Uzasadnienie
P. S. pismem z dnia 7 kwietnia 2020 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynności Wójta Gminy w sprawie braku zabezpieczenia odpowiednich środków w budżecie gminy, co jest czynnością nakazaną prawem.
Od 2019 r. wnioskuje o umożliwienie mu dojazdu działką drogową nr [...] prowadzącą do jego nieruchomości. Z obowiązujących przepisów wynika, że realizacja jego wniosków zmierzających do udostępnienia przejazdu z drogi publicznej, leży nie tylko w zakresie możliwości ale też stanowi realizację obowiązków ustawowych Gminy.
Nadto wskazał, że na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 713 - dalej jako "u.s.g.") zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy.
W szczególności zadania własne obejmują sprawy:
- 1) ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej;
- 2) gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego;
- 3) wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz;
- 5) ochrony zdrowia.
Jego zdaniem, cytowany przepis rangi ustawowej obliguje organ do podjęcia czynności nakazanych prawem oraz nakłada na organy jednostek samorządu terytorialnego obowiązek podjęcia stosownych uchwał czy zarządzeń. W sprawie drogi zgłaszał uwagi na Komisji Rady Gminy oraz składał szereg pism.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej p.p.s.a.), sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odrzucenie skargi z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego nastąpi w szczególności w wypadku, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 p.p.s.a.) lub gdy dotyczy sprawy wyłączonej z właściwości tych sądów (art. 5 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Ten ostatni przepis dopuszcza zatem możliwość wniesienia skargi wyłącznie w sytuacjach, w których organy administracji pozostają w bezczynności lub prowadzą postępowanie w sposób przewlekły przy rozpatrywaniu indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej, w których wszczęto postępowanie administracyjne.
Jednocześnie wskazać należy, że skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jak wynika z akt sprawy, do chwili wydania niniejszego postanowienia, nie toczyło się przed organem żadne postępowanie w przedmiocie umożliwienia przejazdu drogą nr [...] dające podstawę do ewentualnego zaskarżenia podjętych przez ten organ, w ramach tego postępowania działań, czy też wydanych przez niego rozstrzygnięć (postępowanie takie nie zostało również zainicjowane).
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Wójta Gminy dotycząca zaniechania udrożnienia (umożliwienie przejazdu, utwardzenia) ww. drogi nr [...]. Wbrew twierdzeniom skarżącego, w obowiązującym porządku prawnym brak przepisu (normy prawa materialnego), z którego wynikałoby uprawnienie do żądania od zarządcy drogi jej budowy, naprawy, utwardzenia itd.
Przepis art. 20 pkt 2 i pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity: Dz.U z 2020 r., poz. 470 ze zm. - w skrócie "u.d.r.") takiej podstawy nie stanowi. Z kolei z cytowanego wyżej przepisu w art. 7 ust. 1 u.s.g. nie chodzi o realizację zadań, jakie przepisy prawa przewidują dla organów ale o konkretne czynności ze sfery administracji publicznej nałożone przez prawo, np. w zakresie działalności prawodawczej, gdy przepisy prawne nakładają na organy obowiązek podjęcia stosownych aktów w określonej materii (tzw. bezczynności prawotwórczej organu jednostki samorządu terytorialnego). Ustawodawca nie przewidział drogi sądowoadministracyjnej do kontroli działań w zakresie podjęcia/niepodjęcia przez zarządcę drogi inicjatywy inwestycji z zakresu wykonania zadań dotyczących budowy, przebudowy, remontu i utrzymania dróg publicznych - taka inicjatywa należy do sfery zarządzania i konstytucyjnie gwarantowanej samodzielności jednostek samorządu terytorialnego, a nie do czynności nakazanych prawem.W tym zakresie można powiedzieć, że "normy zadaniowe" z art. 20 u.d.r. nie dają podstaw do konstruowania indywidualnych praw i żądań, a tym samym nie legitymują do zaskarżania aktów w takich sprawach (tak np. NSA w wyroku z dnia 1 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1437/04, czy w wyroku z dnia 5.04.2018 r., sygn. akt III SAB/Kr 1/18, dostępnie w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzecznia.nsa.gov.pl).
Postępowanie dotyczące inicjatyw samorządowych nie dotyczy indywidualnych uprawnień ani obowiązków wnioskodawców, lecz określonych zadań organów gminy. Nie jest też skierowane do indywidualnie określonych adresatów, a do ogółu mieszkańców gminy. Ponadto, nie jest podejmowane w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Na zakończenie można dodać, że działka nr [...] ma status drogi wewnętrznej (pismo z dnia 12 marca 2020 r. - k. 1 akt administracyjnych).
Z uwagi na powyższe, Sąd uznał, że przedmiotowa skarga została wniesiona w sprawie niepodlegającej kognicji sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia (punkt. 1). Wpis od skargi zwrócono na podstawie art. 232 § 1 p.p.s.a. (punkt 2 sentencji postanowienia).