Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańskuz 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SAB/Gd 38/24

Uzasadnienie

M. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 57 im. Gen. Władysława Andersa w Gdańsku w sprawie udostępnienia informacji publicznej na wniosek skarżącej z dnia 14 stycznia 2024 r. Skarga została wniesiona drogą elektroniczną za pośrednictwem organu w dniu 1 lutego 2024 r.

Z przedstawionej Sądowi dokumentacji wynika, że w dniu 14 stycznia 2024 r., za pomocą środków komunikacji elektronicznej, M. M. wystąpiła do Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 57 im. Gen. Władysława Andersa w Gdańsku z wnioskiem o przekazanie drogą elektroniczną na adres email:

1. 1) uchwalonego w porozumieniu z radą pedagogiczną programu wychowawczo-profilaktycznego szkoły lub placówki, o którym mowa w art. 26 ustawy - Prawo Oświatowe,
2. 2) opinii programu i harmonogramu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania szkoły lub placówki, o którym mowa w art. 56 ust. 2 ustawy - Prawo Oświatowe,
3. 3) opinii projektu planu finansowego składanego przez dyrektora szkoły.

Strona wystąpiła o przesłanie wymienionych w pkt 1-3 dokumentów za lata 2018-2023 oraz za rok szkolny 2023/2024.

W dniu 26 stycznia 2024 r., we wskazany przez wnioskodawczynię sposób, do strony została wystosowana odpowiedź organu z dnia 25 stycznia 2024 r. W piśmie tym Dyrektor Szkoły Podstawowej nr 57 im. Gen. Władysława Andersa w Gdańsku wskazała, że zgodnie z art. 56 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo Oświatowe (Dz.U. z 2017 r. poz. 59, dalej jako "p.o.") sporządzenie programu i harmonogramu poprawy efektywności kształcenia następuje wyłącznie na polecenie organu sprawującego nadzór pedagogiczny w sytuacji niedostatecznych efektów kształcenia lub wychowania w szkole. W szkole nigdy nie stwierdzono niedostatecznych efektów kształcenia lub wychowania, wobec czego nie zaistniały podstawy prawne do sporządzenia programu i harmonogramu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania, a co za tym idzie poddania go pod opinię rady rodziców. W rezultacie wniosek o udostępnienie informacji publicznej odnośnie punktu 2 został uznany za bezprzedmiotowy.

Ponadto organ wskazał, że szkoła nie dysponuje również pisemnymi opiniami na temat projektów planów finansowych za lata 2018-2023. Wszelkie ustalenia dotyczące planów finansowych były jednak konsultowane z radą rodziców i znajdują odzwierciedlenie w publicznie dostępnych rocznych sprawozdaniach finansowych szkoły za lata 2018-2022. Sprawozdania finansowe za lata 2019-2020 oraz 2022 dostępne są na stronie internetowej, której adres organ przytoczył. Dyrektor wskazał również, że sprawozdanie finansowe szkoły za 2023 r. nie zostało jeszcze sporządzone.

W pozostałym zakresie, to jest dotyczącym programów wychowawczo-profilaktycznych szkoły, Dyrektor uznając, że wskazane dokumenty są objęte prawami autorskimi, zwrócił się do strony o wyjaśnienie, w jakim celu dokumenty mają jej być udostępnione, i w jaki sposób zostaną wykorzystane. Organ wyjaśnił, że po otrzymaniu odpowiedzi szkoła ustosunkuje się do żądania.

W piśmie z dnia 26 stycznia 2024 r. w odpowiedzi wnioskodawczyni poinformowała organ, że:

1. 1) przekazanie programów profilaktyczno-wychowawczych leży w interesie publicznym,
2. 2) wycofuje wniosek o udzielenie informacji w zakresie punktu 2 wniosku z dnia 14 stycznia 2024 r. wobec braku programu i harmonogramu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania szkoły lub placówki, o którym mowa w art. 56 ust. 2 p.o.
3. 3) Dyrektor ma obowiązek posiadania opinii zredagowanej przez Radę Rodziców do projektu planu finansowego składanego przez dyrektora szkoły, co w ocenie strony wynika z art. 54 ust. 2 pkt 3 p.o. mówiącego, że do kompetencji rady rodziców należy opiniowanie projektu planu finansowego składanego przez dyrektora szkoły.

