Uzasadnienie
W dniu 13 lutego 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga M. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Miasta w sprawie jej wniosku o pomoc finansową związaną ze sporządzeniem subsydiarnego aktu oskarżenia.
Skarżąca wniosła o:
- - zobowiązanie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia jej sprawy w terminie;
- - w przypadku uwzględnienia skargi - o orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- - wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W uzasadnieniu skargi M. B. wskazała, że w dniu 19 marca 2014 r. złożyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wniosek o pomoc finansową związaną ze sporządzeniem subsydiarnego aktu oskarżenia. Wniosek w tej sprawie skarżąca ponowiła w dniu 16 czerwca 2014 r.
W dniu 5 listopada 2014 r. skarżąca działając na podstawie art. 37 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego złożyła zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Postanowieniem z dnia 27 listopada 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało wniesione zażalenie za nieuzasadnione nie ustosunkowując się w żaden sposób do podniesionych przez nią argumentów.
W ocenie skarżącej wyżej wskazane okoliczności przemawiają za uznaniem, że skarga jest w pełni uzasadniona.
Do skargi skarżąca załączyła kopie: a) swoich wniosków z dnia 19 marca i 16 czerwca 2014 r.; b) zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie z dnia 5 listopada 2014 r.; c) postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia 27 listopada 2014 r.; d) decyzji Burmistrza z dnia 17 listopada 2014 r. odmawiającej przyznania zasiłku celowego na sfinansowanie wydatków na pomoc prawną.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz wniósł o jej oddalenie.
Odnosząc się do stanowiska skarżącej Burmistrz wskazał, że wniosek skarżącej o przyznanie pomocy pieniężnej z dnia 19 marca 2014 r. został rozpatrzony łącznie z wnioskiem złożonym przez skarżącą w dniu 3 marca 2014 r. Stosowną decyzję po rozpatrzeniu wyżej wskazanych wniosków wydał bowiem Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 26 marca 2014 r. Decyzją tą przyznano skarżącej pomoc pieniężną w formie zasiłku celowego.
W dniu 16 czerwca 2014 r. skarżąca złożyła z kolei wniosek o udzielenie dofinansowania na opłacenie pomocy prawnej przy złożeniu pozwu subsydiarnego. Po pierwotnym zawieszeniu prowadzonego postępowania Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej postanowieniem z dnia 15 października 2014 r. podjął zawieszone postępowanie, a następnie decyzją z dnia 17 listopada 2014 r. nr [...] odmówił przyznania M. B. zasiłku celowego na sfinansowanie wyżej wskazanych wydatków na pomoc prawną.
W zaistniałej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do uznania przewlekłości postępowania oraz niezałatwienia sprawy M. B. w terminie.
Na rozprawie w dniu 7 maja 2015 r. skarżąca podała, że domagała się pomocy prawnej na sporządzenie subsydiarnego aktu oskarżenia.
W ocenie skarżącej organy administracji nie wydały decyzji w sprawie, w której skarżąca ubiegała się o pomoc. Decyzja z dnia 26 marca 2014 r. nie dotyczyła bowiem tej pomocy, o którą zwracała się we wniosku z dnia 19 marca 2014 r., lecz dotyczyła jedynie kosztów wyjazdu do sądu do L. w wysokości 30 zł, o które również się zwracała.
Pełnomocnik organu wskazał na rozprawie, że skarżąca w marcu 2014 r. złożyła trzy odrębne wnioski do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.
Wnioski z dnia 3 i 19 marca 2014 r. organ potraktował jako wnioski o zasiłek celowy i rozpoznał je decyzją z dnia 26 marca 2014 r. przyznając zasiłek m.in. na koszty sądowe.
Z kolei wniosek z dnia 10 marca 2014 r. został rozpoznany wydaniem decyzji z dnia 13 marca 2014 r. i przyznaniem zasiłku celowego w wysokości 30 zł na koszty dojazdu do sądu.
Ponadto odrębną decyzją z dnia 26 marca 2014 r. przyznano skarżącej zasiłek okresowy na marzec z powodu bezrobocia w wysokości 271 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłość organów m.in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej.
W myśl art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.).
W przypadku skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ pierwszej instancji wezwanie do usunięcia naruszenia prawa należy złożyć do organu odwoławczego. Jak przewiduje art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej zwanej "k.p.a.", na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przypisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Przy czym przepisy nie określają terminu w jakim można złożyć skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania.
