Uzasadnienie
W dniu 18 stycznia 2016 r. (data stempla pocztowego) A. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], polegającą na braku rozpatrzenia zażalenia na postanowienie Burmistrza [...] z dnia 28 sierpnia 2015 r. nr [...], którym odmówiono wyłączenia pracownika organu do udziału w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 20 lipca 2010 r., nr [...].
Skarżąca wskazała, że organ naruszył art. 35 § 1 k.p.a., nie rozpoznając sprawy w wyznaczonym terminie. Choć wezwała organ do rozpoznania sprawy w dodatkowym terminie, organ trwa w bezczynności. Wniosła o wymierzenie organowi grzywny.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy wskazał, że sprawa została załatwiona, bowiem w dniu 18 lutego 2016 r. wydane zostało postanowienie, stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie organu I instancji. Tym samym organ nie pozostaje w bezczynności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów, m. in. w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia.
W myśl art. 37 § 1 k.p.a., na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Pismo skarżącej z dnia 4 stycznia 2016 r., które do organu wpłynęło w dniu 8 stycznia 2016 r., spełnia wymóg wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 37 § 1 k.p.a., wobec czego skarżąca wniosła skargę spełniając przesłanki przewidziane w art. 52 § 1 p.p.s.a.
Skarga jest częściowo zasadna.
Zgodnie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
- 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto – zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. - sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Podkreślenia wymaga to, że w sprawach dotyczących rozpoznawania skarg na bezczynność organów administracji publicznej sąd orzeka, biorąc za podstawę stan rzeczy (prawny i faktyczny) istniejący w chwili wydania orzeczenia, a nie w chwili złożenia skargi, co może mieć znaczenie w sytuacji, gdy organ po dniu wniesienia skargi na jego bezczynność – a przed rozpoznaniem sprawy przez sąd - podjął określone działania, tj. wydał akt lub dokonał czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności.
Załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym – w myśl art. 35 § 3 k.p.a -powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Termin ten, na podstawie art. 144 k.p.a., ma zastosowanie do zażaleń.
Zażalenie skarżącej wpłynęło do organu odwoławczego w dniu 14 września 2015r., wobec czego miesięczny termin na załatwienie sprawy upłynął dla organu odwoławczego z dniem 14 października 2015 r.
Skarżąca wniosła skargę do sądu w dniu 18 stycznia 2016 r.
Organ odwoławczy rozpatrzył zażalenie skarżącej w dniu 18 lutego 2016 r., wydając tego dnia postanowienie nr [...].
Opisana sytuacja faktyczna wyklucza - w ramach sprawowanej przez Sąd w niniejszej sprawie kontroli - wydanie orzeczenia w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., nie wyklucza natomiast dokonania oceny przez Sąd tego, czy zaistniały w sprawie stan faktyczny wskazuje na to, że organ pozostawał w stanie bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), a w konsekwencji – jeżeli tak było – czy bezczynności tej można przypisać kwalifikowany charakter (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
W takim stanie sprawy Sąd na mocy art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. uwzględnił skargę na bezczynność organu stwierdzając w punkcie 1 wyroku, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie rozpatrzenia zażalenia skarżącej, jego rozpoznanie nastąpiło bowiem po upływie miesięcznego terminu na załatwienie sprawy, nadto organ odwoławczy w dniu wniesienia skargi do sądu pozostawał w bezczynności.
W ocenie Sądu bezczynności organu, trwającej niewiele ponad cztery miesiące nie można uznać za rażąco naruszającą prawo, tym bardziej, że Sądowi z urzędu znana jest sytuacja "spiętrzenia" spraw czekających na rozpoznanie w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...]. W tej sytuacji uzasadnione jest przyznanie pierwszeństwa rozpoznania sprawom, w których środek odwoławczy podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Skarżąca została natomiast prawidłowo pouczona przez organ pierwszej instancji, że na wydane przez ten organ zażalenie nie przysługuje, a pomimo tego wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku). Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną.
Unormowania zawarte w przytoczonym przepisie mają przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, który dopuszcza się bezczynności, przy czym ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, ustawodawca pozostawił sądowi.
W okolicznościach niniejszej sprawy, mając na względzie, że skarżąca wniosła zażalenie wiedząc, że ten środek odwoławczy jej nie przysługuje, zostało ono już rozpatrzone, zaś opóźnienie w rozpatrzeniu zażalenia w stosunku do ustawowego terminu nie było nadmierne Sąd nie uznał za zasadne wymierzenia organowi grzywny.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w tej części oddalił (pkt 3 wyroku).