Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 21 lipca 2017 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF, uzupełnionym w dniu 12 września 2017 r. o dodatkowe oświadczenia i dokumenty, skarżąca B. W. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
Uzasadniając złożony wniosek skarżąca oświadczyła, że jest osobą bezrobotną oraz że nie ma środków finansowych na ustanowienie zawodowego pełnomocnika z wyboru. Oświadczyła, że ma troje dzieci, które jednak nie są na jej utrzymaniu, ze względu na podnoszoną przez skarżącą okoliczność stosowania wobec niej przemocy przez jej męża. Skarżąca prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Skarżąca oświadczyła, że jej mąż jest zobowiązany do płacenia na jej rzecz alimentów wysokości 700 zł miesięcznie, jednak wpłat z tego tytułu nie dokonuje. Skarżąca nie ponosi żadnych opłat, utrzymuje się z pomocy ofiarodawców. Zgodnie ze złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczeniem (vide: rubryka nr 13 formularza PPF) wnioskodawczyni nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 5000 zł, w tym pojazdów mechanicznych.
W piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie z dnia 25 lipca 2017 r. do nadesłania dodatkowych oświadczeń i dokumentów, skarżąca dodała, że nie posiada rachunków dewizowych, ani lokat terminowych. Nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Nie jest na nią zarejestrowany żaden pojazd mechaniczny. Sporadycznie utrzymuje się z pomocy osób trzecich za wykonywanie drobnej pomocy domowej. Nie otrzymuje żadnej pomocy socjalnej, obecnie nie pozyskała pracy. Skarżąca dołączyła do pisma wyciągi z rachunków bankowego i w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, na których stan środków pieniężnych został wykazany jako ujemny lub zerowy. Nadto przedłożyła kopie zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych jej męża w sprawie egzekucyjnej dotyczącej zaległości alimentacyjnych na dzieci, jak również zeznanie podatkowe za 2016 rok wykazujące dochód roczny w wysokości [...] zł.
W tym stanie uznano, co następuje.
Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Co do zasady przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu) ma charakter wyjątkowy i winno być stosowane tylko w przypadkach podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl).
Uznając oświadczenia wnioskodawczyni za wiarygodne oraz biorąc pod uwagę opisane wyżej okoliczności faktyczne, w tym okoliczność utrzymywania się z drobnych prac dorywczych, wysokość rocznego dochodu z ubiegły rok, jak również brak jakichkolwiek oszczędności czy majątku, którego ewentualne zbycie lub obciążenie prawem na rzecz osoby trzeciej mogłoby przynieść dochód pozwalający na pokrycie kosztów przedmiotowego postępowania, przyjąć należało, że wnioskodawczyni, nie mając obecnie realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika z wyboru spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia przyznając wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.