Wnioskodawczyni wskazała, że przesłanie jej linku do BIP ze sprawozdaniami finansowymi było zbędne, ponieważ o takie sprawozdania nie prosiła. Wskazała, że podstawę zobowiązanego uznaje za bezczynność i zapowiedziała wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Podkreśliła, że domaga się przesłania jej opinii Rady Rodziców do projektów planów finansowych (jak w punkcie 3 wniosku z dnia 14 stycznia 2024 r.)

W dniu 31 stycznia 2024 r. organ przesłał wnioskodawczyni program profilaktyczno-wychowawczy Szkoły Podstawowej nr 57 na rok szkolny 2023/2024 za pośrednictwem poczty elektronicznej

W wywiedzionej skardze na bezczynność z dnia 1 lutego 2024 r. M. M. wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżąca zarzuciła Dyrektorowi Szkoły Podstawowej nr 57 im. Gen. Władysława Andersa w Gdańsku, że nieudzielnie jej żądanej we wniosku z dnia 14 stycznia 2024 r. informacji publicznej narusza art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902 ze zm., dalej jako "u.d.i.p.").

Skarżąca podkreśliła, że zgodnie ze wskazanymi przepisami informacja publiczna powinna być jej udzielona w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku. W ocenie skarżącej jej wniosek nie został zrealizowany.

Skarżąca przytaczając treść wniosku z dnia 14 stycznia 2024 r. podkreśliła, że obejmował on 3 punkty oraz że oczekiwała ona przesłania jej wymienionych w jego treści dokumentów, nie tylko za bieżący rok szkolny, ale też za okres 2018-2023.

Skarżąca przyznała, że w dniu 31 stycznia 2024 r. otrzymała od organu program wychowawczo-profilaktyczny szkoły na rok szkolny 2023/2024. Przyznała także, że wycofała wniosek w zakresie punktu 2. Organ w dniu 26 stycznia 2024 r. poinformował bowiem wnioskodawczynię, że opinie programu i harmonogramu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania szkoły lub placówki, o którym mowa w art. 56 ust. 2 p.o. nie były sporządzone, co za tym idzie, że ich nie posiada.

Na dzień wniesienia skargi nie przekazano jednak skarżącej programów wychowawczo-profilaktycznych szkoły na lata szkolne 2022/2023, 2021/2022, 2020/2021, 2019/2020 i 2018/2019. Ponadto do dnia złożenia skargi organ nie przekazał skarżącej opinii do projektów planów finansowych składanych przez Dyrektora szkoły z lat 2018-2024. Zdaniem skarżącej, dokumentacja będąca przedmiotem wniosku powinna być wytworzona oraz przechowywana przez podmiot zobowiązany, co wynika wprost z przepisów prawa, a szczególnie z ustawy p.o.

Tym samym skarżąca stanęła na stanowisku, że podmiot zobowiązany pozostaje w bezczynności, ponieważ nie udostępnił informacji publicznej w zakresie uchwalonych w latach 2018-2022 w porozumieniu z radą pedagogiczną programów wychowawczo-profilaktycznych oraz wszystkich opinii Rady Rodziców do projektów planów finansowych składanych przez dyrektora szkoły.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szkoły Podstawowej nr 57 im. Gen. Władysława Andersa w Gdańsku wniósł o oddalenie skargi w całości.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że program profilaktyczno-wychowawczy na rok 2023/2024 został przesłany skarżącej w dniu 31 stycznia 2024 r. Pozostałe programy wychowawczo-profilaktyczne zostały przesłane skarżącej w dniu 5 lutego 2024 r. Ponadto wszystkie programy profilaktyczno-wychowawcze zostały przesłane na skrzynkę ePUAP. Trudno zatem mówić, że w sprawie miała miejsce bezczynność organu.

