Uzasadnienie
T. P. – reprezentowany przez kuratora J. S., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność
Wójta Gminy, polegającą na braku wypłaty zaległych zasiłków pielęgnacyjnych za okres od 1 lipca 2012 r. do 31 lipca 2013 r. w łącznej kwocie 1989 zł. Wskazał, że wstrzymanie wypłaty jest bezzasadne z uwagi na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 811/15. Pomimo wezwań organ od stycznia 2016 r. pozostaje w bezczynności. Skarżący złożył skargę do sądu na niewykonanie wyroku przez organ, ale skarga została odrzucona. Wskazał, że bezczynność organu jest rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 lub pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ zauważył, że skarżący w skardze wskazał na sygnatury akt III SA/Gd 811/15 oraz III SA/Gd 501/17, wobec czego ponownie, wnosząc obecną skargę na bezczynność i niewykonanie wyroku w sprawie sygn. akt III SA/Gd 811/15, nawiązuje do kwestii już rozstrzygniętej przez Sąd w sprawie sygn. akt III SA/Gd 501/17. Skarżący w obecnej skardze opisuje identyczne zdarzenia faktyczne i prawne oraz podnosi te same zarzuty pod adresem organu, jak w poprzedniej skardze. Z uwagi na tożsamość przedmiotu i podmiotów skarga powinna być odrzucona. Gdyby jednak nie można było uznać powagi rzeczy osądzonej, skarga także powinna być odrzucona, bowiem niedopuszczalna jest skarga na niewykonanie wyroku w przypadku, gdy jest to wyrok uchylający akt lub czynność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że skarga niniejsza nie jest tożsama ze skargą w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 501/17 tutejszego Sądu, ani też nie jest skargą opartą o treść art. 154 § 1 p.p.s.a.
Mimo że skarżący podał i w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 501/17 i w niniejszej sprawie podobne okoliczności faktyczne, to w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 501/17 wyraźnie żądał - na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a.- wymierzenia organowi grzywny za niewykonanie wyroku WSA w Gdańsku sygn. akt III SA/Gd 811/15. Skarga tak sformułowana została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucona prawomocnym postanowieniem z dnia 17 lipca 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 501/17.
Przedmiotowej skargi skarżący nie opiera na treści art. 154 § 1 p.p.s.a., choć posługuje się określeniem, że organ nie wykonuje wyroku sądu. To ostatnie sformułowanie należy uznać za ocenę stanowiska organu, a nie za podstawę wniesienia skargi. Skarżący wskazuje bowiem na bezczynność organu, polegającą na braku wypłaty skarżącemu zasiłków pielęgnacyjnych za okres od 1 lipca 2012 r. do 31 lipca 2013 r. w łącznej kwocie 1989 zł. Skarżący potwierdza to także w piśmie z dnia 14 września 2017 r., w którym wskazuje na konieczność wydania wyroku w celu wypłaty zaległych zasiłków pielęgnacyjnych w kwocie 1989 zł.
Nie można wobec powyższego w niniejszej sprawie mówić ani o powadze rzeczy osądzonej (także z uwagi na to, że w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 501/17 Sąd skargę odrzucił), ani też o tym, by przedmiotem skargi miałoby być niewykonanie wyroku.
Brak jest wobec powyższego podstaw do odrzucenia skargi z powodów wskazywanych przez organ. Rozważenia jednak wymagało, czy dopuszczalna jest skarga na bezczynność organu, przejawiająca się w braku wypłaty skarżącemu zasiłków pielęgnacyjnych, która to skarga miałaby doprowadzić do ich wypłaty. W przypadku odpowiedzi twierdzącej należało rozważyć zasadność skargi.
Zauważyć należy, że skargę na bezczynność skarżący poprzedził ponagleniem, o jakim mowa w art. 53 § 2 b p.p.s.a. Za ponaglenie takie należy uznać pismo skarżącego z dnia 28 lipca 2017 r., skierowane do Wójta Gminy, które wpłynęło do organu tego samego dnia, zatytułowane "wezwanie ostateczne".
Z akt administracyjnych wynika, że skarżącemu przyznano zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie za okres od dnia 1 czerwca 2010 r. do 31 grudnia 2013 r. decyzją Burmistrza Miasta z dnia 30 czerwca 2010 r., zmienioną decyzją tego organu z dnia 16 lutego 2011 r. (decyzje kierowane były do ówczesnego opiekuna prawnego skarżącego).
Decyzje te zostały uchylone decyzją Burmistrza Miasta z dnia 9 lipca 2012 r. - z dniem 1 lipca 2012 r. - z uwagi na całkowite zwolnienie skarżącego z ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej.
