Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 15 czerwca 2023 r. G. K. (zwany dalej także "wnioskodawcą", "skarżącym") wystąpił do Dyrektora Zakładu Karnego o udzielenie informacji publicznej w następującym zakresie:
- 1. Z jakich urządzeń elektronicznych używa Służba Więzienna w tutejszym ZK do realizacji swoich zadań ustawowych; należy podać firmę tych urządzeń, częstotliwość ich działania oraz dokładne funkcje działania tych urządzeń;
- 2. Ile tutejszy ZK zamówił urządzeń elektronicznych do realizacji swoich zadań służbowych, jakie to urządzenia oraz ile pieniędzy wydano na te urządzenia w latach 2018-2023;
- 3. Ile wniosków złożono do tutejszego Dyrektora o dostęp do informacji publicznej w latach 2018-2023.
Pismem z dnia 3 lipca 2023 r. (doręczonym wnioskodawcy w dniu 10.07.2023 r.) Dyrektor Zakładu Karnego odpowiedział na powyższy wniosek, wyjaśniając – w odniesieniu do pytania wskazanego w punktach 1. i 2. - że informacja ta stanowi informację publiczną przetworzoną, w związku z czym organ wzywa wnioskodawcę do wykazania w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma, że za udostępnieniem wnioskowanej informacji przemawia szczególnie uzasadniony interes publiczny, a w przypadku niewykazania w wyznaczonym terminie przez wnioskodawcę szczególnie uzasadnionego interesu publicznego, konieczne będzie wydanie - na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. Z 2022 r., poz. 902 – dalej w skrócie zwaną "u.d.i.p.") - decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej.
W zakresie zaś punktu 3. organ wskazał, że w latach 2018-2023 do Zakładu Karnego wpłynęło 148 wniosków dotyczących udzielenia informacji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Następnie G. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego, zarzucając że organ nie udostępnił mu wnioskowanej informacji publicznej, a w szczególności wskazał, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, iż w zakresie punktu 1. i 2. mamy do czynienia z informacją publiczną przetworzoną. Jego zdaniem organ celowo działał, żeby nie udostępnić skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej i tym samym dopuścił się bezczynności. W związku z powyższym skarżący wniósł o stwierdzenie przez Sąd, że informacje o które wnioskował nie stanowią formy przetworzonej i podlegają normalnemu udostępnieniu oraz o zobowiązanie organu do udostępnienia tych informacji, a ponadto o zasądzenie na jego rzecz sumy pieniężnej oraz wymierzenie organowi grzywny w kwocie 1.000 zł za nieudostępnienie informacji publicznej, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego wniósł o jej oddalenie, gdyż w ocenie organu pismem z dnia 3 lipca 2023 r. skarżącemu została udzielona informacja publiczna zgodnie z przepisami ustawy. Jednocześnie organ zaznaczył, że skarżący składa bardzo dużą ilość wniosków o udostępnienie informacji publicznej - w przeciągu niespełna dwóch lat złożył do Dyrektora Zakładu Karnego ponad 50 wniosków, a każdy z nich zawierał po kilka bądź kilkanaście zapytań, dotyczących różnego rodzaju informacji. W ocenie organu treść i liczba składanych przez skarżącego wniosków świadczy o próbie wykorzystywania prawa do informacji publicznej dla osiągnięcia innego celu niż troska o dobro publiczne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 - dalej jako: "p.p.s.a.") orzeka w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei art. 149 § 1b p.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Stosownie zaś do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie nie jest działanie (akt lub czynność) organu, lecz jego ewentualny brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym terminie.
Dyrektor Zakładu Karnego należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o ile znajduje się ona w jego posiadaniu i jest uprawniony do jej udostępnienia. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są m.in. organy władzy publicznej, zaś stosownie do przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2470 ze zm. - powoływanej dalej jako "u.s.w.") Służba Więzienna jest umundurowaną i uzbrojoną formacją apolityczną podległą Ministrowi Sprawiedliwości, posiadającą własną strukturę organizacyjną i realizującą na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności (art. 1 i art. 2 u.s.w.), zaś dyrektor zakładu karnego jest jej organem (art. 7 pkt 3 u.s.w.).