Organ zaznaczył, że plany finansowe zostały przedstawione radzie rodziców i były dla skarżącej dostępne. Opinie do planów nie zostały jednak sporządzone na piśmie.

Powołując się na znaczną ilość wniosków o udostępnienie informacji publicznej składanych przez skarżącą i jej męża organ zarzucił skarżącej uporczywe nadużywanie prawa do informacji publicznej. Zdaniem organu, treść wniosków skarżącej wskazuje, że celem ich złożenia nie była jakakolwiek dbałość o interes publiczny, lecz wywołanie dolegliwości u adresata. W związku z nieustannym obciążaniem działalności urzędu przez skarżącą i jej męża (konieczność sporządzania odpowiedzi na wnioski), niemożliwym stało się odniesienie do treści skargi i przekazanie jej w terminie 14 dni.

W nadanym 22 marca 2024 r. piśmie procesowym skarżąca przedstawiła twierdzenia organu wyrażone w odpowiedzi na skargę jako nieprawdziwe wyjaśniając, że skarżąca wniosła łącznie trzy wnioski w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, tj. w dniach 14 stycznia oraz 2 i 21 lutego 2024 r., a jej małżonek łącznie 4 wnioski, tj. w dniach 12,15 i 16 lutego oraz 21 marca 2024 r. i wszystkie były podyktowane dobrem publicznym. Naganna seryjność zachodzi natomiast w ocenie strony w przypadku postępowania organu.

W zakresie wniosku z dnia 14 stycznia 2024 r. skarżąca wskazała, że został on zrealizowany w części dotyczącej programu profilaktyczno-wychowawczego (pkt 1 wniosku) oraz że w części dotyczącej opinii na temat efektywności kształcenia i wychowania (pkt 2 wniosku) skarżąca wycofała żądanie. W ocenie skarżącej Szkoła odmówiła jej natomiast realizacji jej wniosku z dnia 14 stycznia 2024 r. "w zakresie projektu planu finansowego" (pkt 3 wniosku).

W tym zakresie skarżąca wskazała, że Dyrektor Szkoły z jednej strony w piśmie do Sądu z dnia 29 lutego 2024 r. napisał, że: "Plany finansowe były przedstawione radzie rodziców i były dla skarżącej dostępne. Opinie do planów nie zostały sporządzone na piśmie". Z drugiej strony w piśmie z dnia 21 stycznia 2024 r., jakie Dyrektor Szkoły przekazał skarżącej, można zaś przeczytać, że: "Szkoła nie dysponuje również pisemnymi opiniami nt. projektów planów finansowych za lata 2018-2023.".

W ocenie strony skarżącej w sprawie doszło do bezczynności, ponieważ organ nie wydał decyzji odmownej w rozumieniu k.p.a.

Skarżąca postawiła też tezę, że skoro plany finansowe były przedstawione radzie rodziców, to skarżąca niebędąc członkiem rady rodziców przed 2023 r., nie miała jak się z tymi z planami zapoznać. Skarżąca wyraziła także pogląd, że "w Polsce standardem jest aby takie opinie miały formę pisemną (w formie Uchwały Rady Rodziców). Jeżeli istotnie takich opinii Dyrektor nie posiada to zachodzi możliwość nieprzestrzegania przez Dyrektora obowiązku zasięgania opinii rady rodziców w zakresie planów finansowych Szkoły przygotowywanych na poszczególne lata budżetowe, o których mowa w art. 248 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych."

Skarżąca zaznaczyła także, że odpowiedź podmiotu datowana na dzień 25 stycznia 2025 r. nie odnosi się bezpośrednio do zapytania o "opinie projektu planu finansowego", ale skupia się na sprawozdaniach finansowych, których nie dotyczył wniosek. Skarżąca podniosła, że opiniowanie projektu planu finansowego jest w jej ocenie jednym z najważniejszych ustawowych zadań rady rodziców. Odpowiedź organu omija zaś kluczowy element wniosku, czyli dostarczenie opinii na temat projektów planów finansowych, co jest zasadniczym wymogiem zadanym w pytaniu. Ponadto nie dostarcza informacji o opiniach projektu planu finansowego na bieżący rok szkolny, co również było częścią zapytania.

