Uzasadnienie
Skarżąca H. W.-F. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. w przedmiocie wydania zaświadczenia, wszczęcia postępowania dyscyplinarnego oraz potrąceń z emerytury.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. wniósł o jej odrzucenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony wprost w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.).
W świetle tych przepisów sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Z kolei w myśl art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a.
Zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Z treści skargi wynika, że skarżąca uważa za nielegalne potrącanie określonych należności z wypłacanego jej świadczenia emerytalnego. W związku z tym domagała się wszczęcia postepowania dyscyplinarnego wobec odpowiedzialnego pracownika, wystawienia zaświadczenia stanowiącego rachunek dotyczący emerytury za marzec 2015r., a także odstąpienia od dokonywania potrąceń z emerytury. Żądania jej nie zostały załatwione i dlatego wystąpiła ze skargą na bezczynność organu do sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), w sprawach dotyczących zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, przebiegu ubezpieczeń, ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek, ustalania uprawnień do świadczeń z zakresu ubezpieczenia społecznego oraz wymiaru tych świadczeń istnieje możliwość wniesienia odwołania od decyzji organu rentowego według zasad uregulowanych w Kodeksie postępowania cywilnego. Istnieje zatem podstawowa zasada weryfikacji przez sąd powszechny, orzekający na skutek wniesionego odwołania, decyzji ostatecznych wydawanych w przedmiocie ubezpieczeń społecznych. Przepis art. 83 ust. 3 powołanej ustawy stanowi zaś, że odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia.
Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozpatrywane są przez sądy powszechne w oparciu o art. 4778 § 1 i następne ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2014r. poz. 101 ze zm.). W ustawie Kodeks postępowania cywilnego określono tryb postępowania w tych sprawach, w tym przekazywanie wniesionych odwołań do sądu powszechnego.
Do właściwości sądów administracyjnych należy, spośród spraw z zakresu ubezpieczenia społecznego, jedynie kontrola decyzji w sprawie świadczenie w drodze wyjątku oraz decyzji w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z art. 3 §2 pkt 8 p.p.s.a. kognicja sądu administracyjnego rozciąga się także na bezczynność organu w przedmiocie wydania tego rodzaju decyzji.
Niniejsza sprawa, w ramach której skarżąca w istocie zmierza do wykazania, że z wypłacanego jej świadczenia emerytalnego dokonywane są potrącenia niezgodne z prawem, nie ma charakteru żadnej z wymienionych wyżej spraw powierzonych kontroli sądowoadministracyjnej.
Sąd Najwyższy w szeregu orzeczeń (m.in. uchwała z 18 marca 2010r. sygn.. akt II UZP 2/10) wskazywał także, że odmowa wydania przez organ rentowy zaświadczenia w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych następuje w drodze decyzji, od której przysługuje odwołanie do sądu właściwego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Odmowa taka ma charakter postanowienia kończącego postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia, a zatem zgodnie z art.83b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przybiera formę decyzji, od której przysługuje odwołanie do sądu właściwego według przepisów k.p.c. Skoro odmowa wydania zaświadczenia nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej, to także i bezczynność w sprawie wydania takiego zaświadczenia nie może stanowić przedmiotu takiej kontroli (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z 27 marca 2013r. sygn.. akt III SAB/Wr 4/13 – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wreszcie stwierdzić należy, że sprawy dyscyplinarne należą do zakresu kognicji sądów administracyjnych tylko wówczas, gdy przepisy ustaw szczególnych przewidują ich sądową kontrolę (art. 3§3 p.p.s.a.). Postępowanie dyscyplinarne w stosunku do pracowników ZUS nie pozostaje w żadnej mierze pod kontrolą sądów administracyjnych. Żaden przepis prawa nie powierza sądom administracyjnym kognicji w tym zakresie.
Wniesiona skarga jako nie podlegająca w całości właściwości sądu administracyjnego podlega odrzuceniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł w oparciu o treść art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.