Uzasadnienie
Decyzją z dnia 8 lipca 2013 r. (nr [...]) Wójt Gminy odmówił T. D. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad żoną.
Powyższą decyzję doręczono adresatowi w dniu 12 lipca 2013 r. W ustawowym terminie T. D. złożył odwołanie od tej decyzji, które wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 5 sierpnia 2013 r.
Pismem z dnia 10 października 2013 r. wyżej wymieniony wezwał Samorządowe Kolegium Odwoławcze do usunięcia naruszenia prawa i niezwłocznego rozpoznania odwołania.
Następnie pismem z dnia 15 listopada 2013 r. T. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się stwierdzenia bezczynności tego organu w rozpoznaniu odwołania oraz zobowiązania organu do wydania decyzji w określonym terminie. W uzasadnieniu skarżący opisał okoliczności sprawy i przytoczył treść art. 35 i art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267). Zaznaczył, że organ odwoławczy nie odpowiedział na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenia jako niedopuszczalnej. Zdaniem organu skarga została wniesiona po upływie terminu, o którym mowa w art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej.
W tak określonym zakresie kognicji Sądu należy uznać, że wniesiona skarga na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie rozpoznania odwołania od decyzji Wójta Gminy z dnia 8 lipca 2013 r. (nr [...]) zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do przepisu art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013, poz. 267), zwanej dalej "k.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.).
Natomiast zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.
Samorządowe kolegium odwoławcze jako właściwy organ odwoławczy w niniejszej sprawie (art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 k.p.a.), rozstrzyga odwołanie według reguł określonych w Rozdziale 10 Dziale II Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym do terminu załatwienia sprawy przez ten organ stosować należy wymogi określone przepisem art. 35 § 3 w zw. z art. 133 k.p.a. Przepis art. 133 k.p.a. ustanawia ustawowy termin, w którym organ pierwszej instancji obowiązany jest przekazać odwołanie organowi odwoławczemu. Termin ten wynosi siedem dni od dnia, w którym organ otrzymał odwołanie. Datą wszczęcia postępowania odwoławczego jest zatem data otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, tak więc termin załatwienia sprawy przez organ odwoławczy, o którym mowa w art. 35 § 3 k.p.a., liczy się od dnia wpływu odwołania wraz z aktami sprawy do organu drugiej instancji.
Zasadniczo "załatwienie sprawy" w postępowaniu administracyjnym (w tym postępowaniu odwoławczym) oznacza wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej (art. 104 § 1 w zw. z art. 138 k.p.a.).
Jeżeli zatem organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wydaje decyzji w prawem przewidzianym terminie, przy czym zwłoka w rozpatrzeniu sprawy nie jest w żaden sposób uzasadniona, wówczas mamy do czynienia z prawną bezczynnością organu.
Należy wskazać, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy pozostawały poza sporem.
Skarżący – T. D. pismem z dnia 19 lipca 2013 r. odwołał się od decyzji organu pierwszej instancji odmawiającej przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Odwołanie skarżącego wraz z aktami sprawy wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, za pośrednictwem organu pierwszej instancji, w dniu 5 sierpnia 2013 r. i zostało zarejestrowane pod sygn. akt [...].
W dniu 15 października 2013 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęło pismo skarżącego z dnia 10 października 2013 r., w którym wzywał organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez niezwłoczne rozpoznanie sprawy pod rygorem wniesienia skargi na bezczynność organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
Następnie skarżący – za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego – wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Kolegium ww. sprawie. Skarga została nadana w placówce pocztowej w dniu 20 listopada 2013 r.
W tym kontekście należy wskazać, że uruchomienie sądowoadministracyjnej kontroli działalności administracji publicznej obwarowane jest spełnieniem określonych wymogów.
Zgodnie z przepisem art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W niniejszej sprawie należy przyjąć, że skarżący pismem z dnia 10 października 2013 r. wezwał Kolegium do usunięcia naruszenia prawa poprzez rozpoznanie odwołania złożonego od decyzji Wójta Gminy z dnia 8 lipca 2013 r. (nr [...]) odmawiającej skarżącemu przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, tym samym wypełnił wymóg formalny do wniesienia skargi na bezczynność organu wskazany w art. 52 § 1 p.p.s.a. Niewątpliwie, za środek zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a., należy uznać przewidziane w art. 37 § 1 k.p.a. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie wnoszone do organu wyższego stopnia, a w przypadku, gdy nie ma takiego organu (tak, jak w przedmiotowej sprawie) - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
W tym miejscu – w odniesieniu do treści odpowiedzi na skargę i wniosku o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej z powodu naruszenia terminu określonego w art. 53 § 2 p.p.s.a. – należy stwierdzić, iż wniosek ten nie może zostać uwzględniony, gdyż terminy przewidziane w tym przepisie nie dotyczą skargi na bezczynność lub na przewlekłe prowadzenie postępowania. Skargę taką – co znajduje potwierdzenie w doktrynie - można wnieść w każdym czasie po wyczerpaniu przysługujących stronie środków zaskarżenia lub po złożeniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa (zob. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2011, s. 196). Skarżący, co zostało powyżej zaznaczone, wezwał Kolegium do usunięcia naruszenia prawa poprzez rozpoznanie odwołania, a konsekwencji spełnił warunki formalne do wniesienia przedmiotowej skargi.
Przechodząc do merytorycznej oceny skargi, należy uznać jej zasadność.
W myśl przepisu art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta – co zostało wcześniej wskazane – obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie miesięczny termin na załatwienie na załatwienie sprawy przez organ odwoławczy (art. 35 § 3 k.p.a.) upłynął dla Kolegium z dniem 5 września 2013 r., jak bowiem wynika z akt sprawy odwołanie wpłynęło do Kolegium w dniu 5 sierpnia 2013 r. Nie rozpatrzenie odwołania w tym terminie bezspornie oznacza, że Samorządowego Kolegium Odwoławczego pozostaje w stanie bezczynności.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W ocenie Sądu z okoliczności sprawy nie wynika, aby bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy bowiem uwzględnić, że skarga została wniesiona przez skarżącego w dniu 20 listopada 2013 r., a ustawowy termin do załatwienia sprawy upłynął w dniu 5 września 2013 r., a zatem tak krótki okres pozostawania organu w bezczynności nie może przesądzać o rażącym naruszeniu przez organ odwoławczy terminu załatwienia sprawy. Ponadto Sądowi z urzędu jest znana sytuacja "spiętrzenia" spraw czekających na rozpoznanie w Samorządowym Kolegium Odwoławczym. Powyższe okoliczności wskazują, że nie można w niniejszej sprawie przyjąć, iż pozostawanie organu w bezczynności nosi znamiona rażącego naruszenia prawa.
Z powyższych względów Sąd na mocy art. 149 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę na bezczynność i zobowiązał organ do rozpatrzenia odwołania skarżącego w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, a także stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.