W niniejszej sprawie skarżąca pismem z dnia 5 listopada 2014 r. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, w sprawie dotyczącej przyznania jej pomocy pieniężnej na dofinansowanie pomocy prawnej, polegającej na sporządzeniu pozwu subsydiarnego.
Powyższe wskazuje, że skarżąca wypełniła wskazany wymóg formalny do wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, poprzez uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Przechodząc do merytorycznej oceny skargi, należy uznać, że jest ona niezasadna.
W art. 12 § 1 k.p.a. zawarto jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, nakazującą organom administracji publicznej działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwienie niezwłocznie (art. 12 § 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3). W rozumieniu art. 104 § 1 k.p.a. "załatwienie sprawy" oznacza wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej.
W sytuacji, gdy organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wydaje decyzji w terminach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach szczególnych, przy czym zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, mamy do czynienia z prawną bezczynnością organu. Z kolei przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację działania przez organ w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że tylko formalnie organ nie jest bezczynny (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 44; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 69-70). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, że pojęcie przewlekłość postępowania charakteryzuje się wykonywaniem szeregu czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniem czynności pozornie.
Przedmiotem skargi w rozpatrywanej sprawie jest zarzut przewlekłego prowadzenia przez Burmistrza Miasta postępowania wszczętego wnioskiem skarżącej z dnia 19 marca 2014 r., w którym zwracała się o przyznanie pomocy finansowej, w związku z zamiarem wniesienia przez nią subsydiarnego aktu oskarżenia i koniecznością jego sporządzenia przez profesjonalnego pełnomocnika.
W ocenie Sądu nie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie. Jak wynika z akt sprawy wniosek skarżącej z dnia 19 marca 2014 r. został załatwiony wydaną w dniu 26 marca 2014 r. z upoważnienia Burmistrza Miasta decyzją nr [...]. Decyzją tą organ rozpoznał dwa wniesione przez skarżącą wnioski: z dnia 3 marca 2014 r. i 19 marca 2014 r. przyznając skarżącej zasiłek celowy w kwocie 150,00 zł, z przeznaczeniem m.in. na dofinansowanie do kosztów sądowych. Od tej decyzji skarżąca nie złożyła odwołania.
Nie ma zatem racji skarżąca twierdząc, że decyzja z dnia 26 marca 2014 r. nie dotyczyła pomocy, o którą zwracała się we wniosku z dnia 19 marca 2014 r. i że od dnia 19 marca 2014 r. do dnia 17 listopada 2014 r. ww. wniosek pozostawał nierozpoznany. Odnosząc się do przedstawionego na rozprawie twierdzenia, że decyzja z dnia 26 marca 2014 r. dotyczyła jedynie kosztów wyjazdu do sądu do L. w wysokości 30 zł, Sąd wskazuje, że pomoc taka została przyznana skarżącej decyzją z dnia 13 marca 2014 r. (nr [...]).
Sąd zauważa, że decyzja Burmistrza Miasta rozpoznająca wniosek skarżącej z dnia 19 marca 2014 r. – bo przewlekłości tego organu dotyczy skarga – była wydawana w terminie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego (1 miesiąca).
Z kolei odnośnie wniosku skarżącej z dnia 16 czerwca 2014r., to należy zauważyć, że został on wniesiony już po wydaniu przez Burmistrza Miasta decyzji rozpoznającej wniosek z dnia 19 marca 2014 r., tym samym spowodował on wszczęcie nowego postępowania w sprawie przyznania pomocy pieniężnej w związku z zamiarem wniesienia przez skarżącą subsydiarnego aktu oskarżenia. Postępowanie to zostało zawieszone z uwagi na toczące się przed Sądem Rejonowym postępowanie z wniosku skarżącej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Po jego zakończeniu Burmistrz Miasta podjął zawieszone postępowanie i zakończył wydaniem w dniu 17 listopada 2014 r. decyzji (nr [...]). Z treści tej decyzji wynika, że rozpoznano nią wyłącznie wniosek skarżącej z dnia 16 czerwca 2014 r. W uzasadnieniu wskazano przy tym, że wniosek z dnia 19 marca 2014r. został rozpatrzony decyzją z dnia 26 marca 2014 r.
Uwzględniając przytoczone wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.