Z dniem 1 lipca 2012 r. wstrzymano też wypłatę skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 października 2014 r. stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza Miasta z dnia 9 lipca 2012 r. Organ odwoławczy, po przedstawieniu szczegółowo okoliczności sprawy wskazał, że organem właściwym do wydania decyzji weryfikującej uprawnienie T. P. do zasiłku pielęgnacyjnego był Wójt Gminy, a nie Burmistrz Miasta.
Skarżący pismem z dnia 7 maja 2015 r. wystąpił do Wójta Gminy o wypłatę wstrzymanego zasiłku pielęgnacyjnego.
Decyzją z dnia 19 maja 2015 r. Wójt Gminy uchylił decyzję z dnia 30 czerwca 2010 r., zmienioną decyzją z dnia 16 lutego 2011 r., dotyczącą prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł miesięcznie na okres od dnia 1 czerwca 2010 r. do 31 grudnia 2013 r. i odmówił T. P. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 marca 2012 r. do 31 grudnia 2013 r.
Decyzję z dnia 19 maja 2015 r. uchyliło w całości Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 7 września 2015 r. Jednocześnie SKO orzekło o zmianie decyzji ostatecznej z dnia 30 czerwca 2010 r., zmienionej decyzją z dnia 16 lutego 2011 r., o przyznaniu T. P. zasiłku pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 czerwca 2010 r. do 31 grudnia 2013 r., poprzez ustalenie końcowej daty okresu zasiłkowego na dzień 29 lutego 2012 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawomocnym wyrokiem z dnia 10 grudnia 2015 r. sygn. akt III SA/Gd 811/15 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 maja 2015 r. i decyzję Wójta Gminy z dnia 19 maja 2015 r. oraz umorzył postępowanie administracyjne.
W uzasadnieniu Sąd stwierdził m.in. "w stanie faktycznym, jaki miał miejsce w niniejszej sprawie, czyli w sytuacji upływu okresu, na jaki świadczenia zostały skarżącemu przyznane, możliwe było uchylenie bądź zmiana - na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy - decyzji przyznającej świadczenie w przypadku uznania, że świadczenia zostały pobrane nienależnie (przy czym Sąd kwestii tej nie przesądza), nie była natomiast możliwa zmiana tej decyzji z powodu zmiany sytuacji skarżącego, mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. (...) kwestia orzekania o tym, czy zasiłek pielęgnacyjny został przez skarżącego pobrany nienależnie nie była w ogóle rozważana przez organy rozpoznające sprawę. Organy powołując się na treść art. 16 ust. 5 ustawy stwierdziły, że skarżący z dniem 1 marca 2012 r. został całkowicie zwolniony z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej i od tego dnia skarżącemu zasiłek nie przysługiwał.
Należy jednak zauważyć, że jeśli organ uznaje, że konieczność zmiany decyzji wynikała z przesłanki pobrania świadczenia nienależnego w rozumieniu art. 30 ust. 2 ustawy, winien wskazać ją w decyzji (...). Powyższe wynika z faktu, że treść art. 32 ust. 1 ustawy winna być w zakresie użytego w nim pojęcia " nienależnie pobranego świadczenia" interpretowana w związku z art. 30 ust. 2 ustawy, który taką definicję zawiera. Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest wadliwa i nie znajduje uzasadnienia prawnego wobec przywołanej wykładni art. 32 ust. 1 ustawy". Wadliwa była także, w ocenie Sądu, decyzja organu pierwszej instancji.
Sąd wskazał także, że "brak było podstaw do wydania decyzji, na mocy której zmieniono, ze skutkiem ex tunc, decyzję przyznającą świadczenie w części dotyczącej okresu. Tym samym brak było podstaw do wszczęcia i prowadzenia postępowania z urzędu".
Skarżący w dniu 16 grudnia 2015 r. wezwał Burmistrza Miasta do wypłaty 13 zasiłków w wysokości 1989 zł. Pismo zostało przekazane Wójtowi Gminy na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., o czym skarżący został zawiadomiony pismem z dnia 14 stycznia 2015 r.
Decyzją z dnia 5 maja 2016 r. Wójt Gminy uchylił od dnia 1 marca 2012 r. decyzję z dnia 30 czerwca 2010 r., zmienioną decyzją z dnia 16 lutego 2011 r., dotyczącą prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 czerwca 2010 r. do 31 grudnia 2013 r. i uznał zasiłek pielęgnacyjny wypłacony za okres od dnia 1 marca 2012 r. do 30 czerwca 2012 r. za świadczenie nienależnie pobrane.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10 stycznia 2017 r. uchyliło w całości decyzję z dnia 5 maja 2016 r. oraz umorzyło postępowanie pierwszej instancji w całości. Organ ten wskazał m.in., że o bezprzedmiotowości postępowania w zakresie weryfikacji prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na zasadzie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych za okres od dnia 1 lipca 2010 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. rozstrzyga wiążąco wyrok WSA w Gdańsku sygn. akt III SA/Gd 811/15.
