Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiuz 5 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 980/15

Uzasadnienie

I

Zaskarżone postanowienie, opisane w sentencji niniejszego wyroku, zostało wydane w następującym stanie faktycznym.

1. W dniu [...] stycznia 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. wydał decyzję Nr [...], w której wymierzył skarżącym stronom (osobie fizycznej oraz spółce z o.o.) karę pieniężną (w kwocie po 12.000 zł) w związku z eksploatacją automatu do gier poza kasynem gry.

2. Orzeczenie to nie było kwestionowane w trybie nadzoru instancyjnego, natomiast pismem z dnia [...] marca 2015 r. profesjonalny pełnomocnik ukaranych podmiotów wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tego rozstrzygnięcia, formułując dodatkowo wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o ukaraniu.

3. Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. (Nr [...]) Dyrektor Izby Celnej we W. odmówił wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji o wymierzeniu stronom kary pieniężnej (z dnia [...] stycznia 2015 r.), nie dopatrując się okoliczności, o których mowa w art. 252 § 1 o.p. Natomiast decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. (Nr [...]) ten sam organ odmówił stwierdzenia nieważności decyzji o ukaraniu, o której była już wielokrotnie mowa.

4. Pełnomocnik stron złożył zażalenie na postanowienie z dnia [...] maja 2015 r. o odmowie wstrzymania wykonania decyzji, zarzucając, iż zostało ono wydane z naruszeniem art. 252 § 1 o.p. Dyrektor Izby Celnej nie podzielił tego zapatrywania i – postanowieniem skarżonym w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej – utrzymał w mocy swoje pierwotne orzeczenie w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji o ukaraniu (z dnia 27 stycznia 2015 r.).

5. W uzasadnienia takiego rozstrzygnięcia organ zażaleniowy podkreślił, że w art. 252 § 1 o.p. (którego brzmienie przytoczono) mowa jest o prawdopodobieństwie, iż zakwestionowana decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1 tej samej ustawy, co stanowi podstawę do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania takiej decyzji. Wyrażono w związku z tym przekonanie, że chodzi jedynie o wadę mającą pewne cechy oczywistości, jeszcze przed podjęciem czynności postępowania dowodowego albo o tego rodzaju wadę ujawnioną w czasie trwania czynności dowodowych.

Dyrektor Izby Celnej przypomniał, iż żalący się wywodzą swoje żądanie unieważnienia decyzji o ich ukaraniu z faktycznej niemożności stosowania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (jednolity tekst: Dz. U. z 2015 r., poz. 612 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.g.h." albo "ustawa hazardowa"), ze względu na brak notyfikacji tej ustawy przez Komisję Europejską, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 8 ust. 1 dyrektywy Nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 2 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. UE. L. 98.204.37 ze zm.) – powoływanej w dalszych wywodach jako "dyrektywa 98/34/ WE".

Organ nie podzielił takiego poglądu, dając temu wyraz w obszernej argumentacji, pomieszczonej na s. 3-12 uzasadnienia postanowienia poddanego kontroli Sądu w niniejszej sprawie. W konsekwencji takiej oceny, Dyrektor Izby Celnej nie uwzględnił zażalenia stron i utrzymał w mocy swoje pierwotne orzeczenie, odmawiające wstrzymania wykonania decyzji, o stwierdzenie nieważności której wystąpili ukarani.

II

Pismami datowanymi na dzień [...] września 2015 r. profesjonalny pełnomocnik obu ukaranych podmiotów wniósł dwie, osobne acz jednobrzmiące skargi (zarejestrowane pierwotnie pod sygnaturami: III SA/ Wr 980/15 oraz III SA/Wr 981/15), na postanowienie opisane w sentencji niniejszego wyroku. W dniu[...] października 2015 r. zarządzono połączenie obu tych spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod pierwszą ze wskazanych sygnatur.

W skardze zarzucono naruszenie prawa materialnego, w postaci obrazy:

1. 1. art. 233 § 1 pkt 1 o.p. – poprzez bezzasadne przyjęcie, że warunki określone dla wstrzymania wykonanej zaskarżonej decyzji nie zostały spełnione i wydanie postanowienia utrzymującego w mocy pierwszoinstancyjne orzeczenie;
2. 2. art. 252 § 1 o.p – poprzez bezzasadność odmowy wstrzymania wykonania decyzji o ukaraniu, z uwagi na posiadane cechy wadliwości tego rozstrzygnięcia oraz faktyczną niemożność stosowania przepisów u.g.h. w związku z brakiem notyfikacji jej projektu przez Komisję Europejską, na podstawie art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE.

Na kanwie tak sformułowanych zarzutów, autor skargi wniósł o uchylenie w całości zakwestionowanych postanowień wydanych w obu instancjach.