W piśmie procesowym z dnia 5 kwietnia 2024 r. skarżąca powtórzyła stanowisko odnośnie dostępności dla skarżącej planów finansowych. W tym kontekście skarżąca dodała, że nie ma żadnych dowodów, aby plany finansowe zostały przedstawione Radzie Rodziców oraz że - w jej ocenie - w roku szkolnym 2023/2024, w Szkole Podstawowej nr 57 im. Gen. Władysława Andersa w Gdańsku Rady Rodziców, nie powołano legalnie. Ponieważ w ocenie skarżącej wybory do Rady przeprowadzono imiennie i jawnie, to uznaje ona, że "wedle aktualnej wiedzy skarżącej w Szkole Podstawowej nr 57 im. Gen. Władysława Andersa w Gdańsku Rady Rodziców nie ma" (jak wynika z akt sprawy skarżąca występując w dniu 14 stycznia 2024 r. z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej zaznaczyła, że jest członkiem Rady Rodziców w ww. szkole).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

1. 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
2. 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Ustawa dotycząca dostępu do informacji publicznej stanowi w art. 2 ust. 1 u.d.i.p, że każdemu przysługuje prawo dostępu do informacji publicznej, a zasadnicze formy jej udostępniania wskazano w art. 7 i są nimi: 1) ogłaszanie informacji publicznej, w tym dokumentów urzędowych, w Biuletynie Informacji Publicznej, o którym mowa w art. 8;

1. 2) udostępnianie, o którym mowa w art. 10 i art. 11, tj. na wniosek oraz w formie wyłożenia lub wywieszenia, bądź poprzez zainstalowanie w miejscach ogólnie dostępnych urządzenia umożliwiającego zapoznanie się z informacją;
2. 3) wstęp na posiedzenia organów i udostępnianie materiałów, w tym audiowizualnych i teleinformatycznych, dokumentujących te posiedzenia.

Złożenie przez indywidualnie oznaczony podmiot wniosku o udostępnienie informacji publicznej, inicjuje sprawę administracyjną, której zakończenie podlega kontroli sądu administracyjnego.

Zakres prawa do informacji publicznej został określony w Konstytucji RP, poprzez wskazanie przedmiotu informacji publicznej oraz form dostępu do tej informacji. Przedmiot informacji publicznej określa przepis art. 61 ust. 1 Konstytucji RP wskazując czego dotyczy informacja publiczna, a formy dostępu do tej informacji określa art. 61 ust. 2 Konstytucji RP. Przepis art. 61 ust. 1 Konstytucji RP wiąże pojęcie "prawa do uzyskiwania informacji" z działalnością podmiotów wskazanych w Konstytucji, a nie wyłącznie z samymi podmiotami, w oderwaniu od wykonywanej przez nie działalności. Przepis art. 61 ust. 1 Konstytucji RP określa katalog podmiotów, o działalności których informacje mają charakter publiczny, tj. organy władzy publicznej, osoby pełniące funkcje publiczne, organy samorządu gospodarczego i zawodowego, a także inne osoby oraz jednostki organizacyjne w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

Prawo do informacji publicznej to zatem prawo do informacji o działalności podmiotów wskazanych w Konstytucji RP, co oznacza, że informacja dotycząca tych podmiotów, lecz wykraczająca poza granice ich działalności nie jest informacją publiczną. Odniesienie przez prawodawcę konstytucyjnego pojęcia "działalności" użytego w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP do działalności wskazanych tam podmiotów uzasadnia wniosek, że prawo do informacji, o jakiej mowa w tym przepisie, obejmuje informację o takiej aktywności tych podmiotów, która ukierunkowana jest na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych.

Pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca określił w przepisach art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p., wskazując, że informacją taką jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Ustawodawca określając pojęcie informacji publicznej odwołał się do kategorii sprawy publicznej, jak bowiem stanowi art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną w rozumieniu tej ustawy jest "każda informacja o sprawach publicznych". W przepisach u.d.i.p. nie zdefiniowano pojęcia "sprawy publicznej", niewątpliwie jednak sprawy publiczne są to sprawy związane z istnieniem i funkcjonowaniem określonej wspólnoty publicznoprawnej. Określenie sprawy jako "publicznej" wskazuje, że jest to sprawa ogółu i koresponduje w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu) (zob. H. Izdebski: Samorząd terytorialny. Podstawy ustroju i działalności, Warszawa 2004, s. 209; wyrok NSA z dnia 30 września 2009 r., I OSK 2093/14).

Zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 ust. 1 i 2 w związku z art. 4 u.d.i.p., informacją taką jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Status informacji publicznej uzyskuje przy tym taka informacja, która związana jest z funkcjonowaniem wspólnoty publicznoprawnej (państwa). Wskazuje się, że informacją publiczną są informacje dotyczące wykonywania zadań publicznych, w tym gospodarowania mieniem publicznym, utrwalone na nośniku w formie pisemnej, dźwiękowej, wizualnej lub audiowizualnej, eksponując powiązania informacji publicznej z dynamiczną działalnością państwa, jako organizatora życia społeczno-gospodarczego z jednoczesnym wskazaniem, że w demokratycznym państwie prawa jak najszerszy katalog informacji musi być przedmiotem kontroli społecznej (wyrok NSA z dnia 31 maja 2004 r., OSK 205/04).

Prawo do informacji publicznej wiąże się z działalnością organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Natomiast działalność innych osób oraz jednostek organizacyjnych może być przedmiotem informacji publicznej w takim zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej o bezczynności możemy mówić, o ile wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który to pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy wobec braku realizacji obowiązku jej udostępnienia w formie i terminach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.

Stosownie do art. 13 ust. 1 i art. 14 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku.

Przy czym podmiot, do którego został skierowany wniosek o udzielenie informacji, może dokonać następujących działań: 1) udzielić informacji publicznej;

1. 2) udzielić w formie pisma (zawiadomienia) odpowiedzi, że wniosek nie znajduje podstawy w przepisach prawa, gdyż żądanie nie dotyczy informacji publicznej albo organ nie jest w posiadaniu danej informacji lub obowiązuje inny tryb jej udostępniania;
2. 3) odmówić udostępnienia informacji publicznej lub umorzyć postępowanie administracyjne w drodze decyzji administracyjnej.

W niniejszej sprawie skarżąca zarzuciła bezczynność Dyrektorowi Szkoły Podstawowej nr 57 im. Gen. Władysława Andersa w Gdańsku w rozpoznaniu jej wniosku z dnia 14 stycznia 2024 r.

Wniosek ten obejmował 3 punkty dotyczące żądania udostępnienia w trybie dostępu do informacji publicznej:

1/ programów wychowawczo-profilaktycznych szkoły 2/ opinii programu i harmonogramu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania szkoły 3/ opinii Rady Rodziców dotyczących projektów planów finansowych składanych przez dyrektora szkoły.

Skarżąca chciała utrzymać wskazane dokumenty dotyczące zarówno bieżącego roku szkolnego 2023/2024 oraz za lata 2018-2023.

Dla oceny realizacji wniosku, wiążąca jest jego treść. Wskazywanie przez skarżącą w pismach procesowych wniesionych do Sądu już po złożeniu skargi, że w zakresie wniosku domagała się także projektów planów finansowych, nie odpowiada prawdzie. W zakresie punktu 3 wniosek dotyczył bowiem wyłącznie opinii projektów planów finansowych.

W przedmiotowej sprawie nie jest kwestionowane przez żadną ze stron, że Dyrektor Szkoły Podstawowej nr 57 im. Gen. Władysława Andersa w Gdańsku jest co do zasady w zakresie wykonywanych zadań publicznych, podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej oraz że wskazane we wniosku dokumenty i opinie dotyczące szkoły stanowią informację publiczną.

