Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 31 sierpnia 2022 r. F. z siedziba w K. zwróciła się do Urzędu Gminy w Kołczygłowach o udostępnienie informacji publicznej, wnosząc o udzielenie następujących informacji:
- 1. Czy Państwa Urząd oferował szczególne formy udzielania pomocy przedsiębiorcom prowadzącym działalność na podległym Państwu terenie? Jeśli tak jakie formy pomocy były oferowane?
- 2. Ile wniosków o udzielnie takiej pomocy wpłynęło w roku 2020, 2021, 2022 ?
- 3. Czy i w jakiej wysokości mają Państwo zabezpieczony budżet na podobne działania prowadzone jeszcze w 2022 r. ?
Wniosek został zawarty w wiadomości e-mail wysłanej w dniu 31 sierpnia 2022 r. z adresu [...] na adres [email protected] to jest e-mail Urzędu Gminy w Kołczygłowach.
W skardze z dnia 25 października 2022 r. (data wpływu do organu 28 listopada 2022 r.) skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła Wójtowi Gminy Kołczygłowy bezczynność w rozpoznaniu jej wniosku z dnia 31 sierpnia 2022 r. i wniosła o zobowiązanie organu do udzielenia informacji publicznej oraz o zasądzenie kosztów według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podano, że jednym z głównych celów statutowych F. jest pomoc przedsiębiorcom. Powołując przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.d.i.p.", wskazano, że organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek w ustawowym terminie, co stanowi znaczące utrudnienie w działalności statutowej F. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o umorzenie postępowania lub ewentualnie o oddalanie skargi w całości. Organ przyznał, że po wpływie skargi w dniu 28 października 2022 r. podjął bezzwłocznie czynności mające na celu załatwienie wniosku i w dniu 4 listopada 2022 r. udzielił wnioskodawcy odpowiedzi w żądanym zakresie.
Tym samym zdaniem organu, skoro wniosek został już załatwiony to postępowanie w zakresie bezczynności organu stało się bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone. W ocenie organu, nie sposób uznać aby jego działanie wypełniało definicję rażącego naruszenia prawa. Organ wyjaśnił, że jakkolwiek dopuścił się bezczynności i przekroczył termin do załatwienia sprawy, jednakże okoliczność ta nie jest wystarczająca do uznania, że przekroczenie terminu miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ przed wyrokowaniem przez Sąd i w odstępie kilku dni od dnia wniesienia skargi, załatwił żądanie strony. Wyjaśniając przyczyny uchybienia terminu, organ wskazał, że bezczynność nie była zamierzona, albowiem obsługę skrzynki e-mail urzędu w dniu, w którym z wnioskiem wystąpiła strona skarżąca, sprawował pracownik w zastępstwie pracownika, w zakresie którego obowiązków służbowych znajduje się odbieranie i przekazywanie wiadomości pracownikom merytorycznym.
W dniu 31 sierpnia 2022 r. na skrzynkę wpłynęło ponad 130 wiadomości. Powyższe wyłącznie spowodowało niezałatwienie sprawy w terminie a nie było wynikiem lekceważącego traktowania obowiązków wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Do odpowiedzi na skargę załączono pismo Sekretarza Gminy Kołczygłowy, wysłane do F. w wiadomości e-mail w dniu 4 listopada 2022 r. zawierające odpowiedź na wszystkie trzy pytania zawarte we wniosku. W piśmie tym wskazano, że Rada Gminy Kołczygłowy podjęła trzy uchwały w sprawie umorzenia należności o charakterze cywilnoprawnym z tytułu opłat za centralne ogrzewanie, w sprawie zwolnienia z podatku od nieruchomości związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej i w sprawie przedłużenia terminów płatności podatków od nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wskazanym grupom przedsiębiorców, ze wskazaniem numerów i dat podjęcia uchwał. Organ wskazał, że w 2020 r. wpłynęło siedem wniosków o udzielenie pomocy, złożonych przez przedsiębiorców, w pozostałych latach wniosków takich nie składano. Nadto organ stwierdził, że na rok 2022 w budżecie Gminy nie zabezpieczono środków na takie działanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.:Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.
Stosownie do art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Orzekając w tak określonym zakresie kognicji, Sąd stwierdził, że skarga podlega uwzględnieniu.
W niniejszej sprawie skarżąca F. zarzuciła bezczynność Wójtowi Gminy Kołczygłowy w udzieleniu na jej wniosek informacji publicznej.
