjaśnienia Sąd wskazuje, że z załączonego do akt administracyjnych pisma organu z dnia 30 listopada 2022 r. wynika, że strona skarżąca została zwolniona z opłacania należności z tytułu składek za marzec - maj 2020 r. w żądanej kwocie.
Podsumowując, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Brak drogi sądowej skutkuje odrzuceniem skargi a nie umorzeniem postępowania.
Odnosząc się do pisma strony skarżącej z 13 stycznia 2023 r., w którym strona skarżąca wnosi o umorzenie postępowania i zasądzenie kosztów sądowych, Sąd wyjaśnia, iż z uwagi na odrzucenie skargi z powodu braku drogi sądowoadministracyjnej, zgodnie z art. 209 p.p.s.a. koszty zastępstwa procesowego nie przysługują.