III

W odpowiedzi, strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

IV

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów ad-ministracyjnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości – między innymi – poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia organów administracji publicznej "na które służy zażalenie" (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), w tym także na postanowienia organów celnych wydane – jak w niniejszej sprawie – na podstawie art. 252 o.p.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego każdego postanowienia, które dotknięte jest co najmniej jednym z uchybień wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Jeśli jednak orzeczenie to zostało wydane zgodnie z prawem, skarga podlega oddaleniu w całości, zgodnie z dyspozycją art. 151 tej samej ustawy.

Biorąc pod uwagę przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne stwierdzić trzeba, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

V

Podstawę ewentualnego wstrzymania (z urzędu bądź – jak w rozpoznawanym przypadku – na wniosek strony) wykonanie decyzji poddanej weryfikacji w nadzwyczajnym trybie stwierdzania nieważności rozstrzygnięcia tego rodzaju stanowi "prawdopodobieństwo", że kwestionowana w tym trybie decyzja "dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1". Trzeba przyznać rację Dyrektorowi Izby Celnej, kiedy organ ten twierdzi – na kanwie takiej konstrukcji przyjętej przez normodawcę w art. 252 § 1 o.p. – iż chodzi tu o sytuację, w której strona (lub sam organ) ujawni istnienie jednej z wad uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji poddanej kontroli w tym trybie, która to wada ma "pewne cechy oczywistości" (celowe podkreślenie składu orzekającego), niejako "z góry", przy pobieżnym już tylko zapoznaniu się z okolicznościami sprawy, które wadę takiego rodzaju sugerują. Przedstawiona sytuacja nie zachodzi jednak absolutnie w rozpoznawanej sprawie.

Wady, o której mowa, upatruje strona skarżąca w braku przedłożenia projektu ustawy hazardowej z 2009 r. do notyfikacji Komisji Europejskiej, mimo istnienia takiej powinności (jak twierdzi autor skargi), wynikającej z art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE, jako że ustawa ta zawiera przepisy o charakterze technicznym, w rozumieniu przywołanej dyrektywy. Brak wymaganej notyfikacji powoduje zaś – zdaniem ukaranych – niedopuszczalność stosowania przepisów u.g.h. w odniesieniu do krajowych podmiotów (w tym skarżących stron). Można przypuszczać, iż w kontekście takiego twierdzenia stron, organ powinien był uznać, iż decyzja, o wstrzymanie wykonania której wniesiono, wydała została albo w ogóle bez podstawy prawnej, albo – co najmniej – z rażącym naruszeniem prawa.

Problem polega jednak na tym, iż wbrew autorytatywnym twierdzeniom autora skargi, kwestia technicznego charakteru poszczególnych norm ustawy hazardowej – w szczególności zaś art. 89, który stanowił normatywną podstawę ukarania obu skarżących stron za urządzanie gier hazardowych poza kasynem gry – była do niedawna zagadnieniem kontrowersyjnym. Postrzegalna była ewidentna rozbieżność stanowisk w tym zakresie, zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w judykaturze poszczególnych, wojewódzkich sądów administracyjnych (tutejszego Sądu nie wyłączając).

Godzi się niezwłocznie podkreślić, iż już istnienie wskazanej rozbieżności orzeczniczej wykluczało (kolejne, celowe podkreślenie Sądu) dopuszczalność przyjęcia przez organy celne "oczywistości" wady, na którą powoływały się strony w uzasadnieniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu kar pieniężnych. W konsekwencji trzeba uznać już choćby z tego powodu, że organy trafnie odmówiły zastosowania instytucji wstrzymania wykonania decyzji poddanej ich kontroli, skoro nie zachodziło prawdopodobieństwo występowania którejkolwiek z wad określonych w art. 247 § 1 o.p.

W tej sytuacje marginalnie jedynie wypada się powołać na punkt 1. uchwały NSA z dnia 16 maja 2016 r. (II GPS 1/16), w której Sąd ten jednoznacznie przyjął – przecinając dotychczasowe spory – iż art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym (w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE. Przepis ten, mimo braku notyfikacji, może zatem stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów tej ustawy. Stanowisko NSA jest zresztą zbieżne z poglądem poszczególnych składów tutejszego Sądu orzekających w podobnych sprawach, który stanowił podstawę ferowania wcześniejszych wyroków, wydanych w sprawach rozpoznanych także wskutek skarg tej samej spółki. Zapatrywanie to znane jest zatem pełnomocnikowi skarżących.

VI

Konkludując, skoro zaskarżone postanowienie okazało się zgodne z prawem, skarga podlegała oddaleniu w całości, stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a.