Pojęcie bezczynności zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., przez wskazanie, że jest to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy organ administracji publicznej nie podjął w przewidzianym terminie żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności (zob. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el.).
W rozpoznawanej sprawie skarżąca domagała się udostępnienia informacji publicznej w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p.
Wskazać należy, że ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Okolicznością bezsporną w przedmiotowej sprawie jest to, że Wójt Gminy Kołczygłowy jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego. Nie jest również kwestionowane, że informacje, o udostępnienie których wnioskowała F., dotyczące szczególnych form i rozmiaru udzielanej przez organ pomocy przedsiębiorcom, liczbie kierowanych do niego w tym przedmiocie wniosków oraz wysokości środków zabezpieczonych na ten cel w budżecie na 2022 r., stanowią informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p.
Na gruncie przepisów u.d.i.p., bezczynność podmiotu zobowiązanego do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ, będąc w posiadaniu żądanej informacji publicznej, nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia tej informacji (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.) lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Zasadność wniosku została w niniejszej sprawie bezpośrednio przyznana przez organ, który po uzyskaniu wiedzy o treści wniesionej skargi, udzielił F. żądanej informacji, zaznaczając jednocześnie, że brak wcześniejszej odpowiedzi wynikał z faktu, że w dniu 31 sierpnia 2022 r. na skrzynkę e-mail wpłynęło ponad 130 wiadomości.
Mając na uwadze art. 13 ust. 1 u.d.i.p., Sąd stwierdził, że udzielenie żądanej informacji w listopadzie 2022 r. nastąpiło z opóźnieniem, gdyż powinno być wykonane przez organ bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni po otrzymaniu wniosku.
Za datę otrzymania wniosku przez organ należy uznać dzień 31 sierpnia 2022 r. Skoro udostępnienie informacji publicznej nastąpiło dopiero w listopadzie 2022 r., to Wójt Gminy Kołczygłowy dopuścił się bezczynności, wniosek nie został bowiem rozpoznany w terminie 14 dni (13 ust. 1 u.d.i.p.) ani też w stosownym czasie nie powiadomiono wnioskodawcy o adekwatnych powodach opóźnienia i nowym terminie udzielania informacji publicznej (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Podkreślić przy tym należy, że przy ocenie zasadności skargi na bezczynność, decydujący jest stan faktyczny z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności przez organ (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63). Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana.
W sytuacji gdy Wójt Gminy Kołczygłowy, po wniesieniu skargi udzielił informacji publicznej, Sąd nie był uprawniony do zobowiązywania organu do rozpoznania wniosku z dnia 31 sierpnia 2022 r. Przepis art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a. jednoznacznie określa obligatoryjne elementy orzeczenia sądowego w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność organu. Ustalenie, że organ dopuścił się bezczynności, która ustała po wniesieniu skargi, skutkowało stwierdzeniem, że organ dopuścił się bezczynności, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.,
Sąd stwierdził jednocześnie w oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a., że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Orzekając w zakresie uregulowanym w przepisie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uwzględnił, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy, gdyż wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne (por. m.in. wyroki: WSA w Białymstoku z dnia 11 maja 2017 r. sygn. akt II SAB/Bk 38/17, WSA w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SAB/Łd 13/17 oraz WSA w K. z dnia 22 marca 2017 r. sygn. akt II SAB/Kr 35/17). Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2451/14). Oceny sposobu prowadzenia postępowania pod kątem bezczynności należy dokonywać mając na uwadze zindywidualizowane okoliczności sprawy (por. wyrok NSA z 17 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 652/15), co nakazuje uwzględniać m.in. stopień zaniedbań ze strony organu i naruszenia terminów załatwienia sprawy, obiektywną sytuację w jakiej działa oraz sposób zachowania tak organu, jak i strony.
Kierując się przedstawionymi wyżej kryteriami i regulacjami prawnymi Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W tym zakresie uwzględniono, że okres opóźnienia nie był rażąco długi, brak terminowego załatwienia wniosku nie wynikał ze złej woli organu bądź lekceważenia wniosku, a po wniesieniu skargi żądana informacja została skarżącej udostępniona.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 597 zł, w tym kwotę 100 zł tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego, kwotę 480 zł tytułem wynagrodzenia reprezentującego skarżącego adwokata, ustalonego zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.) oraz kwotę 17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa procesowego.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).