Uzasadnienie
Pismem datowanym dnia 22 lipca 2013 r., kierowanym do Izby Notarialnej w G., D. D. i T. D. złożyli zawiadomienie o możliwości naruszenia przepisów prawa przez notariusza I. F. W uzasadnieniu wskazali, że do nieprawidłowości doszło w trakcie gromadzenia i przygotowywania materiałów służących do sporządzenia aktu notarialnego dotyczącego umowy sprzedaży oraz oświadczenia o ustanowieniu hipotek oraz przesyłania tego aktu do właściwego sądu i spółdzielni. W piśmie powołano przepisy ustawy z dnia 14 lutego 1991r. Prawo o notariacie (t.j. Dz. U. z 2008r. nr 189 poz. 1158 ze zm.), dotyczące nadzoru nad działalnością notariuszy.
Kolejnym pismem datowanym dnia 7 października 2010r. D. D. i T. D. zawiadomili Izbę Notarialną w G. o popełnieniu przestępstwa dyscyplinarnego przez notariusza I. F..
T. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Izby Notarialnej w przedmiocie braku odpowiedzi na wymienione wyżej pismo z dnia 22 lipca 2013 r.
W odpowiedzi na skargę Rada Izby Notarialnej w G. wniosła o jej odrzucenie z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do jej rozpoznania.
W uzasadnieniu wskazano, że zgłoszenie przez Radę Izby Notarialnej wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego nie mieści się w zakresie kognicji sadów administracyjnych określonym w art. 3 § 1 pkt 8 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony wprost w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).
W świetle tych przepisów sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei w myśl art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. - kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a.
Pozytywne określenie właściwości w powoływanych powyżej przepisach oznacza, że dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego tylko na prawne formy działania organów administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-7 p.p.s.a. oraz w sytuacjach przewidzianych przez ustawy szczególne, z zastrzeżeniem wynikającym z art. 5 p.p.s.a. Zatem skarga na inne formy działania organów administracji niż wymienione w powyższych przepisach lub w ustawach szczególnych jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 lub 6 p.p.s.a.
Zaskarżenie zaś bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim organ ten zobowiązany jest wydać decyzję, postanowienie, akt lub dokonać czynności – o których mowa w art. 3 §2 pkt 1 – 4 a lub w przepisach szczególnych.
W przedmiotowej sprawie ustalić należy czy organy Izby Notarialnej w G. miały obowiązek wypowiedzieć się w jednej z form prawnych określonych w powołanych wyżej przepisach co do pisma skarżącego z dnia 22 lipca 2013 r. i co za tym idzie, czy brak odpowiedzi w tym zakresie stanowił bezczynność w sprawie należącej do właściwości sądu administracyjnego.
Uznać należy, że skierowane do Izby Notarialnej pismo strony czynności notarialnej, zawiadamiające o naruszeniu przez notariusza przepisów prawa może spowodować zwrócenie się przez radę tej Izby o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec notariusza (art. 58 ustawy z 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r., nr 189, poz. 1158 ze zm.).
Zawiadomienie takie nie obliguje jednak rady do złożenia takiego wniosku. Rzeczą jej jest natomiast dokonanie wstępnego wyjaśnienia okoliczności koniecznych do ustalenia znamion czynu zarzucanego obwinionemu i dopiero w zależności od rezultatu tych czynności ewentualne wystąpienie z wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego.
Sąd w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienie z dnia 8 listopada 2013 r., sygn. akt II GSK 2131/13 - orzeczenia.nsa.gov.pl), że postępowanie dyscyplinarne wobec notariusza stanowi zasadę wewnątrzkorporacyjnej odpowiedzialności za wykonywanie przez notariusza zadań publicznych niezgodnie z normami etycznymi i zawodowymi obowiązującymi członków samorządu notarialnego i naruszenie innych obowiązków, o których mowa w art. 50 Prawa o notariacie. Zgodnie zaś z przepisami art. 50 – 70 Prawa o notariacie postępowanie dyscyplinarne wobec notariusza toczy się na zasadach określonych tymi przepisami oraz przepisami Kodeksu postępowania karnego (art. 69 Prawa o notariacie) i na żadnym etapie nie nosi cech postępowania administracyjnego lub innego poddanego kontroli sądu administracyjnego.
Nadto, postępowanie dyscyplinarne może zostać zainicjowanie jedynie przez wskazane w art. 58 Prawa o notariacie podmioty, a zatem przez Ministra Sprawiedliwości lub radę właściwej izby notarialnej i żaden inny podmiot, z zastrzeżeniem art. 45 w zw. z art. 44 § 1 Prawa o notariacie. Szczegółowe zagadnienia sposobu wykonywania nadzoru znajdują się w samym prawie o notariacie, jak też w wydanym na podstawie delegacji z art. 42 § 2 rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 kwietnia 1991 r. w sprawie trybu wykonywania nadzoru nad działalnością notariuszy i organów samorządu notarialnego (Dz. U. Nr 42, poz. 188). Działania w ramach postępowania nadzorczego takie jak czynności kontrolne organów nadzoru, sposób oceny kwestionowanych czynności notarialnych, odstąpienie od żądania wszczęcia wobec notariusza postępowania dyscyplinarnego (por. art. 45 Prawa o notariacie), sposób załatwienia skargi na notariusza - nie podlegają kontroli sądów administracyjnych.
Zatem pismo skarżącego datowane 22 lipca 2013r. nie wymagało od organów Izby Notarialnej w G. wydania jakiegokolwiek aktu, decyzji lub dokonania czynności, o których mowa w art. 3§2 pk 1 – 4a p.p.s.a., zaś wniesiona przez skarżącego skarga na bezczynność Izby Notarialnej w przedmiocie udzielenia odpowiedzi na to pismo nie należy do kognicji sądu administracyjnego.
Skarga ta podlegać musiała zatem odrzuceniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł w oparciu o treść art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.