Z uwagi na to, że wniosek skarżącego, datowany na dzień 15 czerwca 2023 r., wpłynął do organu w dniu 16 czerwca 2023 r., udzielenie odpowiedzi skarżącemu powinno było nastąpić najpóźniej w dniu 30 czerwca 2023 r. Stosownie bowiem do art. 13 ust. 1 i art. 14 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku.
Organ przekroczył ww. termin, albowiem wszelkie działania dotyczące wniosku skarżącego podjął w dniu 3 lipca 2023 r. (pismo z dnia 3.07.2023 r., nr [...]), czyli po wskazanym wyżej terminie, udostępniając skarżącemu informację publiczną oznaczoną we wniosku skarżącego punktem 3., natomiast w odniesieniu do informacji publicznej objętej pytaniami sformułowanymi w punktach 1. i 2. przedmiotowego wniosku, wyjaśniając skarżącemu, że informacje te stanowią informacje przetworzone i w związku z tym wzywając go do wykazania w terminie 14 dni od dnia otrzymania ww. pisma, że za udostępnieniem wnioskowanych informacji przemawia szczególnie uzasadniony interes publiczny.
Przedmiotowe pisma organu z dnia 3 lipca 2023 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 10 lipca 2023 r., a zatem termin 14 dni do wykazania przez skarżącego żądanej okoliczności upływał w dniu 24 lipca 2023 r. Z przekazanych Sądowi akt niniejszej sprawy, jak też z wyjaśnień organu złożonych w przedmiotowej sprawie, nie wynika czy skarżący przed upływem wskazanego terminu (tj. 24.07.2023 r.) wykazał przed organem szczególnie uzasadniony interes publiczny przemawiający za udostępnieniem mu wnioskowanej w punktach 1. i 2. wniosku z dnia 15 czerwca 2023 r. informacji publicznej i czy informacja w tym zakresie została ostatecznie skarżącemu udostępniona (niniejsza skarga została bowiem wniesiona w dniu 12 lipca 2023 r., zaś odpowiedź organu na nią została udzielona w dniu 19 lipca 2023 r.), czy też organ wydał w tym zakresie wobec skarżącego decyzję odmawiającą udostępnienia mu informacji publicznej objętej wnioskiem w punktach 1. i 2. ze względu na brak wykazania szczególnego interesu publicznego.
Ponieważ skarżący w skardze domagał się, aby Sąd orzekł, że informacje, o które wystąpił we wniosku nie stanowią formy przetworzonej, Sąd pragnie w tym miejscu wyjaśnić, że przywołany wcześniej art. 149 § 1 p.p.s.a. nie przewiduje tego rodzaju rozstrzygnięcia. W sprawie bezczynności Sąd, stwierdziwszy że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązuje go do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, czyli do zakończenia danej sprawy. Z tego też powodu Sąd – na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - zobowiązał Dyrektora Zakładu Karnego do rozpoznania wniosku G. K. z dnia 15 czerwca 2023 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w zakresie odnoszącym się do żądania zawartego w punktach 1. i 2. tego wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku.
Ocena natomiast, czy żądana informacja jest informacją przetworzoną jest elementem kontroli decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej, którą organ zobowiązany jest wydać na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p., z powodu nie wykazania przez wnioskodawcę, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
W ocenie Sądu zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie nie zachodzi przypadek lekceważenia wniosku skarżącego i braku woli załatwienia sprawy przez organ. Mając to na uwadze Sąd - na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. - orzekł, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt 2. sentencji wyroku).
Sąd nie znalazł też podstaw do przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej, jak też do wymierzenia organowi grzywny. Zaniechanie przez organ udostępnienia informacji publicznej w omawianej części – co należało przyjąć na podstawie przekazanych do Sądu akt sprawy - nie było nacechowane złą wolą. Sąd nie dopatrzył się też w okolicznościach niniejszej sprawy konieczności zrekompensowania skarżącemu oczekiwania na żądaną w punkcie 1. i 2. wniosku informację publiczną.
W konsekwencji Sąd, uznając za bezzasadne żądanie wymierzenia organowi grzywny i żądanie przyznania sumy pieniężnej, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w pozostałym zakresie, o czym orzeczono w punkcie 3. sentencji wyroku.