Skarżący ponowił wezwanie Wójta Gminy do wypłaty zaległych zasiłków pielęgnacyjnych pismami z dnia 16 stycznia 2017 r., z dnia 31 stycznia 2017r., z dnia 2 lutego 2017 r., z dnia 2 marca 2017 r.
Pismami z dnia 27 stycznia 2017 r., z dnia 6 lutego 2017 r., 9 marca 2017 r. Wójt Gminy zajął stanowisko, że wypłata jest bezzasadna z uwagi na utratę przez skarżącego prawa do zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 1 marca 2012 r. z powodu zwolnienia z kosztów pobytu w domu pomocy społecznej, powołując się na stwierdzenia zawarte w wyroku WSA w Gdańsku sygn. akt III SA/Gd 811/15 oraz decyzji SKO z dnia 10 stycznia 2017 r.
Skarżący wniósł do sądu powszechnego pozew o zapłatę kwoty 1989 zł z tytułu niewypłaconego zasiłku pielęgnacyjnego po 153 zł miesięcznie za okres od 1 lipca 2012 r. do 31 lipca 2013 r..
Postanowieniem z dnia 22 maja 2017 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w K. odrzucił pozew T. P. przeciwko Gminie o zapłatę wskazując, że sprawa o wypłatę zasiłku pielęgnacyjnego nie jest sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 k.p.c. Sąd ten stwierdził, że o kwestiach przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, jego wypłacie czy ewentualnym wykonaniu ostatecznej decyzji administracyjnej rozstrzyga organ właściwy do realizacji świadczeń rodzinnych.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że decyzja z dnia 30 czerwca 2010 r., zmieniona decyzją z dnia 16 lutego 2011 r., przyznająca skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie za okres od dnia 1 czerwca 2010 r. do 31 grudnia 2013 r., cały czas pozostaje w obrocie prawnym. Próby wyeliminowania jej z obrotu prawnego nie odniosły skutku. Mimo to skarżącemu nigdy nie wypłacono przyznanego świadczenia za okres wskazywany w skardze.
Skarżący bezskutecznie domaga się od organu wypłacenia przedmiotowego zasiłku. Próbował szukać ochrony przed sądem powszechnym, ale pozew o zapłatę został odrzucony. Organ odmawia wypłaty przedmiotowego zasiłku twierdząc, że skarżącemu on nie przysługuje, bowiem zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, a skarżący w takiej instytucji w przedmiotowym okresie pozostawał.
W ocenie Sądu nie powinno budzić wątpliwości, że osoba, której ostateczną decyzją przyznano świadczenie, musi mieć ochronę w przypadku braku realizacji tej decyzji.
Organ nie może dokonywać w trybie nieprzewidzianym przepisami prawa weryfikacji decyzji ostatecznej, odmawiając wypłaty przyznanego świadczenia. Skoro decyzja przyznająca zasiłek pielęgnacyjny nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, nie ma podstaw do niewypłacenia zasiłku, którego wypłata nigdy nie nastąpiła, a który na jej podstawie skarżącemu przysługuje.
Wypłata zasiłku realizowana jest poprzez czynność wypłaty. Przyjąć zatem należy, że organ, nie wypłacając skarżącemu przedmiotowego zasiłku pielęgnacyjnego, przyznanego ostateczną decyzją, pozostaje w bezczynności, bowiem obowiązek takiej wypłaty ciąży na nim z mocy samego prawa (por. też wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 2002 r. sygn. akt II SA/Gd 4182/01, publ. CBOSA).
Wobec powyższego skarżący może, w ocenie Sądu, szukać ochrony przed sądem administracyjnym wnosząc skargę na bezczynność organu, przejawiającą się w niepodejmowaniu czynności wypłaty przedmiotowego zasiłku pielęgnacyjnego.
Nie było sporne, że zasiłek ten został skarżącemu przyznany w wysokości po 153 zł miesięcznie i nie wypłacono go za okres jedenastu miesięcy (łącznie 1989 zł).
W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 149 §1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Sąd miał na uwadze, że na organie ciążył obowiązek wypłaty przedmiotowego świadczenia.
W ocenie Sądu szczególna sytuacja faktyczna, która zaistniała w niniejszej sprawie powoduje, że nie można stwierdzić, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 a p.p.s.a.).
W tej sytuacji Sąd orzekł jak w punkcie 2 wyroku.