Uzasadnienie
N.C. wystąpiła z wnioskiem do Wojewody (...) o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek wpłynął do organu w dniu 2 września 2020r.
W dniu 21 października 2020r. wpłynęło do organu ponaglenie wniesione przez pełnomocnika wnioskodawczyni, w którym, powołując się na art. 37§1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2020 r. poz. 256, dalej powoływanej jako: "k.p.a.") wskazał on na to, że organ nie załatwił sprawy w terminie wskazanym w art. 35 k.p.a.
W dniu 27 października 2020r. Wojewoda (...) skierował do pełnomocnika wnioskodawczyni pismo informujące o przedłużeniu terminu do wydania decyzji do 31 marca 2021r. W tym samym dniu organ wystąpił z zapytaniami wymaganymi art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2020r., poz. 35). W aktach administracyjnych brak odpowiedzi na wymienione zapytania.
W dniach 29 października 2020r. oraz 9 listopada 2020r. mąż wnioskodawczyni A.C. złożył dodatkowe dokumenty z ZUS oraz dotyczące umowy najmu.
Pismem z 13 listopada 2020r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Wojewody (...), wnosząc, by Sąd:
- 1) na podstawie art. 149§1 pkt 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. zobowiązał organ do wydania decyzji w sprawie w ciągu 2 tygodni od daty uprawomocnienia się wyroku;
- 2) na podstawie art. 149§1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności;
- 3) na podstawie art. 149§1a p.p.s.a stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- 4) na podstawie art. 149§2 p.p.s.a. wymierzył organowi grzywnę;
- 5) na podstawie art. 149§2 p.p.s.a. przyznał od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154§6 p.p.s.a.
- 6) zasądził koszty postępowania od organu na rzecz skarżącej.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że zezwolenie nie powinno zostać wydane później niż w terminie 45 dni od daty złożenia wniosku, a zatem 17 października 2020r. – lecz do chwili wniesienia skargi nie zostało wydane. Skarżąca zwróciła się do organu z ponagleniem, lecz nie przyniosło ono spodziewanego efektu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda (...) wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazano, że materiał dowodowy złożony z wnioskiem nie był kompletny, o czym skarżąca została powiadomiona. Nierealnym jest oczekiwanie przez stronę, że sprawa zostanie załatwiona w terminie 45 dni, skoro nadal nie upłynął termin do udzielenia przez organy odpowiedzi na zapytania wniesione w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach.
W dniu 18 lutego 2021r. Wojewoda (...) wydał decyzję o udzieleniu N.C. zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia 23 czerwca 2023r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.
Na mocy art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie skarżący zarzuca Wojewodzie (...) bezczynność w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Przepisy k.p.a. definiują w art. 37 § 1 pkt 1 bezczynność jako niezałatwienie w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1.
Skarga na bezczynność stanowi zatem środek prawny mający na celu ochronę praw jednostki poprzez przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego, likwidację stanu opieszałości występującą po stronie tego organu. W związku z tym w sprawach, w których przedmiotem badania sądu administracyjnego jest bezczynność organu, sąd kontroluje, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie.
Przepisy ustawy o cudzoziemcach nie określają terminu w jakim powinna zostać wydana decyzja o zezwoleniu na pobyt czasowy cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem należy odwołać się w tym zakresie do przepisów k.p.a., mając jednakże na uwadze treść przepisów art.109 ust. 1-3 ustawy o cudzoziemcach, które przewidują zwrócenie się do określonych organów o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Organy te przekazują stosowną informację w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku. Termin ten może być przedłużony do 60 dni w szczególnie uzasadnionych przypadkach, zaś jeżeli organ obowiązany do przekazania informacji, o której mowa w ust. 1, nie przekaże informacji w ustawowych terminach uznaje się, że wymóg uzyskania informacji został spełniony.
Stosownie zaś do art. 35 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1); niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2); załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Zgodnie z art. 36 § 1 i 2 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu.
Wskazane przepisy są konsekwencją przyjęcia w k.p.a. szeregu zasad mających wyrównywać relacje między organem a stronami postępowania. Wśród zasad tych istotne znaczenie ma zasada szybkości postępowania, którą statuuje art.12 k.p.a.
Organ administracji publicznej powinien prowadzić postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych, tak by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie.
Postępowanie w sprawie udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy wszczęte zostało w dniu 2 września 2020 r. (data wpływu wniosku do organu).
Pierwszą czynnością organu znajdującą odzwierciedlenie w aktach administracyjnych było poinformowanie pełnomocnika wnioskodawczyni o przedłużeniu terminu do wydania decyzji do dnia 31 marca 2021r. Czynności tej dokonano dopiero po wpłynięciu do organu ponaglenia z dnia 21 października 2020r., podobnie jak wystąpienia do właściwych organów z zapytaniem w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach.
Zdaniem Sądu za oczywiste uznać należy w tej sytuacji pozostawanie przez organ w bezczynności w dacie wniesienia skargi do Sądu. Fakt poinformowania pełnomocnika strony skarżącej o przedłużeniu terminu do wydania decyzji nie mógł mieć znaczenia w sprawie, skoro czynności tej dokonano już po upływie terminu, w którym sprawa mogła być załatwiona. Organ dokonał jednak pierwszej, dopiero po otrzymaniu ponaglenia, po 8 tygodniach od daty wpływu wniosku.
W tym miejscu wskazać należy, że w dniu 18 lutego 2021r. Wojewoda (...) wydał decyzję o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy. Dlatego też bezprzedmiotowym byłoby uwzględnienie skargi poprzez zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym czasie.
Zasadne okazało się natomiast stwierdzenie na podstawie art. 149§1 pkt 3 p.p.s.a., że organ dopuścił się bezczynności.
Sąd ocenił jednocześnie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art.149§ 1a p.p.s.a.
Uwzględnić należało, że przy ocenie, czy naruszenie prawa jest rażące, bierze się pod uwagę nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, ale całość okoliczności sprawy. Istotna jest także skala przekroczenia terminu do załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie należało wziąć pod uwagę, że w postępowaniu zachodziła konieczność zwrócenia się z zapytaniami, o których mowa w art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Wymaga to uznania, że nie było możliwe załatwienie sprawy w terminie 1 miesiąca. Czasowy wymiar przekroczenia terminu do wydania decyzji nie był także rażący.
W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13).
Taka sytuacja, zdaniem Sądu nie zaistniała w niniejszej sprawie, a zatem nie było podstaw do stwierdzenia, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa.
Z tych samych powodów Sąd nie dostrzegł podstaw do tego, by wymierzyć organowi grzywnę, czy też by przyznać stronie skarżącej sumę pieniężna.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie czwartym wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę obejmującą wpis sądowy od skargi oraz koszty zastępstwa procesowego.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.