Podkreślenia wymaga jednak, że organ jest zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, tylko jeżeli daną informację publiczną posiada.

Mając na uwadze, że wniosek skarżącej o udostępnienie informacji publicznej wpłynął do organu w dniu 14 stycznia 2024 r. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. organ miał obowiązek rozpoznać wniosek w terminie 14 dni, to jest do dnia 28 stycznia 2024 r.

Mieszcząc się w tym terminie organ w dniu 26 stycznia 2024 r. poinformował stronę, że nie posiada wskazanych w punkcie 2 wniosku - opinii programu i harmonogramu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania szkoły, ponieważ nigdy nie były one sporządzane. W tej dacie poinformował także, że szkoła nie posiada wskazanych w punkcie 3 wniosku – opinii Rady Rodziców na temat projektów planów finansowych. W tym zakresie wskazano, że nie były one sporządzone na piśmie.

Sąd stwierdza zatem, że organ nie dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku strony w zakresie punktu 2 i 3 wniosku z dnia 14 stycznia 2024 r. W terminie poinformował bowiem stronę, że nie ma takich dokumentów jakie chciałaby uzyskać od niego skarżąca. Jak wskazano wyżej, jeżeli organ nie dysponuje informacją o charakterze informacji publicznej, dla przyjęcia że wniosek został terminowo rozpoznany wystarczające jest stwierdzenie, że do strony zostało w terminie wynikającym z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. wystosowane odpowiednie pismo informacyjne. Wbrew przekonaniu strony w takim przypadku niedopuszczalne jest wydanie decyzji odmownej w trybie k.p.a. Ten tryb ma bowiem zastosowanie jedynie wtedy, gdy organ jest w posiadaniu informacji, ale odmawia jej udostepnienia z powodów przewidzianych w ustawie (niewykazanie interesu przy żądaniu udzielenia informacji przetworzonej, czy z uwagi na ochronę informacji niejawnych). Taka sytuacja nie zachodzi w przedmiotowej sprawie.

Tryb skargi na bezczynność w udzieleniu informacji publicznej nie służy też kwestionowaniu prawidłowości działań organu w zakresie tego, czy powinien on wytworzyć określone dokumenty. Na wniosek o udostępnienie informacji publicznej udzielana może być tylko taka informacja, która jest w posiadaniu organu. Jeżeli działanie organu w ocenie skarżącej narusza Prawo oświatowe może wystąpić ze stosowną skargą do organu nadzoru pracy szkoły. Wskazana kwestia pozostaje natomiast poza oceną Sądu w sprawie, której przedmiotem jest tylko ustalenie czy w sprawie doszło do bezczynność w rozpoznaniu wniosku, a jeżeli tak, to w jakim zakresie.

W przedmiotowej sprawie organ dopuścił się bezczynności jedynie w zakresie dotyczącym punktu 1 wniosku, to jest w zakresie w jakim skarżąca wniosła o przedstawienie programów wychowawczo-profilaktycznych szkoły Niewątpliwie bowiem w dniu 31 stycznia 2024 r., a zatem z uchybieniem terminu z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. organ dokonał czynności materialno-technicznej w postaci przesłania skarżącej na podany przez nią adres email programu wychowawczo-profilaktycznego szkoły na rok 2023/2024. Natomiast pozostałe programy wychowawczo-profilaktyczne za lata wcześniejsze jak wynika z odpowiedzi na skargę z dnia 29 lutego 2024 r. zostały skarżącej przekazane także po terminie dopiero w lutym 2024 r., po wniesieniu przez M. M. skargi do tutejszego Sądu. Zrealizowanie wniosku w tym zakresie skarżąca przyznała także we wniesionym po skardze piśmie procesowym opisanym w pierwszej części niniejszego uzasadnienia.

W tym zatem zakresie, to jest dotyczącym punktu 1 wniosku z dnia 14 stycznia 2024 r., Sąd stwierdził, że poprzez naruszenie terminu z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. organ dopuścił się bezczynności, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (punkt 1 sentencji wyroku).

Przyczyny, dla których doszło do opóźnienia w rozpoznaniu wniosku pozostają bez wpływu na stwierdzenie stanu bezczynności, który niewątpliwie zaistniał i trwał od dnia 29 stycznia 2024 r. co czasu przesłania skarżącej programów wychowawczo-profilaktycznych, co nastąpiło odpowiednio jeszcze w styczniu 2024 r. (w odniesieniu do programu na bieżący rok szkolny) i w lutym 2024 r. (w odniesieniu do pozostałych programów).

Orzekając w zakresie uregulowanym w art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd miał na względzie, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest zatem wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, gdyż wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. m.in. wyroki WSA: w Białymstoku z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt II SAB/Bk 38/17; w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Łd 13/17; w Krakowie z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Kr 35/17). W orzecznictwie sądowym zwraca się także uwagę, że naruszenie prawa rażące oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa.

Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyroki: NSA: z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14; z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt I OSK 296/15 oraz z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14). Dla uznania, że bezczynność organu oraz przewlekłość w prowadzeniu przezeń postępowania miała miejsce z naruszeniem prawa w stopniu rażącym należy wykazać, że odpowiedzialność za nią ponosi organ administracji i że jest ona niemożliwa do zaakceptowania w państwie prawnym (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wr 311/17).

Kierując się przedstawionymi wyżej kryteriami Sąd stwierdził, że bezczynność organu w tej sprawie nie podlega takiej podwyższonej kwalifikacji. W oparciu o art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził zatem, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt 2 sentencji wyroku).

Z akt wynika, że w przedmiotowej sprawie nie można mówić o lekceważeniu wniosku strony przez organ. Na złożony w dniu 14 stycznia 2024 r. wniosek organ udzielił bowiem odpowiedzi w dniu 26 stycznia 2024 r. informując stronę jakich z żądnych przez nią dokumentów w ogóle nie posiada, ponieważ nie zostały nigdy sporządzone w formie pisemnej. Przesłał też skarżącej w dniu 31 stycznia 2024 r. część z posiadanej dokumentacji. Pozostała posiadana przez organ dokumentacja w postaci programów profilaktyczno-wychowawczych za lata ubiegłe została przekazana skarżącej w lutym 2024 r. Przekroczenie terminu wniosku w zakresie jego punktu 1, w tej konkretnej sprawie, również nie stanowi więc, zdaniem Sądu, okresu czasu, który można uznać za rażący.

Jak wskazano wyżej, w ocenie Sądu, organ udzielając skarżącej w dniu 26 stycznia 2024 r. informacji, że nie ma - ponieważ nigdy nie zostały one sporządzone - dokumentów, które skarżąca wskazywała w punkcie 2 i 3 wniosku o udzielenie informacji publicznej z zachowaniem terminu wynikającego z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w tej części terminowo i w prawidłowej formie rozpoznał wniosek skarżącej. Z tych wglądów Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie na podstawie art. 151 p.p.s.a. (punkt 3 sentencji wyroku).

Przesłanie skarżącej po wniesieniu skargi programów wychowawczo-profilaktycznych za lata ubiegłe wyłączyło postawę do orzekania w oparciu o art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w przedmiocie zobowiązywania organu do rozpoznania wniosku. Takie zobowiązanie nie mogło być także orzeczone przez Sąd zakresie dotyczącym punktu 2 i 3 wniosku strony. Jak wskazano wyżej, zdaniem Sądu wniosek w tym zakresie został bowiem terminowo rozpoznany przez organ poprzez wystosowane pismo informacyjne, a strona nie może w trybie dostępu do informacji publicznej domagać się od organu dokumentów, których on nie posiada.

Ponieważ bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz wniosek strony został ostatecznie zrealizowany, Sąd nie uznał za zasadne orzekać o zastosowaniu środków w postaci wymierzenia organowi grzywny i zasądzenia sumy pienieżnej. Skarżąca nie występowała też do Sądu o zastosowanie tych środków.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego od skargi (punkt 4 sentencji wyroku).

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).